Memlekettik qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartý qadamdary

Vedomstvo basshysy osy baǵytta atqa­rylyp jatqan jumystar týraly aıtyp berdi. Mınıstr qazirgi tańda memlekettik qyzmetterdiń 90 paıyzy, ıaǵnı 690 memlekettik qyzmettiń 624-i elektrondy formatta kórsetiletinin atap ótti. «Bul turǵyda elektrondy qyzmetterdiń sapasyna mán berilip otyr. Iаǵnı turǵyndar bul qyzmetterdi elektrondy túrde almaı, nege halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna júginedi? Osy máselelerdiń barlyǵyn zerttep, elektrondy onlaın qyzmetterdiń sapasyn kóterýge ekpin qoıyp otyrmyz. Memlekettik qyzmetterdi alýdyń birneshe tásili bar. Olar: eGov, HQO, mınıstrlikter men ákimdikterdiń qyz­metteri arqyly. Sonymen qatar memle­ket­tik qyzmetti alýdyń yńǵaıly tásilderin ulǵaıtý boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Mysaly, bankterdiń qosymshasy arqyly avtokólikterdi tirkeý júzege asyrylady. Sol sekildi basqa da qosymshalarda mem­lekettik qyzmetter kórsetiledi», dedi B.Mý­sın.

Vedomstvo basshysy keltirgen derekterge súıensek, Qazaqstan BUU-nyń elek­tron­dy úkimetti damytý ındeksi bo­ıynsha 29-orynda tur. Osy ındekstiń on­laın qyzmetterdiń damý deńgeıi jóni­nen 11-satyǵa ornalasqan. «Júrgizilip jatqan jumystardy eskerip, reıtıngimiz artady dep esepteımiz. Memlekettik qyzmet kórsetý sapasy da basym baǵyt­tardyń biri. Ádistemege sáıkes, elektrondy qyzmetterdi baǵalaý mynandaı kórsetkishter boıynsha júrgizilmek. Avto­mattandyrýdyń tıimdiligi, kórsetilgen qyzmetter kólemi, memlekettik qyz­met kórsetý kezinde paıdalanylatyn aqparattyq júıeniń isten shyǵýy. Mınıstrlik memlekettik qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartý maqsatynda birqatar jumys atqardy. Qyzmet kórsetý merzimin berý monıtorıngi, Egov portalynda qyzmet alý sapasyn baǵalaýy, HQO-da qyzmet kórsetý sapasyn baǵalaýy eskeriledi. Ahýaldyq ortalyq arqyly sapa nashar dep baǵalaǵan azamattarǵa keri baılanys, qońyraý shalýy, sondaı-aq 1414 nómiri arqyly biryńǵaı júıege habarlasýy mańyzdy», dedi mınıstr.

B.Mýsınniń aıtýynsha, 2020-2021 jyldary aqparattyq júıelerdiń isten shyǵýy tirkelgen. Máselen, 2020 jyly Densaýlyq saqtaý mınıstrligine tıesili qyzmet túri 83 saǵattan astam, Bas prokýratýranyń júıeleri 60 saǵattan astam ýaqyt boıy jumys istemeı qalǵan. Al bıylǵy 9 aıda jalpy alǵanda memlekettik organdardyń aqparattyq júıeleri 482 saǵat isten shyqqan. «Memlekettik qyzmetterdi aza­mattarǵa yńǵaıly ári sapaly kórsetý úshin mınıstrlik sıfrly transformasııa ortalyǵy jańashyl tásilderdi engizedi. Olardyń qatarynda proaktıvti qyzmet kórsetý, tanymal qosymshalar arqyly qyzmet kórsetý, sıfrly qujattar men bıometrııany engizý, telefon arqyly qyzmet kórsetý bar. Máselen, múmkindigi shekteýli adamdardy tirkeý, olar úshin ońaltý quraldaryn usyný bóliginde bul prosess ońtaılandyryldy. Buryn bul qyzmetti alý úshin birneshe mekemeden ótý qajet edi. Qazirgi tańda medısınalyq mekemege barsa jetkilikti. Qalǵan prosess aqparattyq júıelerdiń ıntegrasııalanýy arqyly proaktıvti túrde júredi. Mundaı tásil 23 qyzmet túrine qoldanylady», dedi B.Mýsın.

Memlekettik qyzmetterdi syrt­qy platformalarǵa shyǵarý prosesti aıtar­lyq­taı ońtaılandyrý men avtomat­tan­dyrýǵa, sondaı-aq azamattardyń ýaqyty men shyǵyndaryn únemdeýge áser etti. Bul jaǵdaıda avtokólikti satyp alýshyǵa da, satýshyǵa da ótinish berý úshin HQO-ǵa barýdyń, kezek kútýdiń qajettiligi joq. Máselen, 2021 jyldyń qańtar aıynda ǵana bankterdiń qosymshalary (Kaspi, Halyk) arqyly 104 468 avtokólik tirkeý/qaıta tirkeýden ótti. Onyń ishinde onlaın tirkeý 5 paıyzdy quraıdy. 2021 jylǵy qyrkúıek aıynyń qorytyndysy bo­ıynsha 167 561 avtokólik tirkeý/qaıta tirkeýden ótken. Onlaın rásimdeý 36 paıyzǵa deıin ósti (63 057 ótinim).

2021 jyly «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrý maqsatynda memlekettik organdardyń azamattardyń ótinishterin qabyldaý tásili ózgerdi. Vedomstvo basshysynyń aı­týynsha, buryn ótinish berý úshin birneshe arna bar edi. Sheneýnikter bir-birine sura­nystardy jibere almady, sotqa shaǵym beretin júıe yńǵaısyz-tuǵyn. Qazaq­standyqtar mekemeler arasynda júrip, túrli qujattar jınaýǵa týra keletin.

Jańadan qurylǵan E-Otinish elektrondy ótinishter júıesi osy máselelerdi sheshýge kómektesedi. Bul – Ákimshilik rá­simdik-prosestik kodeks (ÁRPK) sheń­­berinde qaralatyn azamattardyń bar­lyq ótinishteri úshin biryńǵaı aqpa­rat­tyq júıe. E-Otinish ótinish barysyn qa­daǵalaýǵa jáne baqylaýǵa jáne qana­ǵat­tanarlyqsyz jaýap bolǵan jaǵdaıda, mem­lekettik organnyń jaýabyna shaǵymdanýǵa múmkindik beredi.

Jańashyldyqtyń taǵy biri – HQO jumysynyń jańa formaty. Atap aıt­qanda, HQO-ǵa barmaı-aq, qyzmetterdi tek beıneqońyraý arqyly alý. Bul HQO-da­ǵy kezekti jeńildetýge múmkindik beredi.

Bıylǵy qyrkúıek aıynda HQO mobıl­dik qosymshasy arqyly pılot­tyq rejimde kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń tizbesi jáne Memlekettik qyz­metterdi kórsetý kezinde qujattardy qabyl­daýdyń tıisti algorıtmi aıqyn­daldy. Qanatqaqty joba aıasynda beı­ne­qońyraýlarǵa Aqmola, Qostanaı, Qyzyl­orda jáne Pavlodar oblystaryndaǵy operatorlar jaýap berdi. «Bul sharalar bizge memlekettik qyzmetterdi alý úshin tek elektrondy úkimet portalyna ǵana táýeldi bolmaýǵa múmkindik beredi, ýaqyt talaptaryn eskergende bul qolaısyz. Kóp uzamaı qazaqstandyqtar «HQO» mobıldik qosymshasyn paıdalana alady. Qyrkúıek aıynda pılottyq rejimde qosymsha arqyly qoljetimdi bolatyn memlekettik qyzmetterdiń tizimi bekitildi. Birinshi kezeńde tórt óńirdegi 24 operator beıne qońyraý arqyly azamattarǵa memlekettik qyzmetterdi kórsetetin bolady. Bul – HQO jumysynyń múldem jańa formaty», dep atap ótti Baǵdat Mýsın.

Qosymshada klıent profıli, kezekti brondaý servısi, QR kómegimen talon alý, beıne qońyraý arqyly memlekettik qyz­metterdi alý servısi men bólimder tizimi (jumys tártibi, bólimderdiń júk­te­limi, mekenjaıy), gıd (jıi qoıylatyn su­raq­tarǵa jaýaptar) jáne baılanys aqpa­ra­tynan turatyn negizgi fýnksıonal ázirlendi. Ýaqyt óte kele kórsetiletin qyz­met sany artady.

Sondaı-aq B.Mýsın biryńǵaı baılanys ortalyǵynyń jumysyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, ortalyq memlekettik qyzmetter men servıster boıynsha keńes berip, vaksınalaý, Ashyq qosymshasy, HQO qyzmeti, Ákimshilik rásimdik-proses­sýaldyq kodeks, E-Otinish servı­siniń ju­mysy boıynsha aqparat usynady. Budan bólek, HQO qyzmetine qatysty shaǵymdar, múmkindigi shekteýli adamdarǵa qyzmet kórsetýge ótinimder qabyldaıdy.

Jedel áreket etý jáne azamattardyń memlekettik qyzmetterge qatysty kúrdeli suraqtary týyndaǵan jaǵdaıda, jaýap berý úshin 25 ortalyq memlekettik organ boıynsha jaýapty tulǵalardyń baılanys derekteri negizinde baza quryldy. Ádis­temelik materıaldar, dıalog qurylymy, jumys kezinde operatorlarǵa qoıylatyn talaptar, operatorlar úshin ssenarııler ázirlendi, sapany baqylaýdy júzege asyrý kezinde baǵalaý sharttary aıqyndaldy.

Vedomstvo basshysynyń sózine sensek, qazirdiń ózinde joǵary nátıjege qol jet­kizildi. Mysaly, qońyraý shalýshylardyń jaýap kútý ýaqyty tómendedi (304-ten 16 sekýndqa deıin), qońyraý shalý paıyzy artty (69 paıyzdan 99,1 paıyzǵa deıin). Sonymen qatar yntalandyrý maqsatynda operatorlardyń jalaqysy artqan. Son­daı-aq mınıstrlik sıfrlandyrýdyń mýl­tı­platformalyq modeline kóshýdi josparlap otyr. Bul model ár túrli memlekettik organdardyń 400 aqparattyq júıesiniń shashyrańqylyǵy men ıntegrasııasy problemasyn sheshýge múmkindik beredi, bul memlekettik qyzmet salasyndaǵy azamattardyń qajettilikterine qaraı baǵdarly jumys isteýge áser etedi.

B.Mýsın halyqtyń ınternetke jappaı qol jetkizýin qamtamasyz etý mańyzdy mindet bolyp qala beretinin atap ótti. 2020 jyly mınıstrlik eki aýqymdy jobany iske asyrdy: Aýyldarǵa keń jolaqty mobıldi ınternet jetkizýge qajetti ınfraqurylym qurýǵa arnalǵan «Aýylǵa TOBJ» jáne «250+» jobalary. «Aýylǵa TOBJ» jobasy arqyly eli­mizdiń 1257 aýylynda 3718 memlekettik organ men bıýdjettik uıymdar ınternetpen qamtamasyz etilip, 20 000 km «optıka» ótkizildi. Keńjolaqty ınternet qyzmetterimen halyq sany 250-den asatyn 4 137 aýyldy eldimekenniń bárine jahandyq jeli jetken. Qazaqstandaǵy
6 459 eldi mekeniniń 5 214 aýyly, 88 qalasy jáne qala úlgisindegi 30 eldi mekeni keńjolaqty ınternet baılanysymen qamtamasyz etilgen.

Birqatar eldi mekende ınternet sapasyna qatysty problemalar anyqtalǵan. Osyǵan baılanysty jyldamdyq pen sapany arttyrý boıynsha jumystar júrgizýde. FWA tehnologııasyn 3G/4G aýystyrý jáne ınternet sapasyn jaqsartý (2G – 3G/4G aýystyrý) boıynsha belsendi jumys atqarylyp jatyr. Mınıstr keltirgen derekterge saı, búgingi tańda 2021 jylǵa josparlanǵan 621 eldi mekenniń 502-sinde sapa jaqsarǵan.

Sonymen qatar mınıstr depýtattardyń qoldaýynyń arqasynda Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar kodeksine baılanys operatorlaryna sapasyz qyzmet kórsetkeni úshin aıyppuldardy (100 AEK-ten 1000 AEK-ke deıin) arttyrý bóliginde túzetýler engizilgenin atap ótti.

Baılanys sapasyn baqylaý aıasynda uıaly baılanys operatorlary sapa­syz qyzmet kórsetken jaǵdaıda ákim­shilik jaýapkershilikke tartylady. 2021 jyldyń basynan beri 408 tekserý júr­gi­zilip, 92,1 mln teńge somasynda aıyp­pul salyndy. Búgingi tańda 1178 aýyl­ǵa mobıldi keńjolaqty baılanys barmaǵan. Bul eldi mekenderde 127 myń adam ómir súredi. Vedomstvo basshysy 561 aýyldy 2024 jylǵa deıingi kezeńde baılanys operatorlary salyq jeńildikteri esebinen keńjolaqty baılanys­pen qamtamasyz etetinin jetkizdi. Sony­men qatar el aýmaǵynda baılanys opera­tor­larynyń jumys istep turǵan jelilerin fýnk­sıonaldyq tolyqtyrý retinde geosta­sıo­narlyq emes spýtnıktik júıelerdi óristetý josparlanyp otyr. Bul qadamǵa qamtý aımaǵyn keńeıtýge jáne halyq úshin ınternetke keńjolaqty qoljetimdilik qyzmetterin qamtamasyz etýge múmkindik beredi.

Jıyn barysynda depýtattar mınıstr­ge kóptegen saýal qoıdy. Máselen, Erlan Saırov sıfrly platformany qu­rýǵa baılanysty Reseıdiń «Sberbanki» ara­syndaǵy qoıylǵan memorandým halyqtyń narazylyǵyn týǵyzǵanyn atap ótti. «Jobany iske asyrýǵa qatysty suraqtar áli bitken joq. Ony iske asyrý ádilettilik prınsıpterine sáıkes kelýi kerek dep esepteımiz. Iаǵnı sıfrly platforma boıynsha naqty kórsetkishteri bar, tıisti tehnıkalyq tapsyrma ázirlenip, joba­da qazaqstandyq úlesti qamtý joǵary deńgeıde bolýy kerek. Qazaqstannyń sıfr­ly platformasyn ázirleýge halyq­aralyq ashyq tender jarııalanǵany abzal. Onda eldiń sıfrly táýelsizdigine, aza­mat­tardyń derekterin qorǵaýǵa qatysty barlyq talaptar belgilenýi qajet. Joba­ny otandyq sıfrly ındýstrııany damytý men ártaraptandyrýǵa qýatty serpin bere­tindeı etip iske asyrýǵa tıispiz. Osyn­daı serpin bolýy úshin normalar men pro­sedýralar anyq, ádiletti, túsinikti, halyq­aralyq standarttarǵa sáıkes bolýy shart. Osy oraıda naqty tehnıkalyq tapsyr­ma bar ma? Jobany júzege asyrýǵa ashyq konkýrs qashan jarııalanady?» dedi depýtat.

Saýalǵa jaýap bergen B.Mýsın bul ba­ǵytta tıisti túsindirý jumystary júrip jatqanyn aıtty. Mınıstr qazirgi tańda me­mo­randýmǵa ǵana qol qoıylǵanyn, onyń eshqandaı kelisimshart emesin jet­kizdi. «Tehnıkalyq negizdeme men tehnı­ka­lyq qujattama daıarlaý úshin zert­teý ju­mystaryn júrgizip jatyrmyz. 15 jel­toqsanǵa deıin zertteý aıaq­tal­ǵan­nan keıin, tehnıkalyq qujattamaǵa kóshe­miz. Aldaǵy jylǵy 15 aqpanǵa deıin teh­nı­kalyq qujattamany daıyndaımyz. Sol teh­nıkalyq qujattama negizinde teh­nı­kalyq ári ekonomıkalyq negizdeme ázir­lenedi. Osy rásimder jasalmaı, eshqandaı kelisimshart jasalmaıdy», dedi mınıstr.

Qazybek Isa sıfrlandyrý boıynsha BUU reıtıngisinde Qazaqstannyń deń­geıi jaqsy ekenin aıtty. Osy oraıda depýtat nelikten tizimde bizden keıingi orynda turǵan Reseıdiń kompanııasyna jú­ginip otyrǵanymyzǵa alańdaýshylyq bildirdi. «Tizim­de tipti Reseıdiń de aldyndamyz. Ende­she, ózimizden keıin turǵan Reseıge 19 mln qazaqstandyqtyń málimeti bar elektrondy úkimetti tutastaı bere salý Táýelsizdigimizge nuqsan emes pe? Osyǵan deıin memorandýmǵa qol qoıyldy, bizde barlyǵy memorandýmnan bastalady. Halyqtyń qaýiptenip, narazylyq tanytqany da osyǵan baılanysty. Ekinshiden, nelikten bul qadamdar ózimizden keıin turǵan Reseımen jasalyp otyr? Aldyńǵy qatarly eldermen nege júrgizilmeıdi?», dedi Q.Isa.