Aımaqtar • 25 Qazan, 2021

Tarıh árkimge óziniń laıyqty baǵasyn beredi

254 ret kórsetildi

Kún saıyn tańsáride velosıpedpen qalamyzdaǵy dendroparkte serýendeıtinim bar...

Yzǵyp bara jatyp, keıde jasamysy bar, egdesi bar bir top azamat júristeri bitken soń bir sákige jınalyp sháı iship otyratynyn kóretinmin.

Sóıtsem, kún saıyn dendroparkte serýendeıtin bul kisiler ózara kezektesip bir-birine sháı beredi eken..

Bir kúni sonyń kezegi ózimniń týysqan aǵam Mııatqa kelipti.

Mákeń sálemdese sala yzǵıyn dep turǵan meni toqtatty da, ana jerge kelip aǵalaryńa sháı quıyp ber dep buıyrdy.

Balasyna baýyrsaq, qatyrma, týralǵan qazy, sháı, qymyz aldyrǵan eken.

Sonymen júrek jalǵap otyryp, biraz áńgime ketti.

Jurttyń kóbi turyp ketken soń eńseli, aq shashty bir kisi keldi.

Túri tanys.

Baıaǵyda teledıdardan talaı kórgem. Dendroparkke shyqqaly kún saıyn kóretinmin.

Sol kisi sony tarıhtyń shetin shyǵardy...

«Dendropark anooý buqanyń músini turǵan jerden bastaldy.

1978 jyly Shymkent oblystyq partııa komıtetiniń I hatshysy bolyp taǵaıyndalǵan Asanbaı Asqaruly, Máskeýde júrgen meni oblystyq komsomol komıtetiniń I hatshylyǵyna shaqyrdy.

Oblysta 40 myń komsomol bar eken.

Iske kirisip kettim.

1979 jyldyń 19-qarashasy kúni Asekeń oblystyq partııa komıtetiniń bıýrosyn sol buqa turǵan jerde ótkizdi (Ol kezde bul jer qalalyq qoqys polıgony edi. Avt.).

Dál osy jerge 40 myń túp aǵash otyrǵyzyp, úlken baq jasaýymyz kerektigin qadap túsindirdi.

Zaýyt-fabrıka basshylaryna mindetterin bólip berip, búgin 4 adam aǵash otyrǵyzatynan eskertti..

«Menimen birge Oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy Shaımerdenov, oblystyq Kásipodaq tóraǵasy Troıan jáne oblystyq Komsomol komıtetiniń I hatshysy qalsyn!», dep sózin aıaqtady Asanbaı Asqaruly.

- Júrińder sol jerdi kórseteıin, dep ornynan turdy.

- Mynaý aǵashty keıin bir kelgeninde Dımekeń otyrǵyzyp edi. Qýraı bastapty. Muny emdeýdiń joly joq pa eken?

- Emdep jatyr. Dendroparkte aǵash emdeıtin mamandar da bar eken, dedi bir kisi.

 - Durys bolǵan eken...

 Sosyn Abdýlla aǵa A.Asqarov otyrǵyzǵan aǵashtan bastap, ózi otyrǵyzǵan aǵashqa ákeldi.

 - Aǵashyńyzdy balalaryńyz biletin shyǵar? - dep qaldy bireý.

 - Ul-qyzdar men nemereler kelip, kútim jasap turady! – dep eske alady Asqarov oblysty basqarǵan kezde oblystyq komsomol komıtetiniń I hatshysy bolǵan Abdýlla Ahmetov aǵamyz.

Alǵashqy aǵashtary 1979 jyly otyrǵyzylǵan dendroparktegi aǵashtardyń sany aınalasy 5-6 jylda 500 myńǵa jetip, KSRO-daǵy eń iri dendrologııalyq ǵylymı-zertteý ortalyqtardyń birine aınaldy.

Onyń 1360-y Qazaqstanda óspeıtin ekzotıkalyq aǵashtar edi. Ǵalymdar tipti Soltústik Amerıkada ǵana ósetin Qyzǵaldaq aǵashyn da osynda jersindirdi.

Sondaı-aq dendroparktegi arnaıy alleıada Asanbaı Asqarovtan bastap, N.Nazarbaev, D.Qonaev, Súleımen Demırel, Lı Kýan Iý jáne Qazaqstan men álemniń ataqty qaıratkerleri otyrǵyzǵan aǵashtar bar.

120,5 ga aýmaqty alyp jatqan dendropark bul kúnde qalamyzdyń turǵyndary jıi keletin eń kórikti demalys ornyna aınaldy.

Bar tabystaryn Odaqtyq bıýdjet sypyryp áketetin ońtústiktegi zaýyt-fabrıkalar men kásiporyndardyń basshylaryna tizeden basa otyryp, qarajat bólgizip, Shymkenttiń shyraıyn ashqan «Dendropark», «Zoopark», «Balalar temirjoly» jáne t.b. kópshilik demalys oryndaryn saldyrǵan Asanbaı Asqarovty naǵyz halyq qaharmany dese bolady (ózi kópqabatty, kóppáterli úıde turdy).

Artynan sol úshin isti bolyp, túrmeniń azabyn ábden tartty.

1987 jyly sáýir aıynan 1991 jylǵy tamyzǵa deıin abaqtyda otyrdy. Tergeý kezinde oǵan «Jeltoqsan kóterilisin  uıymdastyrdy», «ultshyl» degen sekildi aıyptar taǵyldy. Asqarovqa taǵylǵan aıyptyń múldem negizsizdigin  Qyrǵyz Respýblıkasy Joǵarǵy soty tóralqasy anyqtap, sot sheshimimen ol tolyq aqtaldy jáne azamattyq quqyqtary qalpyna keltirildi.

Asekeńniń kóregendigine bir ǵana mysal - búgingi kúni Túrkistan oblysyndaǵy sporttyq týrızmge arnalǵan nysandardyń flagmany bolady dep otyrǵan Saıramsý boıynda salynyp jatqan «Qasqasý» shańǵy bazasyn salý kerektigin eń alǵash Asanbaı Asqarov kótergen.

r

Qazir qurylysy qyzý júrip jatqan shańǵy trassalarynyń uzyndyǵy joba boıynsha 34 km bolady (salystyrý úshin aıta ketsek, Shymbulaq shańǵy bazasy trassalarynyń jalpy uzyndyǵy 12 km.).

Iаǵnı, «Qasqasý» shańǵy bazasy Ortalyq Azııadaǵy teńdessiz sport kesheni bolmaq.

Asanbaı Asqarov 1978 jyldan 1985 jylǵa deıin Ońtústik Qazaqstan oblystyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy (qazirgi tilmen aıtqanda oblys ákimi) qyzmetin atqaryp júrgen kezinde qazir salynyp jatqan «Qasqasý» shańǵy bazasynyń qurylysyn bastaǵan bolatyn (keıin Asekeń isti bolǵan soń qurylys toqtap qalyp edi). 2012 jyly bir mezgilde 5000 adam dem ala alatyn «Qasqasý» taý-shańǵy bazasynyń qurylysy bastaldy.

Tarıh árkimge óziniń laıyqty baǵasyn beredi».

Qazir Shymkent qalasyndaǵy bir mektepke jáne qaladaǵy eń ásem demalys oryndarynyń birine aınalaǵan dendrosaıabaqqa Asanbaı Asqarovtyń esimi berilgen.

Bul da bolsa bıyl biz 30-jyldyǵyn toılaǵaly otyrǵan táýelsizdigimizdiń arqasy.

 

О́mir Shynybekuly,

ólketanýshy.

ShYMKENT.

Sońǵy jańalyqtar

Uqsas jańalyqtar