Qazaqstan • 06 Jeltoqsan, 2021

Otyz jyldyqqa oı qorytqan

85 ret kórsetildi

Elimizdiń bas basylymynda  Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń  «Táýelsizdik taǵylymy» atty otyz jyldyq beleske kóz jiberip, parasatty oı qorytqan mazmundy maqalasy jaryq kórdi. 

Táýelsizdik – qasıetti uǵym, sáý­leli qubylys. Bostandyq jo­lynda basyn báıgege tikken ba­balarymyzdyń asyl armany bol­ǵan azattyǵymyz aq qanat­ty perishte sıpatynda halqy­myzdyń basyna baq bolyp qondy. 

Dálirek aıtqanda, táýelsiz­dik pen máńgilik  eldiń muratyn qalyp­tastyrýda Tuńǵysh Pre­zı­dentimizdiń sińirgen eńbegi zor.

Elbasy maqalasynda ege­men­diktiń mán-maǵynasy týraly túrli ǵylym ókilderi ózinshe tujyrym jasaıtyny anyq deı kelip: «Biraq bir nárse aqıqat, ol – ata-babalarymyzdyń azat­tyq jolyndaǵy jan alysyp, jan berisken san ǵasyrlyq kú­re­siniń zańdy jalǵasy, halyq­aralyq qujattarmen bekitilip, máńgilikke berilgen syıy» dep  tereńnen tartyp oı tolǵaıdy.

Shyndyǵynda, Abylaı han, Qanjyǵaly qart Bógenbaı, Qarakereı Qabanbaı, Shapy­rashty Naýryzbaı syndy baha­dúrlerdiń, sonymen birge ult-azattyq kóterilistiń tý ustaýshylary Syrym Datuly, Isataı-Mahambet, Kenesary hannyń  joryqtary Uly dalany qorǵaýdaǵy teńdesi joq erliktiń úlgisi boldy.  «Sar dala – sary atandaı jaýyr edi» dep Jumeken aqyn zar ılegendeı, bul el teperishtiń, nebir zulymdyq, nebir jyrt­qysh­tyqtyń bárin kórdi. Dala danagóıi Buqar jyraý kún­batystan bir qorǵasyndaı qara bult shyǵyp, qazaq dala­syn oıran-topyr etetinin kóregen­dik­pen sezindi, zar zaman aqyndary Dýlat, Shortanbaı, Murattar otar­lyq ezginiń elge, jerge, dinge, tilge tıgizer zııanyn zar eńirep turyp jyrǵa qos­ty. Olar dástúrimizdiń, epostary­myz­d­yń túbine balta shabylatynyn kúni buryn sezip, kúıindi.

Nursultan Nazarbaev  ótken ǵasyrdaǵy jurtymyz basy­­nan keshken tarıhı kezeńder­den sóz órbite otyryp, ásirese, 1916 jyly patsha jarlyǵymen qazaq jastaryn maıdandaǵy tyl jumysyna tartylýyna qarsylyq kórsetip,  er minezdi tulǵalardyń bastaýymen ult-azattyq kóterilistiń bolýy, odan keıingi – 1921-1922 jyl men 1930-1932 jyldardaǵy sur­qııa saıasat saldarynan ornaǵan zobalańda halqymyzdyń teń jar­tysy qyrylǵany men Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń zardaby mol bolǵanyna da toqtalyp, 1989 jyly respýblıkamyzdyń birinshi basshysy bolyp saı­lanǵanda, sol jyly ótkizilgen KSRO-nyń sońǵy halyq sana­ǵynyń derekteri boıynsha elimizdegi qazaqtardyń úles salmaǵy nebári 40% ǵana bol­ǵanyn keltiredi.

Sondyqtan da Tuńǵysh Pre­zıdentimizdiń «Biz táýelsizdik­ke beıbit jolmen qol jetkizsek te, oǵan barar jolda babalar qany az tógilgen joq. Táýelsizdik sol kıeli qannyń óteýi edi. Men mu­nyń bárin biz sengen, tár­bıe­le­gen búgingi jas urpaq bilsin, sanasyna sińirsin dep ádeıi jazyp otyrmyn» dep aıtqanynan oıly syr túıemiz.

Elbasy egemendiktiń alǵash­qy kúnderinen bastap, bere­ke-birlik pen yntymaqqa, ultara­lyq tatýlyq pen dinaralyq kelisimge negizdelgen saıasatty  qolǵa aldy. Búgingi  jetis­tik­teri­mizge berik zańna­ma­lyq ir­getas bolyp qalan­ǵan Ata za­ńy­myz – jańa Konstı­tý­sııa­­myz qabyldandy. Shekara­myz­­dyń barlyq boılyǵyna qatys­ty syndarly kelissóz júrgi­zil­di. Osynyń bárin az ýaqytta júzege asyrý ońaı bolǵan joq.

Tuńǵysh Prezıdentimizdiń taǵy bir erligi – Saryarqanyń tórine, erke Esildiń boıyna el qondyryp, jańa da ásem elorda salǵany. Iá, Saryarqanyń saıyn dalasynda dál osyndaı samaladaı jarqyraǵan sulý shahar ornaıdy degen kimniń oıynda boldy deısiz. Elordany respýb­lıkamyzdyń dál geografııa­lyq kindigine kóshirý ıdeıasy – Elbasynyń kemel saıasatynan, memleket taǵdyryn tereń oılaǵandyǵynan týyndaǵan. Osy oraıda Nursultan Nazar­baevtyń: «Astananyń qarysh­tap damýy elimizdiń ózge óńir­leriniń órkendep ósýine serpin berdi. Shymkent halqynyń sany mıllıonnan asqan respýb­lı­kalyq derbes úshinshi qala qata­ryna qosyldy. Eki myń jyl­dyq tarıhy bar kóne Túrkistan keıingi eki jyldyń ishinde aıtarlyq­taı ózgerip, ásem shaharlardyń birine aınaldy. Elimizdiń ózge óńirleri men iri qalalaryn da dál osyndaı bolashaq kútip tur dep nyq senimmen aıta alamyn», dep aıtýy da keleshekke degen el seni­min yntalandyra túsedi. Qory­ta aıtqanda, Nursultan Nazar­baevtyń tarıhtyń tereńi­ne boı­lap, azattyqtyń aby­ro­ıyn asqaqtatqan oıly maqa­lasyn oqyp, Táýelsizdiktiń qadiri men qun­dylyǵy bólek ekenin túsindik.

 

Serik Negımov,

fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor

Sońǵy jańalyqtar

Bar jaqsymyz – balalarǵa

Qazaqstan • Keshe

Adam quqyǵyn qorǵaýdaǵy jańa beles

Referendým-2022 • Keshe

Akademıktiń algorıtmi

Ǵylym • Keshe

Erdi syılar el qaıda?

Qoǵam • Keshe

Altyn qyz

Sport • Keshe

Talant pen talap

Ádebıet • Keshe

Tarıhı tanym taǵylymy

Tarıh • Keshe

Ádebı ómirdegi áıelder

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar