Boksshylar bir baıyp qaldy
AIBA basshylyǵy Belgradtaǵy álem chempıonatyna birqatar ońdy ózgerister engizdi. Birinshisi – osy álem chempıonatynda alǵash ret 13 salmaq dárejesi boıynsha júldeler sarapqa salyndy. Bul jaǵdaı buryn tasada qalyp júrgen kóptegen boksshyǵa ózderin moıyndatýǵa múmkindik berdi. Keıbir bylǵary qolǵap sheberleri sony utymdy paıdalanyp, dúbirli dodada oljaǵa keneldi. Máselen, aıtýly jarysta atoı salǵan saıypqyrandardyń 80-85 paıyzy buryndary sheberligimen kózge túspegen. Iаǵnı qalyń buqaraǵa olardyń esimderi etene tanys emes.
Balqan túbeginde jeńis tuǵyryna barlyǵy 52 boksshy kóterildi. Solardyń arasynan tek segizi ǵana buǵan deıin Olımpııa oıyndary men álem chempıonattarynda olja salǵan. Olar – kýbalyq Hýlıo Sezar La Krýs pen Endı Gomes, qazaqstandyq Sáken Bıbosynov pen Abylaıhan Júsipov, armenııalyq Oganes Bachkov, fransııalyq Sofıan Ýmıa men Bıllal Bennama jáne ázerbaıjandyq Loren Berto Alfonso Domınges. Qalǵan boksshylarǵa ondaı baq birinshi ret qonyp otyr.
Ekinshiden, áýesqoı bokstyń bedelin arttyryp, mártebesin kóterý maqsatynda AIBA tarapynan bıylǵy jarysqa mol kólemde júlde qory taǵaıyndaldy. Soǵan sáıkes, jeńimpaz atanǵandardyń árqaısysy 100 000, kúmis alǵandar 50 000 jáne qolaǵa qol sozǵandar 25 000 AQSh dollary kóleminde syıaqy aldy. Bul – keremet motıvasııa. Buǵan deıingi álem chempıonattarynda aqshalaı syılyq berilmeıtin. Bul joly tabysty óner kórsetken boksshylar bir baıyp qaldy. О́zgeler jaıynda eshteńe aıta almaımyz, al bizdiń jigitterdiń qanjyǵasy maılanǵany anyq. Olaı deýge negiz, joǵarydaǵy syıaqydan bólek, Qazaqstan boks federasııasy otandyq bylǵary qolǵap sheberlerin ózinshe yntalandyrýdy jón kórdi. Belgradta bas júlde alǵan jerlesterimiz $75 000 alsa, kúmis pen qola júldegerlerge $50 000 jáne $30 000 tıesili. Odan bólek, memleket tarapynan beriletin syıaqy taǵy bar.
San soqqan sańlaqtar
Olımpııa oıyndarynyń aıaqtalǵanyna eki aı tolmaı jatyp, álem chempıonatynyń jalaýy jelbiredi. Sol sebepti Tokıoda atoı salǵandardyń basym bóligi Belgradqa barýdan bas tartty. Birinshiden, qysqa ǵana merzim aralyǵynda sportshylardyń qaıta babyna kelýi óte qıyn. Ekinshiden, Olımpıadada bar kúsh-jigerin sarp etkender biraz ýaqyt demalyp, jaraqattaryn emdep, densaýlyqtaryn qalpyna keltirýdi qup kórdi. Desek te, soǵan qarap jarystyń qyzyǵy kemip qaldy degen oı týmaýy kerek. Álem chempıonaty da bási bólek báseke. Bul jarysta da top jarýdy kóptegen sportshynyń armandaıtyny anyq.
Belgradtaǵy básekede biz kóptegen dúldúlderdiń ónerin tamashaladyq. Bir qyzyǵy, solardyń birazy elderine eńseleri túsken kúıde oraldy. Serbııada sátsizdikke ushyraǵandar qatarynda London men Tokıo Olımpıadalarynyń jeńimpazy, Beıjiń Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, álem chempıony Ronel Iglesıas Sotolongo (Kýba), Rıo Olımpıadasynyń jeńimpazdary Hasanboı Dýsmatov pen Shahobıddın Zoırov (О́zbekstan), sol jarystyń kúmis júldegeri Shahram Gııasov (О́zbekstan) pen Iýberhen Martınes (Kolýmbııa), úsh dúrkin álem chempıony, úsh dúrkin Olımpııa oıyndarynyń qola júldegeri Lasaro Alvares Estrada (Kýba), álem chempıony Mırazızbek Mırzahalılov (О́zbekstan) jáne taǵy basqalar bar.
Barker kýbogy kimge buıyrdy?
Kúni keshege deıin Barker kýbogy Olımpııa oıyndarynyń eń úzdik boksshysyna berilip keldi. Kezinde ony bizdiń Vasılıı Jırov, Baqtııar Artaev jáne Serik Sápıev syndy sańlaqtarymyz ıelendi. Sonaý 1936 jyldan beri jalǵasyp kele jatqan osy bir tamasha dástúr bıyl jalǵasyn tappady. Tokıo Olımpıadasynda bylǵary qolǵap sheberleriniń básekesin Halyqaralyq Olımpıada komıteti (HOK) ótkizgendikten, atalǵan kýbok eshkimge berilgen joq. Sodan AIBA tosyn sheshim qabyldap, sol júldeni álem chempıonatynda asqan sheberligimen kózge túsken boksshyǵa taǵaıyndaýdy jón kórdi.
Balqan túbeginde ótken jarysta Barker kýbalyq Endı Krýs Gomeske buıyrdy. Sóz joq, 63,5 kılo salmaqta synǵa túsken Bostandyq aralynyń ókili bul joly da óte keremet bokstasty. 26 jastaǵy qara qabylan panamalyq Mınıel Djonatan, brazılııalyq Nıkollos de Hesýs, amerıkalyq Vershon Lı, ózbekstandyq Mýjıbollo Týrsýnov, armenııalyq Oganes Bachkov jáne túrkııalyq Kerem Oezmendi utty. Barlyq básekede onyń basymdyǵy esh kúmán týǵyzǵan joq. Sol sebepti de Gomes ondaı qurmetke laıyq ekeni daýsyz. Osyǵan deıin de kýbalyq boksshy eki márte álem chempıony atanǵan bolatyn. Ol 2017 jyly Gambýrgte jáne 2019 jyly Ekaterınbýrgte top jardy. Al bıyl Tokıo Olımpıadasynda da qarsylas shydatqan joq.
Serbııanyń astanasynda asqan sheberligimen kózge túsken taǵy bir boksshy jaıynda aıtpaı ketýge bolmaıdy. Ol – Olımpıadanyń eki dúrkin chempıony, Panamerıka oıyndarynyń úsh dúrkin jeńimpazy Hýlıo Sezar La Krýs. 32 jastaǵy saqa sportshy bul joly 92 kılodan joǵary salmaq dárejesinde daralandy. Kezinde ol 81 kılo salmaqta qarsylas shaq keltirmegen. Bul – onyń álem chempıonatyndaǵy besinshi bas júldesi. Osy kórsetkish jaǵynan Hýlıo óziniń dańqty otandasy Felıks Savonmen teńesti. Savon bul belesterdi 1986-1995 jyldar aralyǵynda baǵyndyrǵan edi. Endi La Krýs ony qýyp jetti. Ázirge álem chempıonattary tarıhyndaǵy eń úzdik nátıje dál osy Kýbanyń eki boksshysyna tıesili.
Iá, Kýba boksshysynyń alty dúrkin álem chempıony atanýyna múmkindigi boldy. Osydan eki jyl buryn Ekaterınbýrgte ótken jarysta qarsylastaryn qoǵadaı japyryp kele jatqan Hýlıony jartylaı fınalda qazaqtyń qaısar uly Bekzat Nurdáýletov toqtatqan edi.
Qaı qurlyqtyń kóshi ilgeri?
Tokıo Olımpıadasyndaǵy boksshylar saıysynda tek Qazaqstan quramasy emes, Azııa qurlyǵynda ornalasqan barlyq memlekettiń ókilderi óte nashar óner kórsetti. Sózimiz dáleldi bolý úshin myna derekterge zer salaıyq: Kúnshyǵys elinde 8 salmaq dárejesi boıynsha ótken básekeler barysynda 32 júlde sarapqa salyndy. Sonyń altaýy ǵana azııalyqtarǵa buıyrdy. Naqtylap aıtsaq, ózbekstandyq Bahodır Jalolov (+91 kılo) altyn aldy. Fılıppındik Karlo Pallam (52 kılo) kúmispen kúpteldi. Fılıppınniń taǵy bir ókili Eýmıl Marsıal (75 kılo), japonııalyq Remeı Tanaka (49 kılo) jáne qazaqstandyq Sáken Bıbosynov (52 kılo) pen Qamshybek Qońqabaev (+91 kılo) qola medaldy moıyndaryna ildi.
Olımpııa oıyndarymen salystyrǵanda 2021 jylǵy álem chempıonatyndaǵy sary qurlyq ókilderiniń kórsetkishi áldeqaıda joǵary. Bul joly azııalyqtar 4 altyn, 4 kúmis jáne 6 qolany enshiledi. Barlyǵy – 14 júlde. Eýropalyqtar da 4 ret jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. Odan bólek, qart qurlyqtyń ókilderi 6 kúmis pen 16 qolany qorjynǵa saldy. Barlyǵy – 26 medal. Amerıkalyqtar 5 altyn, 3 kúmis jáne 4 qolany oljalady. Barlyǵy – 12 júlde.
Tuńǵyshtardyń tizimine endi
Belgradtaǵy jarysta 25 memlekettiń ókilderine ǵana jeńis tuǵyryna kóterilý baqyty buıyrdy. Keıbir elder óz tarıhynda alǵash ret álem chempıonatynyń júldesine qol jetkizdi. Olar – ırandyq Danıal Shahbahsh (60 kılo), shotlandııalyq Rız Lınch (63,5 kılo), albanııalyq Alban Bekerı (71 kılo), belgııalyq Vıktor Shelstrate (86 kılo) jáne trınıdadtyq Naıdjel Pol (+92 kılo). Bul jigitterdiń barlyǵy da qola medaldy moıyndaryna ildi. Iá, osyǵan deıin tórtkúl dúnıeniń teńdessizderi jınalǵan jarystan atalǵan komandalar bos qorjynmen qaıtyp júrgen. Endi olardyń da deńgeıleri ósti. Mine, osy jaıttyń ózinen-aq boks óneriniń kókjıegi jyldan jylǵa keńeıip kele jatqanyn ańǵarýǵa bolady.
Osy kúnge deıin Japonııa boksynyń jaǵdaıy máz emes edi. Kúnshyǵys eliniń ókilderi Olımpııa oıyndarynda ara-tura júlde alyp júrgenin jankúıerler jaqsy biledi. Sonaý 1964 jyly Tokıoda 54 kılo salmaqta kúsh synasqan Takao Sakýraı altyn alsa, 2012 jyly Londonda 75 kılo salmaqta saıysqa túsken Reta Mýrata áıgili otandasynyń erligin qaıtalady. Biraq álem chempıonattarynda olar osy kúnge deıin nebári 1 kúmis pen 2 qolany qanaǵat tutyp keldi. Bar-joǵy úsh-aq júlde. Al bul joly japon jigitteri jarady. Belgradtyń tórinde Tomoıa Sýboı (54 kılo) men Sevonret Okazava (67 kılo) tórtkúl dúnıeniń teńdessizderi dep tanyldy. Bir ókinshitisi, olardyń ekeýi de sheshýshi tusta qazaq boksshylaryn tize búktirdi. Sýboı fınalda Mahmud Sabyrhandy san soqtyrsa, Okazava jartylaı fınalda Abylaıhan Júsipovti jeńdi.
Qazaqstan qaıratyn kórsetti
Belgradtaǵy álem chempıonaty Qazaqstan quramasy úshin sátti aıaqtaldy dep nyq senimmen aıta alamyz. 2 altyn, 2 kúmis jáne 1 qola medaldy ıelengen Qazaqstan quramasy jalpykomandalyq esepte ekinshi orynǵa turaqtady. Iá, 2013 jyly Almatyda ótken jarysta budan da jaqsy nátıjege qol jetkizgenimiz ras. Sol kezde rıng qojaıyndary 4 altyn, 2 kúmis jáne 2 qola medaldy oljalap, komandalyq saıysta jeke-dara kósh bastady. 2003 jyly Bangkok (2 altyn), 2005 jyly Mıanıan (2 altyn, 3 qola), 2017 jyly Gambýrg (1 altyn, 2 kúmis, 3 qola) jáne 2019 jyly Ekaterınbýrgte (1 altyn, 1 kúmis jáne 4 qola) úshinshi satyǵa jaıǵasty. 1999 jyly Hıýston (1 altyn, 1 kúmis, 1 qola) men 2007 jyly Chıkagoda (1 altyn, 2 qola) úzdik bestikti qorytyndylady. Otandastarymyz úshin eń tabysty jarystar osylar.
Balqan túbegindegi jarysqa ulttyq quramanyń jańadan taǵaıyndalǵan bas bapkeri Qaırat Sátjanov jaqsy komanda jasaqtap aparǵan eken. Temirtas Júsipov (48 kılo), Sáken Bıbosynov (51 kılo), Mahmud Sabyrhan (54 kılo), Serik Temirjanov (57 kılo) jáne Abylaıhan Júsipovtiń (67 kılo) jeńip alǵan bes júldesinen bólek, taǵy bes boksshymyzdyń jeńis tuǵyryna synyq-súıem qalǵanda súringenin aıta ketýge tıispiz. Biraq Sanatáli Tóltaev (63,5 kılo) pen Nurqanat Raıysty (75 kılo) jeńildi dep aıtýǵa aýyz barmaıdy. Bul rette tóreshiler tarapynan aǵattyq ketti deýimiz kerek.
Samatáli Tóltaev (60 kılo) tym myqty boksshyǵa tap boldy. Rıo Olımpıadasy men Eýropa oıyndarynyń eki dúrkin kúmis júldegeri, álem chempıony fransııalyq Sofıan Ýmııaǵa onyń áli jetpedi. Serbııalyq Vladımır Mıronchıkov Nurbek Oralbaıdy (80 kılo) san soqtyryp ketti. Rıng qojaıynyna qarsy básekede aıqyn basymdyq tanytpasań, tóreshilerdiń jeńisti saǵan ońaılyqpen bere qoıýy ekitalaı. Onyń ústine, Mıronchıkov – Serbııanyń osy jarystaǵy sońǵy úmiti. Sony da qaperden shyǵarmaý kerek edi.
Aslan Shymbergenov (71 kılo) Rıo Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, álem jáne Azııa chempıony ózbekstandyq Shahram Gııasovtyń tas-talqanyn shyǵarǵanda, qandasymyz tek bas júlde úshin talasýǵa tıis dep aldyn ala topshylaǵan edik. Biraq onymyz beker eken. Sheshýshi tusta Iýrıı Zaharıev Shymbergenovti shań qaptyryp ketti. Baıyptap qarasaq, ýkraınalyq osy birinshiliktegi básekeleriniń barlyǵyn 5:0 esebimen aıaqtaǵan eken. Oǵan tek bizdiń Aslanbek qana laıyqty qarsylyq kórsete aldy. Bul tartys 3:2 esebimen Zaharıevtiń paıdasyna sheshildi.
Sóıtip, Serbııaǵa sapar shekken 13 boksshymyzdyń tek úsheýi ǵana jarty jolǵa jetpeı súrindi. Qalǵandary shama-sharqyna qaraı kósildi. Biraq bir anyǵy, sharshy alańda barlyǵy da janyn salyp aıqasty. Sondyqtan da olardyń eshqaısyna ókpe aıta almaımyz. Eń bastysy, alǵa qoıǵan josparymyz júzege asyp, Qazaqstan quramasy álemdegi eń úzdik komandalardyń aldyńǵy leginen kórindi.
