Buǵan deıin atalǵan qujat Palata otyrysynda birinshi oqylymda jáne komıtetter otyrystarynda jan-jaqty qaraldy. Sonyń nátıjesinde depýtattar zań jobasyna engizý úshin, onyń ishinde memlekettik satyp alý máselesine qatysty ózgerister men tolyqtyrýlar toptamasyn ázirledi.
Naqty aıtqanda, senatorlar buǵan deıin zań jobasynda belgilengen bir kózden alý tásilimen memlekettik satyp alýǵa qajetti negizderdiń sanyn qysqartý jónindegi jańashyldyqqa, osyndaı satyp alý boıynsha tapsyrys berýshiniń birinshi basshylarynyń jeke jaýapkershiligin arttyrýǵa jáne taǵy basqa basymdyqtarǵa qoldaý bildirdi.
Sonymen qosa Senat depýtattary bir kompanııanyń bir qurylys nysanynda ınjınırıngtik qyzmetter men qurylys-montajdaý jumystaryn alý úshin memlekettik satyp alýǵa qatysý múmkindigin joıýdy, sondaı-aq elektrondy dúkendi memlekettik satyp alýdy júzege asyrýdyń básekeli tásilderine qosýdy qosymsha usyndy. Senatorlardyń aıtýynsha, bul sybaılas jemqorlyq táýekelderin azaıtý jáne salynyp jatqan nysannyń sapasyn jaqsartý úshin mańyzdy. «Negizgi ózgerister memlekettik satyp alý salasyndaǵy zańnamany odan ári jetildirýdi kózdeıdi. Onyń ishinde konkýrs ótkizý kezinde sybaılas jemqorlyq táýekelderin barynsha azaıtýǵa basa mán berilgen. Zań jobasy memlekettik satyp alý rásimderin ońaılatyp, artyq retteýdi joıýǵa jol ashady. Sol arqyly memlekettik satyp alýlardy tıimdi ótkizip, memleket qarajatyn únemdeýge múmkindik alamyz», dedi Máýlen Áshimbaev.
Osylaısha, senatorlar qoǵamnyń pikirin eskerip, jedel áreket etti. Sondaı-aq zań jobasy halyqtyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge arnalǵan jańa normalarmen tolyqtyryldy. Atap aıtqanda, depýtattar ári qaraı saqtaý aıtarlyqtaı qaýip tóndiretin jáne dereý joıýdy qajet etetin oq-dárilerdi anyqtaý qaǵıdalaryn qalyptastyrý máselesin kóterdi. «Senat engizip otyrǵan túzetýler qarý-jaraqty saqtaý jáne ony joıý joldaryn retteýge baǵyttalǵan. Bul – sońǵy ýaqytta elimizdegi qarý-jaraq qoımalarynda bolǵan tragedııalyq jaǵdaılar qaıtalanbaýy úshin jasalǵan qadam», dedi Máýlen Áshimbaev.
Sonymen qatar zań jobasyna otandyq ǵylymdy damytýǵa arnalǵan jańa normalar engizildi. «Senat qabyldanǵan túzetýler Memleket basshysynyń ǵylym salasyn odan ári damytýǵa qatysty tapsyrmalaryn iske asyrýdy kózdeıdi. Atap aıtqanda, bazalyq qarjylandyrý arqyly elimizdiń jetekshi ǵalymdaryna eńbekaqy tóleý, irgeli ǵylymı-zertteýler júrgizetin ǵylymı uıymdardy tikeleı qoldaý úshin qarjylandyrýdyń jańa túrin engizý usynylyp otyr. Buǵan qosa, ǵylymı, ǵylymı-tehnıkalyq jobalar men baǵdarlamalardy qarjylandyrý merzimin úsh jyldan bes jylǵa deıin ulǵaıtý usynylady», dedi Senat Tór-aǵasy.
Nátıjesinde, senatorlar zań jobasyn Májiliske qaıtarý týraly sheshim qabyldady.
Budan basqa, otyrys barysynda «Kaspıı teńiziniń teńiz ortasyn qorǵaý jónindegi negizdemelik konvensııaǵa Kaspıı teńizin jerústi kózderinen jáne qurlyqta júzege asyrylatyn qyzmet nátıjesinde lastanýdan qorǵaý jónindegi hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy qaralyp, qabyldandy. Atalǵan qujat jóninde Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Serikqalı Brekeshev baıandama jasady.
«Kaspıı teńizinde kómirsýtek shıkizatynyń iri qorlarynyń bolýy sý aıdynynyń ekologııasy men bıoresýrstaryn saqtaý týraly máseleni ózektendiredi. Hattamanyń negizgi maqsaty – Kaspıı teńiziniń ekologııalyq taza teńiz ortasyna qol jetkizý jáne sol qalpynda saqtaý úshin jerústi kózderinen jáne qurlyqta júzege asyrylatyn qyzmetterden teńiz ortasynyń lastanýyn boldyrmaý, báseńdetý, baqylaý jáne barynsha múmkin bolatyn apattardy joıý», dedi mınıstr.
Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, hattamanyń negizgi baǵyttary – eń ozyq qoljetimdi tehnologııalardy jáne tabıǵat qorǵaý praktıkasyn paıdalaný, olarǵa qol jetkizý jáne olardy teńiz akvatorııasynda nemese onyń jaǵalaý aımaǵynda tapsyrý kezinde sharýashylyq qyzmetti júzege asyrý.
Sonymen birge Kaspıı teńiziniń teńiz ortasy men jaǵalaý mańyndaǵy aýdandarynyń fızıkalyq, bıologııalyq jáne hımııalyq sıpattamalary týraly, onyń ishinde teńiz akvatorııasyna jerústi kózderinen lastaýshy zattardyń túsý kólemderi týraly derekter bazasyn qurý jáne júrgizý kózdeledi. Odan bólek, Kaspııdiń teńiz ortasy men jaǵalaý mańyndaǵy aýdandarynyń jaı-kúıine, onyń jaǵalaý jıegi boıyndaǵy teńizdiń lastaný deńgeıine turaqty baǵalaý júrgiziledi.
«Hattama boıynsha teńiz ortasyna áser etýi múmkin qyzmet túrleriniń tizbesi, sondaı-aq eleýli transshekaralyq áserdi aıqyndaýǵa yqpal etetin krıterııler aıqyndalǵan. Hattamanyń iske asyrylýy qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi halyqaralyq, óńirlik jáne transshekaralyq baǵdarlamalardy qamtıtyn Ekologııalyq kodekste kózdelgen. Konvensııaǵa sáıkes, taraptar ózderiniń ulttyq zańnamasy boıynsha qorshaǵan ortaǵa áserdi baǵalaýdy qosa alǵanda, Kaspıı teńiziniń teńiz ortasyn jáne jaǵalaý mańyndaǵy aýdandaryn lastanýdan qorǵaý úshin qajetti is-sharalarǵa jergilikti bılik organdary men jurtshylyqtyń qatysýyna yqpal etedi», dedi S.Brekeshev.
Sondaı-aq Senat depýtattary Palata Spıkeriniń usynýymen Rasýl Rahımovti Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń múshesi qyzmetine taǵaıyndady.
Otyrys kezinde depýtattyq saýaldar da joldandy. Senator Sultan Dúısembınov elimizdiń Premer-Mınıstriniń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda Almaty oblysynyń týrızm salasyndaǵy problemalaryn atap ótti. Ol Alakól jaǵalaýynyń ınjenerlik ınfraqurylymyn damytýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, keıbir jerlerde elektr jelisine túsetin aýyrtpalyq kóp bolǵandyqtan elektr energııasynyń jetispeýshiligi baıqalady. Alakólde mobıldi ınternetke qol jetkizýde de problemalar bar. «Týrıstik obektilerde uıaly baılanys operatorlarynyń stansalary bolǵanymen, olardyń qýaty búkil Alakól jaǵalaýyn qamtı almaıdy. Osy oraıda, uıaly baılanys operatorlary stansalarynyń aýqymyn arttyrý, týrızm obektileri úshin jeńildikti baǵalarmen joǵary jyldamdyqta ınternet jelilerin júrgizý joldaryn qarastyrý kerek», dedi óziniń depýtattyq saýalynda Sultan Dúısembınov.
Senator Almaty oblysyndaǵy taý shańǵysy kýrorttaryn sýmen qamtamasyz etýge baılanysty máselelerdi de kóterdi. Ol qosylatyn nysandar men keleshegi zor taý shańǵysy kýrorttarynyń qajettilikteri úshin sý resýrstaryna gıdrogeologııalyq zertteýler júrgizý qajet ekenin atap ótti. Depýtattyń aıtýynsha, mundaı jumystar sońǵy ret 1985 jyly júrgizilgen eken.
Senator Qazaqstanda týrızmdi damytýǵa qatysty ózekti máseleler «Qazaqstandyq ishki týrızmdi damytý – ýaqyt talaby» taqyryby boıynsha aldaǵy parlamenttik tyńdaýda qaralatynyn atap ótti.
Senator Aqylbek Kúrishbaev bilim berý nysandaryndaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etý sapasyna narazy. Senator Ishki ister, sondaı-aq Bilim jáne ǵylym mınıstrlerine joldaǵan depýtattyq saýalynda jaqynda Reseıdiń Qazan jáne Perm qalalarynda bolǵan qaıǵyly jaǵdaı oqý oryndaryn qorǵaýǵa kóp kóńil bólý kerektigin kórsetti dep málimdedi. Senatordyń pikirinshe, Qazaqstanda bul máselede kemshilikter óte kóp. Mektepter men ýnıversıtetterdi kóbine kúzet agenttikterinde az jalaqyǵa jumys isteıtin zeınetkerler kúzetedi. Al keıbir jaǵdaılarda munymen lısenzııalary da, daǵdylary da, tártip buzýshylardy ustaý úshin arnaıy quraldary da joq shtattyq vahterler aınalysady. «Elimizdiń oqý oryndaryndaǵy qaýipsizdik júıesindegi problemalarǵa budan ári kóz juma qaraýǵa bolmaıdy. Sebebi tarazynyń basynda balalarymyzdyń ómiri men densaýlyǵy tur. Ýákiletti memlekettik organdarǵa osy saladaǵy isterdiń naqty jaǵdaıyna synı taldaý júrgizýdi jáne kúzet qyzmetine qoıylatyn talaptardy kúsheıtýdi, jumysqa kásibı kadrlardy tartý jáne qazirgi zamanǵy sıfrly tehnologııalardy, onyń ishinde beınemonıtorıng pen beınetaldaýdy paıdalaný arqyly elimizdiń bilim berý obektilerinde qaýipsizdik júıesin túbegeıli qaıta qaraýdy usynamyn», dedi senator.
Aqylbek Kúrishbaevtyń sózine qaraǵanda, Senat depýtattary bul máselege zańnamalyq turǵyda qoldaý bildirýge daıyn.
