McKinsey zertteýinshe, áıelderdiń ekonomıkaǵa erlermen teń dárejede aralasýy 2025 jylǵa taman álemdik ishki jalpy ónimge (IJО́) 28 trln dollar qosyp, 11-26 paıyz deńgeıine jetýi múmkin. Mundaı jaǵdaıda Shyǵys Eýropa, Ortalyq Azııa, Taıaý Shyǵys jáne Soltústik Afrıka elderinde IJО́ 9 paıyzǵa ósim kórsetýi múmkin eken.
Qazaqstandyq áıel kásipkerlerdi Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki jıi qoldaıdy. Jyl saıyn 1 myńnan astam áıel osy bankten qarjylaı qoldaý tabady.
«Genderlik teńdik – Qazaqstannyń áleýmettik ǵana emes, ekonomıkalyq ómirinde de ózekti úrdis. Áıelderdiń ekonomıkaǵa belsendi aralasýy eldiń durys damý jolynda kele jatqanyn, ár adamǵa teń múmkindik beriletinin kórsetedi. Qazirgi kezde Qazaqstannyń shaǵyn jáne orta bıznesindegi áıelder kásipkerliginiń úlesi 43 paıyzdy quraıdy» delingen bank habarlamasynda.
Statıstıka boıynsha, qazaqstandyq áıelder nesıe tólemin keshiktirmeý boıynsha da óte muqııat. Elimizde kerisinshe, erler qaýymy nesıe tólemine jaýapsyz qaraıtyn kórinedi. Qazirgi ýaqytta Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki áıelder bıznesin óristetý maqsatynda mıkroqarjy uıymdary men jergilikti bankterge maqsatty nesıe berip otyr. Qazirge deıin 86,5 mln dollar qarjy bólingen. Árıne, bul az resýrs emes.
– Bank strategııasy boıynsha biz «Áıelder – bızneste» baǵdarlamasy aıasynda qazaqstandyq áıel kásipkerlerge qoldaý kórsetemiz. Qazirgi tańda 300-den astam áıel basshylyq etetin kompanııalarmen birigip konsýltasııalyq jobalardy júzege asyrdyq. Sondaı-aq biz jyl saıyn 1 myńǵa jýyq kásipker áıelder men basshy áıelderdi túrli oqý baǵdarlamalaryna, trenıngterge qatystyramyz, – deıdi banktiń shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý baǵdarlamasy boıynsha menedjeri Alma Qasymova.
Banktiń qarjylyq emes qoldaý quraldary qatarynda – áıel kásipkerlerdiń kásibı saraptamaǵa, bıznes-koýchıng, oqý baǵdarlamalary men tálimgerlikke qoljetimdiligin qamtamasyz etý bar. Byltyr jaǵadan alǵan pandemııaǵa qaramastan tálimgerlik baǵdarlamasyna qatysqan 50 áıel franshıza satqan, jańa naryqtarǵa shyqqan jáne jańa ónimder óndire bastaǵan. Bir qyzyǵy, 2020 jyly pandemııa qyspaqqa alǵan kezde erlerge qaraǵanda áıel azamattar jumys isteıtin jáne basqaratyn bıznes uıymdary kóp zardap shekken. Áıelder kásiporyndarynyń 75 paıyzynda tabys tómendep ketse, erler tarapynda mundaı teris kórsetkish 60 paıyzben shekteledi. Sondaı-aq áıelder ShOB-ynda orta eseppen 12-den 9-ǵa deıin jumys oryndarynyń sany qysqarǵan.
– Zertteý kórsetip otyrǵandaı, otbasylyq bıznes júrgizip otyrǵan jetekshilerdiń bul kásibin urpaǵyna tastap ketýge qatysty jospary joq. Otbasylyq kompanııalardyń tek 30 paıyzy ǵana kásibin keler urpaqqa qaldyrýdy sátimen júzege asyra alǵan. Otbasylyq kompanııalardyń aldynda turǵan basty mindet – ınnovasııa men sıfrlandyrýdy toǵystyra otyryp qajetti daǵdylar men múmkindikterge qol jetkizý, – deıdi Alma Qasymova.
Qazirge deıin bank áıelderdiń ekonomıkalyq múmkindigin keńeıtý úshin 1,5 mlrd eýro ınvestısııa quıǵan. Bank paıda bolǵaly beri genderlik teńdik pen ınklıýzııany alǵa jyljytý maqsatynda 350-den astam joba jumys istep kele jatyr eken. Osyǵan deıin Ulttyq ekonomıka mınıstri Áset Erǵalıev te áıelder kásipkerligin damytýǵa qatysty el aýmaǵynda 17 ortalyq qurylatynyn málimdegen edi.
«Ár óńirden bir ortalyq ashylyp, olar áıelder kásipkerligin damytý boıynsha jumys isteı bastaıdy. Ortalyqtyń basty mindeti – áıelderge aqparattyq jáne konsýltatıvtik qoldaý bildirý. Ortalyqtar mınıstrlik, «Atameken» UKP pen Prezıdent janyndaǵy otbasylyq-demografııalyq saıasat jáne áıelder isteri jónindegi ulttyq komıssııanyń kelisimi negizinde qurylady» degen edi. Budan soń memlekettiń de áıel kásipkerlerdi qoldaýǵa qatysty jobalary kóbeıe túser degen úmit bar. Qazirgi kezde memleketten qoldaý alyp otyrǵan áıel kásipkerler úlesi 32 paıyz mólsherinde eken. Qoldaý degende bank nesıesi men granttar týraly aıtyp otyrmyz. Árıne, budan ózge oqytý, úıretý sekildi qarjylyq emes qoldaý túrleri de bar. Joǵaryda aıtyp otyrǵan Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankimen Úkimet tyǵyz jumys isteıdi. Qazirge deıin eki jaqty kelisim negizinde áıelder basshylyq etetin 300 kásiporyn jergilikti konsýltanttardan tıisti keńes alyp, olarǵa jalpy somasy 35,4 mlrd teńge bolatyn 21,8 myń nesıe berilgen.
