Qazaqstan • 13 Qańtar, 2022

2022 qańtary – el tarıhyndaǵy jańa kezeń

1470 ret kórsetildi

Sońǵy eki-úsh ǵasyrlyq qazaq tarıhy mynadaı tujyrymǵa negiz bola alady: kez kelgen halyqtyń ózin-ózi saqtap, erkin ónip-ósýi onyń qýatty ulttyq memlekettiliginiń bolýyna tikeleı táýeldi.

Zaman suranysyna laıyq jańa mazmundaǵy azattyq qozǵalys qalyptastyryp, sol arqyly ult ómirin jańa sapaǵa kótergen alashtyq býynnyń lıderi Álıhan Bókeıhan «memlekettigi joq halyq – jetim halyq!» degen tujyrymǵa kelse, ult ustazy Ahmet Baıtursynuly bolshevıkter úkimeti bergen memlekettilikke «biz, qazaqtar Qazaq Respýblıkasy degen ataýdy maldanyp júrmiz, al bul Respýblıkanyń mazmuny bizdiki emes qoı, onyń ıesi de biz emespiz» dep ashy da bolsa ádilin aıtty.

Otyz jyl boldy, qazaq halqy óz atymen atalatyn memlekettilik qurylymǵa baýyr basyp qaldy. Halqymyz bul memlekettilikti ǵasyrlar boıy atameken jerimiz ben urpaǵynyń bolashaǵy úshin ter tógip eńbek etip, ómirin jaýymen arpalysta kúreste ótkizgen ata – babalarynan búginge jetken amanat retinde qabyldaıdy. О́ıtkeni memlekettilik ıdeıasy men praktıkasy ǵasyrdan ǵasyrǵa ulasqan urpaqaralyq sabaqtastyq jolymen maqsatty eńbek pen kúres nátıjesinde ǵana qalyptastyq. Jańa 2022 jyldyń alǵashqy kúnderi mine osy memlekettiligimiz úlken qaýipti basynan ótkerdi.

Qalyptasqan aýyr jaǵdaıda árbir sanaly azamat ortaq qundylyǵymyz – memlekettiligimizge baılanysty óz ustanymyn anyqtaýǵa tıis boldy. Osyndaı syn sátte anyq baıqalǵany halqymyz aýyzbirlik, kemeldik tanytty, memleket basshysy Q.Toqaevtyń «men halyqpen birgemin, el astanasynan ketpeımiz!» degen ataly sózine qanattandy, jigerlendi. Allaǵa shúkir, elimizde táýelsizdigimizdi qorǵaýǵa múddeli kúshterdiń az emes ekendigi anyq baıqaldy.

Memleket basshysy 11 qańtarda Májiliste sóılegen sózinde úkimet pen qoǵam aldynda qalyptasqan jaǵdaıdan shyǵýdyń joldaryn belgilep berdi. Osy rette irgeli de mańyzdy ózgeristerge áleýmettik – gýmanıtarlyq ǵylym salalary da muqtaj ekendigin aıtý paryz. Álginde ǵana elimizdiń ómirinde oryn alǵan tektonıkalyq silkinisterge otandyq ǵylym tereń taldaý jasap, negizdi de nanymdy tujyrymdar usynýǵa daıar ma? Bul úlken másele. Sońǵy jyldary áleýmettik – gýmanıtarlyq ǵylym salarynyń óziniń belsendiligin joǵaltyp alǵandyǵy barshaǵa aıan. Gýmanıtarlyq profıldegi ınstıtýttardyń atqaryp otyrǵan qyzmeti zaman suranysyna jaýap bere alatyndaı deńgeıde bolǵany lázim. Ǵylymı jobalar arqyly oryndalatyn jumystardyń ómirmen baılanys deńgeıi eksheýden, synnan ótkeni abzal.

Al muhıtqa shyqqan kemege kompas qandaı qajet bolsa, búgingi shytyrman ózgerister men qaýipter arnasynda turǵan qoǵamǵa áleýmettik – gýmanıtarlyq saladaǵy ǵylymdar sondaı qajet. Tereń rýhanı daǵdarystan aıaǵyn alyp úlgermegen bizdiń qoǵamǵa onyń zárýligi birneshe ese arta túspek. Basqasha aıtqanda, jas býynǵa bizdiń qoǵam qaıdan shyqty, qaı jerde tur, onyń aldynda qandaı mindetter bar degen saýalǵa ádebıet jáne ónermen qatar gýmanıtarlyq saladaǵy ǵylymdar da jaýap berýge tıis. Mundaı qyzmetsiz qoǵamdaǵy mádenıettiń etıkalyq mazmuny men ózegi kemı túsetindigi kimge de bolsa túsinikti.

Qoryta aıtqanda, búgingi irgeli ózgerister aldynda turǵan bizdiń qoǵam jaǵdaıynda otandyq áleýmettik-gýmanıtarlyq ǵylym salalary irgeli ózgeristerge muqtaj.

 

M.QOIGELDIEV,

Abaı atyndaǵy

QazUPÝ

professory, tarıh ǵylymdarynyń doktory

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda et qymbattady

Qoǵam • Búgin, 15:10

Elimizde kıik sany kóbeıip keledi

Qazaqstan • Búgin, 14:41

ShQO-da elikti atqan brakoner sottaldy

Qoǵam • Búgin, 11:20

Uqsas jańalyqtar