3D prıntermen úı salyp, tisti tez túzemek

Betonnyń beriktigin kúsheıtetin tútikshe

Iá, 3D prıntermen úı salatyn kún alys emes. Bul kúnge otandyq ǵalymdarymyzdyń arqasynda jetpekpiz. Ǵalym, ónertapqysh Shyńǵys Daýylbaev úı salatyn 3D prınterge qajetti tútiksheni oılap tapty. Bul tútiksheni prınterge kerek betonǵa qosady.

«Irgemizdegi Qytaıda 3D prınter jasalyp qoıǵan. Jalpy, álemde osy quraldy jasaýdyń tehnologııasy qarqyndy zerttelip, damytylyp keledi. Bul degenińiz – jaqyn bolashaqta bizdiń de osyǵan kelýimiz kerek degen sóz. Qytaıdyń ónimin óz kózimmen kórip, jumysymen jan-jaqty tanysý úshin kórshi elge bardym. Úı salatyn 3D prınterge qazirgi qurylysta qoldanylyp júrgen betonnan basqa túri kerek. Qazirgi betondar kelmeıdi. 3D prınterge qajetti betonnyń ereksheligi sol, bul 10-15 mınýttyń ishinde qatyp qalatyn bolýy qajet. Biraq qytaı­lyq­tar negizgi qupııasyn ashýǵa qulyq tanyt­pady. Sondyqtan Qazaqstanǵa kele salysymen birden betondy zertteı bastadyq. Biraz ter tók­kenniń nátıjesinde polımer tútikshe oılap taptyq. Polımer tútiksheni betonǵa qosyp, 3D prınterge qoldanýǵa bolatyn ónim óndirip shyǵardyq», deıdi ónertapqysh.

Sh.Daýylbaevtyń aıtýynsha, polımer tú­tik­she­ni tolyǵymen otandyq ónim dep aıtý­ǵa bolady. Bul ónimge uqsaıtyn polımer tútikshelerdi basqa elderdiń ǵalymdary da oılap tapqan. Alaıda olardyń ónimderi ónertapqyshtyń óniminen áldeqaıda qymbat. Ol buǵan deıin kú­nine 10 gramm ǵana polımer tútikshe ala alatyn. Búginde qurylǵyny jetildirip, bolashaqta kúnine 1 kıloǵa deıin polımer tútikshe alatyn deńgeıge kóterilýdi kózdep otyr. О́ıtkeni ne bári 1 kılo polımer tútikshe 1 tonna betonnyń be­rik­tigin birneshe esege arttyrady.

Ǵalym 3D prınterge jarty joldan kelgen joq, daıyndyqpen, bilimmen, tájirıbemen keld­i. Keıipkerimizdiń ustazy Erhan Álıev 2013 jyly polımerden tútikshe alý jaıly ǵylymı jobasyn Londonda álem ǵalymdarynyń aldynda tanystyrypty. Sonda halyqaralyq konferensııaǵa qatysqan ǵylym salasynyń maıtalmandary qazaqstandyq ǵalymnyń baıan­damasyn erekshe ónertabys, tyń jańalyq, ǵajaıyp noý-haý, mańyzdy ınnovasııalyq joba dep joǵary baǵalaǵan. Mine, ustazdan ozǵan Shyńǵystaı shákirti eńbegin jalǵastyryp, zor nátıjege jetýge bolatynyn dáleldep otyr.

Tis emdeýdi arzandatatyn tehnologııa

Al jaqynda keıipkerimiz jańa jobasynyń je­misin kórsetti. Bul – óz komandasymen bir­le­sip qalypty formasynan aıyrylǵan tis, bet-jaq súıekterin hırýrgııalyq jolmen qalpyna keltirýde qoldanylatyn komponentti shyǵarýy. Sh.Daýylbaev bastaǵan ǵalymdar atalǵan komponent – kalsıı gıdroksıapatıtin qurý boıynsha zamanaýı medısınada keńinen qoldanylatyn ınnovasııalyq tehnologııany ázirledi.

Buryn-sońdy Qazaqstanda bul ónim óndi­ril­me­gen, sol sebepti materıal shetelden ákelinip otyrdy. Shetelden ákelinetin taýar­dyń quny sharyqtap turatyny anyq. Endi ǵalymdardyń osy eńbegi men tyń jańalyǵy stomatologııa salasyndaǵy kórsetiletin medısınalyq qyz­met baǵasyn birshama tómendetýge múmkindik be­redi. О́ıtkeni otandyq ónim bar, ony alys­tan al­dyrtýdyń, jol shyǵynyna qarjy jum­saý­dyń qajeti joq.

«Otandyq ónim osy zamanǵy hırýrgııalyq stomatologııada jáne jaq-bet hırýrgııasyn­da, kosmetologııada joǵalǵan kólemdi qal­pyna kel­tirý úshin toltyrǵysh retinde qol­danylady. Innovasııa farmakologııada jáne metall ımplantattaryna jabyn retinde paıdalanylady. Tehnologııanyń biregeıligi — medısınada talap etiletin kalsıı gıdrok­sıapatıtin biz bıologııalyq qaldyqtardy óńdeý arqyly alatynymyzda», dedi ǵalym.

Keıipkerimiz aldaǵy ýaqytta óz ujymymen birge otandyq stomatologııalyq naryqtyń qa­jet­tilikteri úshin ónerkásiptik úlgiler óndirý­di jos­parlap otyr. Jobanyń praktıkalyq jáne kommersııalyq maqsatta mańyzy zor. Bizdińshe, óndi­ris kólemin arttyrý arqyly keleshekte eks­port­taýǵa da bolady. Bul – el ekonomıkasyna eleý­li úles.

«Bıologııalyq qaldyq materıaldy paıdalaný sheteldik analogtarmen salystyrǵanda sto­matologııalyq qyzmetterdiń ózindik qunyn aıtar­lyqtaı tómendete alady. Aıtalyq, bizdiń mate­rıaldyń negizinde arnaıy plenkalar shyǵa­rylady. Plenkalar dári-dármektermen ba­ıy­tylady. Osylaısha, bul tis aýrýy nemese qabyný ornyn dári-dármekpen qamtýdyń ońaı ádisi bolyp shyǵady. Bıosáıkestik áseri bol­ǵan­dyqtan adam aǵzasy bul materıaldy jeńil qa­byldaıdy», deıdi Sh.Daýylbaev.

О́nertapqysh ǵalymnyń 3D prınteri Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń granty esebinen iske asyrylsa, stomatologııada qoldanylatyn kom­ponent «Ǵylym qorynyń» grantymen shy­ǵa­ryldy. Keıipkerimizdiń Ǵylym komıtetine qa­rasty Janý problemalary ınstıtýtynda jetekshi ǵylymı qyzmetker bolyp eńbek etetinin aıta keteıik.