Prezıdent «Táýelsizdik bárinen qymbat» maqalasynda Táýelsizdik jyldarynda birneshe ret qolǵa alynǵanyna qaramastan, ulttyq múddemizge saı keletin kóptomdyq jańa tarıhymyz áli tolyq jazylmaǵandyǵyn, sondyqtan Qazaqstannyń akademııalyq úlgidegi jańa tarıhyn jazýdy dereý bastaý kerektigin ári bul iske bedeldi tarıhshylarymyzdy tartý qajettigin tapsyrǵan bolatyn.
Osy oraıda ulttyq tarıhtyń aldynda turǵan mańyzdy máselelerdi obektıvti túrde ǵylymı qaýymnyń kúshimen túsindirý úshin Memleket basshysy ǵalymdar aldyna Qazaqstan tarıhynyń 7 tomdyq akademııalyq basylymyn daıyndaý mindetin qoıdy. Qazirgi kezde «Ejelgi dáýirden búgingi zamanǵa deıin» jeti tomdyq akademııalyq basylym Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynda ázirlenýde. Akademııalyq basylymnyń Bas ǵylymı keńesshisi – UǴA akademıgi Dosmuhamed Kishibekov. Bul baǵytta akademıktiń órkenıetter tarıhy, qazaq memlekettiligi jáne basqa da Otan tarıhynyń ózekti taqyryptaryna qatysty ǵylymı tujyrymdary men oılary tarıhshy ǵalymdar úshin qundy derekter bolyp tabylady.
О́ziniń ǵasyrǵa jýyq mereıtoıy – 96 jasyn ǵylymı ortada qarsy alǵan fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, akademık Dosmuhamed Kishibekov ǵylym jolyn elimizdiń tarıhı ǵylymyna ǵana emes, Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq Ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetindegi uzaq jyldarǵy zertteýlerine, oqytýshylyq qyzmetine arnady. Syr eliniń kıeli topyraǵynda ómirge kelip, 1932-1933 jyldardaǵy ashtyqtyń náýbetin, II Dúnıejúzilik soǵystyń qasiretin basynan ótkergen ardager-ǵalym Dosmuhamed Kishibekov soǵystyń alsapyran kezeńine moıymastan, oqýyn jalǵastyryp, oqýshy bola júrip muǵalimniń de mindetin atqardy. 1943 jyly aqpanda áskerge alynyp, Samarqandaǵy 368-shi atqyshtar otrıadynda, keıinnen Rostov oblysyndaǵy Zernograd qalasynda ushqyshtar daıarlaıtyn jazǵy mektepte bilim alady. Qyzylorda pedagogıka ınstıtýtynyń tarıh fakýltetinde joǵary bilimin alǵan ǵalym osy oqý ornynda oqytýshy, odan keıin KSRO Ǵylym Akademııasynyń Fılosofııa ınstıtýtynda aspırant, Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynda kishi ǵylymı qyzmetker, aǵa ǵylymı qyzmetker, fılosofııa kafedrasynyń meńgerýshisi bola júrip, eńbekterin týǵan halqynyń tarıhyn, mádenıeti men dástúrli dúnıetanymyn zertteýge arnady. Halyqtyń ótkeni men búginin ǵylymı saralap, onyń diline, bolmysy men ádet-ǵurpyna, dúnıege kózqarasyna fılosofııa taldaý jasap, fılosofııa tarıhy máselesine tereńdeı taldaý jasady. Akademık Dosmuhamed Kishibekov ótpeli kezeńdegi qoǵamnyń damý zańdylyqtaryn, qoǵamdyq qatynastardyń jaı-kúıin aıqyndap, bir qoǵamnan ekinshi qoǵamǵa ótýde demeýshi faktorlar qajet ekendigin negizdedi.
Búginde myńǵa jýyq ǵylymı eńbektiń, onyń ishinde 70-teı monografııanyń avtory akademık Dosmuhamed Kishibekov «Shynaıy shyǵarmashylyq eń birinshi kezekte álemdi tanýdaǵy ózindik túsinikten turady. Ǵylymda synı pikirlerden qorqýdyń qajeti joq, qatelik kelesi zertteýshige ǵylymda týra jol tabýǵa septigin tıgizedi. Qazaq halqy ejelgi mal sharýashylyǵymen aınalysatyn kóshpendilerdiń urpaqtary. Al biz úshin halyq aýyz ádebıeti eń qundy obektıvti derek bolyp tabylady», deıdi.
Dóńgelek ústel barysynda ǵalymnyń jańa týyndylarynyń mańyzdylyǵy, otandyq ǵylymdy damytýdaǵy eseli eńbegi týraly UǴA akademıgi Alma Ábilqasymova, UǴA akademıgi Baıan Raqyshev, Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTÝ professory Ulyqpan Sydyqov, Fılosofııa jáne saıasattaný ınstıtýtynyń dırektory Serik Seıdýmanov, taǵy basqa ǵalymdar arnaıy baıandama jasap, ǵalymdaǵy jemisti eńbekterin zor iltıpatpen atap ótti.
«Ǵalym eńbekteriniń qaı-qaısysynda bolmasyn ózindik oı, salmaqty pikir jatyr. Eýrazııa kóshpendileri» jáne «О́mirdiń maǵynasy» kitaptary ǵylymı orta úshin qanshalyqty qundy bolsa, máselen, «Qazaq mentalıteti: keshe, búgin, erteń» eńbeginde ǵalym jazý óneri alǵash Mysyr elinde emes, Taıaý jáne Shyǵys elderinde kóshpeli mal sharýashylyǵymen aınalysatyn halyqtarda paıda bolǵanyn dáleldeýge tyrysady. Ol Qazaq memlekettiligi, Eýrazııa aýmaǵyndaǵy kóshpeli halyqtardyń mádenıeti, tarıhy, Batys Sibir men Qazaqstan terrıtorııalaryndaǵy órkenıetter tarıhy, ǵylym tarıhy men fılosofııasy, Keńes zamanyndaǵy tarıhı tulǵalardyń kelbetin órnekteý syndy taqyryptary boıynsha dáıekti ǵylymı pikirler men qorytyndylar jasaıdy. О́mirlik ustanymy – «qashan da adam ózin-ózi tárbıelýi tıis» deıtin ǵalym Dosmuhamed Kishibekulynyń ómir joly men ǵylymdy damytýdaǵy jankeshti eńbegi keler urpaqqa máńgilik ónege», deıdi Sh. Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń dırektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Zııabek Qabyldınov.
Akademıktiń sııasy keppegen týyndylary ǵylymı maqalalarymen qatar estelikteri jáne fotosýrettermen tolyqqan. Onda Qazaqstan aýmaǵynda ejelgi dáýirdegi kóshpendilerdiń mádenıeti, tarıhtaǵy tulǵalar, Reseı men Qazaqstannyń ejelgi zamannan búgingi kúnge deıingi qarym-qatynastary, Qazaqstan men Batys Sibirdegi órkenıettiń damý satylary, Qazaqstan tarıh ǵylymynyń jańa kezeńi taqyryptary jan-jaqty saralanady.
