Qoǵam • 01 Naýryz, 2022

Aýtıst-balalarmen ádistemelik jumysqa kómektesedi

544 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Elimizde aýtızmi bar balalar sany jyldan jylǵa artyp keledi. Mundaı erekshe búldirshinderdi tárbıelep otyrǵan ata-analar túgili, olarmen jumys isteıtin arnaıy mamandardyń ózi qazaqsha ádistemelik kitaptardyń joqtyǵynan qınalady. Jaqynda osy olqylyqtyń orny tolǵandaı. Qazaq tilinde jaryq kórgen aýtısterdi damytýǵa arnalǵan kitaptyń 3 myń danasy erekshe balalarmen jumys isteıtin pedagogterge, bilim berý, densaýlyq saqtaý, áleýmettik qorǵaý mamandaryna tegin taratylmaq.

Aýtıst-balalarmen ádistemelik jumysqa kómektesedi

 

Osyǵan deıin Qazaqstan bo­ıynsha balabaqshalar men mektepterde 46 ınklıýzııany qoldaý kabınetin ashyp, aýtızm jáne damýynda basqa da erekshelikter bar 600-den asa balanyń mektepke barýyna jaǵdaı jasaǵan «Bolashaq» korporatıvtik qory erekshe balalarmen jumys is­teı­tin mamandarǵa arnalǵan ádis­te­melik kitap shyǵardy. Orys­sha­dan aýdarylyp basylǵan bul qural ata-analarǵa, defektolog, logoped, psıholog, pedagogter­ge usynylǵan. Túpnusqada «Oso­bye detı. Vvedenıe v prıkladnoı analız povedenııa (AVA): prınsıpy korreksıı problemnogo povedenııa ı strategıı obý­chenııa deteı s rasstroıstvamı aýtıstıcheskogo spektra ı drýgımı osobennostıamı razvıtııa» dep atalatyn kitap kezinde minez-qulyqty qoldanbaly taldaýdyń negizgi qaǵıdalaryn egjeı-tegjeıli baıandaıtyn orys tilin­degi alǵashqy oqý quraly boldy. Endi qazaqtildi segmentte de alǵashqy ádistemelik oqýlyq bolyp tur. Onda damýynda ereksheligi bar balalardy úıretýdiń bloktar ádisi, tapsyrmalardy qadammen taldaý, tabıǵı ortada úıretý, sheıpıng sekildi basqa da strategııalary sıpattalǵan. Kitaptyń avtorlary Iýlııa Ers jáne Olga Meleshkevıch – sertıfıkattalǵan minez-qulyq taldaýshylary, minez-qulyqty qoldanbaly tal­daýdyń keńesshileri, minez-qu­lyqty qoldanbaly taldaý ádis­te­ri men strategııala­ryn qol­­daný salasyndaǵy oqytý­shy­lar. Olar AQSh, Izraıl, Reseı, Ýkraına, Grýzııa, Qazaqstan jáne basqa elderdegi minez-qulyq ma­mandarynyń tájirıbesine jetek­shilik etedi.

Kitapty aýdaryp basýǵa «Shev­ron» kompanııasy demeý­shi­lik kórsetken. «Bolashaq» qory atalǵan kompanııanyń qoldaýymen kitaptyń 3 myń danasyn erekshe balalarmen jumys isteıtin pedagogterge, bilim berý, densaýlyq saqtaý, áleýmettik qorǵaý mamandaryna tegin taratpaq. Sonymen qatar kitap joǵary oqý oryndarynyń arnaıy pedagogıka jáne psıhologııa kafedralaryna, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq kitap­ha­na­la­ryna taratylady.

«Bolashaq» qory qamqor­shy­lyq keńesiniń tóraıy­my Dınara Gaplan: «Osyndaı kitaptardy aýdarý arqyly qazaq tildi ma­mandarǵa álemdik ǵylymı qo­­ǵam­dastyq moıyndaǵan tú­ze­tý pedagogıkasynyń ozyq ádis­te­rine qol jetkizýge múm­kin­dik beremiz. Demek Qazaq­stan­da erekshe balalarmen jumys is­teý­diń tıimdiligin art­tyrý úshin anaǵurlym kóp jaǵ­daı jasalady. Kitappen ju­mys kezinde minez-qulyqty qoldanbaly taldaýdyń keıbir tól termınderi aǵylshyn jáne orys tilderinen alǵash ret qazaq tiline aýdaryldy. Osy arqyly ınklıýzııa salasynda qazaqtildi sapaly ádebıettiń ne­gizin qalap otyrmyz. Qor bul baǵyttaǵy jumysyn jalǵas­ty­rady. Qazirgi ýaqytta erekshe qajettilikteri bar balanyń daǵdylaryn baǵalaýǵa arnalǵan ABLLS-R quralyn aǵylshyn tilinen qazaq tiline aýdarýmen aınalysyp jatyrmyz», dedi.

Kitaptyń tusaýkeserinen ke­ıin oqýlyqty qolǵa alyp kór­dik. Baıqaǵanymyz, tek teorııa­men shektelmeı, praktıkalyq jumystardy kóptep qosqan. Jáne ár bólimde bekitý usyny­lyp­ty. Mamandarǵa, ata-analarǵa erekshe balalarmen jumysta qoldanylatyn árbir ádis pen tásil jekeleı túsindirilgen. Al sońǵy bólim «Minez-qulyqty qoldanbaly tańdaýdy praktıkada qoldaný» dep atalady, ıaǵnı osy bólimdegi 7 taraý tolyǵymen praktıkalyq jumystarǵa arnalady.

Aýtıst-balanyń anasy ári ózi de arnaıy ortalyqtyń mamany Elmıra Ahmetova atalǵan kitap mamandarǵa jáne ata-analarǵa basty kómekshi bola alatynyn aıtady.

«Men osy oqýlyqtyń orys­sha nusqasyn oqyp, is-tá­ji­rı­bede qoldanǵanmyn. Alǵash ­balama aýtızm dıagnozyn qoı­ǵan­da, ne ekenin, qalaı ju­­mys isteý keregin, qaıtip da­my­týǵa bolatynyn bilmedim. Qa­zaq­sha aqparat tym az, kásibı ádistemelik qural múldem joq edi. Sondyqtan oryssha izdep taptym. Ondaǵy ǵylymı-ádis­temelik usynymdardy ómir­de qoldandym. Balammen 9 jyl boıǵy jumystyń nátı­jesinde kóp jetistikke jettik. Ulym qa­­­zir sóıleı alady, óz-ózine qyz­­met kórsetedi, kıinip, jýynyp, tamaǵyn ózi ishedi, tósegin jı­naı­dy. Mektepke baryp júr, odan bólek konkı úıirmesine qatysady», deıdi E.Ahmetova.

Sońǵy jańalyqtar