Eki jylǵa taıaý pandemııa qursaýynda bolǵan el áli tolyq qalpyna kele qoıǵan joq. Koronavırýstyń zardabyn eń aldymen mádenıet salasy tartqan edi. Kópshilik sharalar kilt tyıyldy. Kórermen zaldary qańyrap qaldy. Endi, mine, indet irgesin túrip, sál-pál saıabyrsyǵan sátte ashylǵan teatr maýsymyna, jańa premeraǵa bılet izdegen jurtta esep joq.
Talaı ǵasyr ańyzǵa aınalǵan tarıhı oqıǵaly qoıylymdy Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisi, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Murat Ahmanov sahnalady. Sonaý 1993 jyly dál osy Batys Qazaqstan oblystyq qazaq drama teatrynda ártis, kórkemdik jetekshi bolyp qyzmet etip, rejısser retinde de alǵashqy júldesi – 1998 jyly Taraz qalasynda ótken respýblıkalyq teatrlar festıvaliniń bas júldesin oraldyq teatr sapynda alǵan Murat Noıanbaıuly jergilikti ujymmen jaqsy jumys istepti. Kópten beri «tiri kórermendi» kórmegen ártisterdiń sahnaǵa saǵynyshy da bar, teatr jańa basshylyǵynyń jańa maýsymǵa tyńǵylyqty daıyndyǵy da baıqaldy. Tipti ortańqol ssenarııdiń ózin sahnalyq tyń sheshim, erekshe sımvoldar arqyly qulpyrtyp jiberýge sheber Murat Ahmanov baıaǵy babynda eken. Túrli kóriniske túrlengen taq, alýan formaly, alýan tańbaly qalqandar, tipti bir adamnyń ózi teris aınalsa arýaqqa aınalǵan transformasııa – osynyń bári tez almasyp, qym-qýyt qııýlasyp, qoıylymnyń dınamıkasyn shıryqtyryp ustap otyrady eken. Bul jerde «О́ner salasynyń úzdigi» tósbelgisiniń ıegeri, sýretshi Murat Mámbetovtiń de eńbegin erekshe aıtyp ótken jón.
Bul qoıylym – teatr ujymynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 30 jyl tolýyna arnalǵan tartýy eken. Shynynda da eli men jerin súıgen, jaýyna qatal, dosyna adal saq patshaıymy Tomırıstiń uly parsy patshasy Kırge qarsy kúresi, Otannyń táýelsizdigin otbasynan – jalǵyz ulynan da, kúıeýinen de joǵary qoıǵan patrıottyǵy – qoıylymnyń basty aıtar oıy ekeni ras. Osy oıdy, osy kredony búkil ujym ádemi alyp shyqty. Karantın talabyna qaraı kórermen zalynyń jartysyn ǵana toltyrǵan halyq sahnada janyn salyp oınaǵan ónerpazdarǵa shyn rıza boldy. Tomırıs rólinde – Mádenıet salasynyń úzdigi Horlan Shámelova, onyń eri, jalǵyz ulynyń ákesi Balhash – «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegeri Qýanysh Amandyqov, uly Spargapıs – jas ártis Aqjol Ihsan, Kır patsha – «Qurmet belgisi» tósbelgisiniń ıegeri Talıǵat Jigerov, Eles-Mádenıet salasynyń úzdigi Elmıra Maqasheva... Tomırıspen baqtalas bolsa da Balhashty qushaǵyna tartyp, «Ulyńdy qaldyryp ket!» deıtin qaısar patshaıym Amaga – «Qurmet belgisi» tósbelgisiniń ıegeri Juldyz Mámedova, Kırdiń kóleńkesinde júrse de kózge túspeı qoımaıtyn Mard (Raıymbek Ermek), adýyndy Ardashır (Mádenıet salasynyń úzdigi Musaǵalı Bektenov) jáne basqalary úsh saǵatqa jýyq ýaqyt boıy kórermendi tyrp etkizbeı ustap otyrdy.
«Tomırıs týraly sonaý Gerodottan bastap búginge deıin jazǵandar az emes. О́zim Qurmanbek Jandarbekov pen Shara Jıenqulovanyń talantty uly Bolat Jandarbekovtiń 1980-jyldardyń aıaǵynda orys tilinde shyqqan «Tomırıs» shyǵarmasyn oqydym. Al Shahmet Qusaıynovtyń bul shyǵarmasy Áýezov teatrynda budan birneshe jyl buryn qoıylǵanyn, odan soń kóp sahnalanbaǵanyn estidik. Mazmuny tereń, epıkalyq shyǵarma deýge de keletin tarıhı oqıǵanyń júgi aýyr. Qoıylymnyń ón boıyna órilip otyrǵan shym-shytyryq oqıǵalar birneshe tartysty (ana men ul, áke men ul arasynda, patshalar arasynda, jaýyngerler men kósemder, t.b.) qatar quraǵanymen, kompozısııalyq tutastyq arqyly basty ıdeıany shashyratpaı alyp shyqty. Akterlerimiz keremet babynda eken, minezdi rólderdi jan sala oınady. Rejısser Ahmanov mızanssenanyń sheberi ekenin moıyndadym. Keıbir qoıylymda kóp sózben túsindirilip jatatyn nárseler búgin astarly epızod, plastıkalyq kórinis arqyly anyq beınelendi», deıdi premeranyń kórermeni, belgili pedagog Svetlana Baqysheva.
Aıtpaqshy, jańa maýsymnyń ashylýymen birge, dál osy premera kúnderi osy teatrdyń akteri, rejısser Samal Ábýovtiń jańa kitaby tanystyryldy. Buǵan deıin «Teatr. Tarıh. Taǵylym» atty jınaǵy shyqqan avtor bul joly «Altyn keregeli, aına terezeli teatr» atty kitabyn oqyrman qaýymǵa usynǵan eken. Oral qalasynda táýelsizdik tańymen birge ashylǵan teatr týraly estelikter, rejısser men akterler shyǵarmashylyǵy jaıynda jazylǵan dúnıeler, suhbattar, maqalalar men aýdarmalar óńirdegi teatr ómirinen mol maǵlumat beredi. Oral teatry kúndelikti qyzý tirlikpen qosa, sol oqıǵalardyń jylnamasyn da qatar qattap jatqany qoldaýǵa turatyn úrdis.
«Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyǵyna tartý retinde osy qoıylymdy usynǵan barlyq óner ujymyna – rejısserge, ártisterge alǵysymdy bildiremin. Biz bir jyldan astam ýaqyt ishinde teatrymyzdy qatty saǵyndyq. Jaqynda ǵana bizdiń oblysymyz indetti eńserip, «jasyl aımaqqa» ótti. Búgin keremet mádenı demalys boldy. Búgingi qoıylym qazaq tarıhynda táýelsizdik úshin kúres álmısaqtan kele jatqanyn, ulttyń ul-qyzdary Otanyn qasyq qany qalǵansha qorǵaıtynyn, birlik pen yntymaq bolǵan kezde qazaq dalasy árdaıym táýelsiz bolatynyn kórsetti. Endeshe, tatýlyǵymyzǵa syzat túspesin!», dedi óz sózinde premeraǵa arnaıy kelgen Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Baqytjan Narymbetov.
Oral qalasynda jaqynda ǵana «Atameken» atty jańa óner ordasy ashylǵanyn habarlaǵan edik. Pandemııa kezinde jumysy biraz toqyrap qalǵan óńirdiń mádenıet salasy tolyqqandy jumys yrǵaǵyna kóship, ónersúıer kórermendi jıi qýanta bastady.
