Medısınalyq qaldyqtardy joıýdyń jolyn tapty

Otandyq zertteýshilerdiń ǵy­lymı jumysy arna­ıy patenttermen qor­ǵal­ǵan. Ǵylymı patent – bıo­me­dısınalyq qaldyq­tar­dy joıýdyń ınnova­sııalyq ádi­sin ázirlegen Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnı­ver­sıtetiniń ǵalymdaryna tıesili.

Qaldyqtardy joıýdyń plaz­­malyq tehno­logııa­sy­nyń bire­geı­ligi onyń bıo­me­dısınalyq qaldyqtardy tolyq termııalyq zalal­syz­dandyrýǵa múmkindik be­re­tininde bolyp otyr. Biregeı tehnologııanyń nátı­jesinde óńdeý tıimdiligi artyp, proseske energııa az shyǵyndalady. Atalǵan tehnologııa bıomedısınalyq qaldyqtardy suryptaýsyz qaıta óńdeýge múmkindik beredi.

Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ eksperımenttik jáne teorııalyq fızıka ǵylymı-zertteý ıns­tıtýtynyń bólim meńgerýshisi Aleksandr Ýstımenko: «Qal­dyq­tardy joıý­dyń plazmalyq ádisiniń qoldanystaǵy tehnolo­gııa­lardan basty aıyr­ma­shy­lyǵy – joǵary tempera­tý­ra­ly plazmalyq alaý­dyń paıdalanylýynda. Bul kez kelgen organıkalyq jáne beıor­ga­nıkalyq qosy­lys­tar­dy ydyratady. Sonymen qatar plazmadaǵy kúrdeli qosylystardyń joıylýy­ ot­tegisiz tıimdi júredi. Me­dı­­­sınalyq qaldyqtardy jaǵý ádis­terimen salys­tyr­­ǵanda plaz­malyq ydyratý teh­no­lo­gııa­sy­nyń birqatar mańyz­dy artyq­shylyǵy bar. Atap aıt­saq, reaktor kóleminiń joǵary ónim­di­likpen 6-8 ese azaıýy, qajetti óndiristik úı-jaılardyń aýdanyn qys­­qartý, bólinetin gazdar kóle­mi­niń tártibin tómen­detý. Plaz­mo­hımııalyq reak­tor­daǵy qaldyqtardy óńdeý 2000 K de­ıingi temperatýrada júredi. Bul mıneraldy qaldyqtyń erýin jaq­sartady jáne ýly kom­po­nentterdiń paıda bolýyna jol bermeıdi», dedi.

Aıta keteıik, COVID-19 in­detine baılanysty Qazaq­stan­da jáne jalpy álem bo­ıynsha bıomedısınalyq qaldyqtardyń kólemi artty. Medısınalyq mas­kalar, qolǵaptar, bahılalar, qorǵanys kombınezondary jáne basqa da medısınalyq quraldardy paıdalanǵannan keıin qalǵan qaldyqtardy joıý máselesi burynǵydan da ózekti bolyp otyr. Infek­sııa­lanǵan joǵary ýytty medısınalyq qaldyqtar adam densaýlyǵy úshin de, qorshaǵan orta úshin de qaýipti. Osyǵan baılanys­ty qazaqstandyq ǵalymdardyń izdenisi úlken nátıje berdi. Endi elimizde medısınalyq qal­­­­dyqtardy qaıta óńdeýdiń eń tıimdi jáne ekologııalyq ádisi bar.