Odan keıin Alashtyń rýhanı kóseminiń atyn ıelenip otyrǵan Qostanaı óńirlik ýnıversıtetinde «Ult ustazy» atty dóńgelek ústel otyrysy ótti. Saltanatty jıynǵa Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Ulyqbek Esdáýlet, aqyn, Májilis depýtaty Qazybek Isa, Shaısultan Shaıahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń dırektory Erbol Tileshov, Almatydaǵy Ahmet Baıtursynuly memorıaldyq mýzeı-úıiniń dırektory Raıhan Imahanbet qatysty.
Alqaly jıynnyń kirispesin bastaǵan oblys ákimi Arhımed Muhambetov Ahmet jyly óńirde ǵylymı-tanymdyq, mádenı-aǵartýshylyq baǵyttaǵy aýqymdy sharalardyń iske asatynyn aıtty.
– Jyldyń basynda Jangeldın aýdanyna jumys saparymen baryp, halyqpen kezdesip qaıttym. Sol kezdesýde aýyl turǵyndary jol jóndeý, ınternet jelisin qosý jáne medısınalyq kómek kórsetý sapasyn arttyrýdy ótingen edi. Bıyl eń birinshi kezekte osy máselelerdi sheshýge kúsh salýdy kózdep otyrmyz, – dedi aımaq basshysy.
Ahańnyń kindik qany tamǵan Sartúbek óńirindegi qazirgi Ahmet Baıtursynov aýyly oblys ortalyǵynan 700 shaqyrym, al aýdan ortalyǵynan 120 shaqyrym qashyqta jatyr. Torǵaıǵa jetpeı Shubalańnan ońtústikke, Ahmet aýylyna qaraı bet alatyn 107 shaqyrym jol Keńes tusynda da asfalt kórmegen. Oblys ákiminiń aıtýynsha, byltyr osy joldyń 11,4 shaqyrymyn jóndeýge 450 mln teńge bólinipti.
– Qazir jol qurylysyn ári qaraı jalǵastyrý úshin qujat ázirleýge qarajat bólindi. Qujat daıyndalyp bitse, birden jol jóndeý jumystary bastalady. Bul maqsatqa qarastyrylǵan 1,5 mlrd teńge shamamen 21 shaqyrym joldy jóndeýge jetedi. Qalǵan 70 shaqyrymdy jóndeý úshin respýblıkadan kómek surap otyrmyz. Jospar boıynsha Torǵaı aýylyndaǵy Ahmet Baıtursynuly men Mirjaqyp Dýlatulynyń ádebı mýzeıin jóndeý jumystary júrgiziletin bolady jáne mýzeıdiń ekspozısııasy tolyǵymen qaıta jańartylady. Oǵan qosa, A.Baıtursynulynyń týǵan úıin qalpyna keltirýge oblystyq bıýdjetten qarajat bólindi. Ony jańǵyrtyp, mýzeı úıge aınaldyrý josparlanyp otyr, – dedi aımaq basshysy.
Munyń syrtynda, oblys bıýdjeti esebinen Ahmet Baıtursynov aýylyna jańa medısınalyq pýnkt salynady. Aqkóldegi aýyldyq ambýlatorııaǵa kúrdeli jóndeý júrgizilip, jańa qurylǵylar ornatylady. Sondaı-aq «Baıtursynuly oqýlary – 2022» halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııasy, «Ahmet júrgen jolmen» ǵylymı ekspedısııasyn uıymdastyrý kózdelip otyr. Taǵy bir jaǵymdy jańalyq, aldaǵy oqý jyly jergilikti bıýdjetten bólingen qarjyǵa Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy bilim granttary taǵaıyndalatyn boldy.
Oblys ákiminen keıin Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy, aqyn Ulyqbek Esdáýlet sóz alyp, Ahańnyń ádebı murasyn zertteý, zerdeleý, nasıhattaý máselesine toqtaldy.
– Biz alyptardyń ıyǵyna shyǵyp, alystardy kórip turmyz degen sóz bar. Sol alyptyń biregeıi – Ahmet Baıtursynuly. Ahańnyń «Qazaq» gazeti men Muhametjan Seralınniń «Aıqap» jýrnalynyń qazaq rýhanııaty tarıhyndaǵy orny erekshe. Sol eki basylym qazaqtyń oıanýyna úlken yqpal etken. Búginge deıin qandaı da bir órkenıetke, mádenıetke qolymyz jetip jatsa, qaı salada bolmasyn el ekenimizdi, derbes memleket ekenimizdi dáleldep jatsaq – osynyń bárinde ultymyzdyń uly ustazy Ahmet Baıtursynulynyń eńbegi úlken, – dedi kórnekti aqyn.
Alashtanýshy ǵalym Erbol Tileshovtiń aıtýynsha, bıylǵy merekeniń Ahańnyń murasy men kúreskerlik ómirbaıanyn qorytý, soǵan baǵa berý turǵysynan halyqqa paıdasy zor.
– Meniń oıymsha, qazir Ahańnyń murasy túgendelý, jınaqtalý, jaryq kórý ústinde, biraq tolyq qorytyldy dep aıtýǵa áli bola qoımas. Sebebi Ahańnyń úlken tulǵasyn birneshe parametr boıynsha qaraýǵa týra keledi. Biz Ahańnyń qaıratkerligin, ustazdyǵy men ǵalymdyǵyn bólip alyp jatamyz. Biraq onyń eń aldymen qaıratker ekeni aıqyn. О́ıtkeni Ahań qaıratker bolǵannan keıin, qazaqtyń joǵyn túgendegennen keıin baryp, qazaqqa ne jetpeıdi degen máselege bet burdy. Qazaqqa ǵylym jetpeıdi, qazaqqa mádenıet kerek, qazaqqa azattyq kerek. Osy turǵydan kelgende kemeńgerdiń úlken qaıratkerlik tulǵasynan baryp qalǵan ult ustazy ekendigi, ǵalymdyǵy, kósemsózshiligi, taǵy basqa da qyrlary ashyla bastady. Ahań – qazaqtyń talmaýsyraǵan kezinde, otarshyldyqtyń qamyty ábden batqan kezde sol dáýir týǵyzǵan uly tulǵa. Ahań – qazaqtyń dármeni. Qazaqtyń úlken bir serpini boldy. Ahań jańa dáýirdiń betin ashqan adam. Osy turǵydan kelgende, Ahmettiń reformatorlyǵy aıqyn kórinis tabady. Endigi kezekte biz Ahańdy oıaný dáýiri turǵysynan qaraýymyz kerek. Biz osy Abaıdyń dáýirin, odan keıingi Mirjaqyptyń «Oıan qazaǵy», Ahańnyń «Masasy», «Qyryq mysaly» jazylǵan dáýirdi oıaný dáýiri dep aıtyp, keıingi ýaqytta sol tirkesti umyta bastaǵan sııaqtymyz. Meniń oıymsha, sony jańǵyrtý kerek. О́ıtkeni ár ulttyń óziniń bir jasarǵan shaǵy, qartaıǵan shaǵy bolady. Abaı sol 41-42 jasynda «Qartaıdyq, qaıǵy oıladyq, uıqy sergek» deıtin bolsa, muny qazaqtyń bir qartaıǵan shaǵy dep túsiný kerek. Bul Abaıdyń qartaıýy emes, qazaq qoǵamynyń qartaıýy. Keıin Abaıdyń izbasary Maǵjannyń «Men jastarǵa seneminimen» qazaqtyń qaıta jasarý dáýiri bastaldy. Sol qazaqtyń jańǵyrý dáýiriniń adamı, antroposentrıstik negizin qalaǵan Abaı boldy desek, sony jalpyǵa tanytqan, úlken qozǵalysqa, qubylysqa aınaldyrǵan Ahań bastaǵan jańa kúsh. Sondyqtan biz Ahańdy renessans dáýiriniń kósemi deımiz. Renessanstyq tulǵalardyń kezinde jazba ádebıet, teatr qalyptasady, ǵylym damıdy. Osynyń qaı-qaısynyń da basynda Ahmet Baıtursynuly turdy. Sondyqtan biz Ahańa qazaq tarıhynyń renessanstyq dáýiri dep qaraýymyz kerek. Biz Ahańdy aǵartýshylyq aýqymda qaraǵymyz keledi. Biraq aǵartýshylyq aýqym Ahańa tarlyq etedi. Endi biz Ahańnyń dáýirin, murasyn qorytýymyz kerek. Ol úshin bizdiń ǵylymda ádisnama qalyptasý kerek, – dedi ǵalym.
Jıyn barysyna aqyn, ǵalym-ustaz Serikbaı Ospanovtyń «Ult ustazy» atty kitabynyń tusaýkeseri ótip, ahmettanýǵa barynsha úles qosyp júrgen birneshe ǵalym Ahmet Baıtursynuly medalimen marapattaldy.
Dóńgelek ústel otyrysy barysynda 150 jyldyq mereıtoıǵa oraı ótetin negizgi is-sharalardyń ult ustazynyń týǵan kúni 5 qyrkúıekke qaraı oraılastyrylyp otyrǵany aıtyldy. Ahmet Baıtursynulynyń týǵan kúni qarsańynda «Til – qazyna» festıvali ótedi. Sonymen qatar Sartúbekte Ahmet mýzeı-úıiniń qaıta jóndeýden keıingi ashylý rásimi, ǵylymı konferensııa, respýblıkalyq aqyndar aıtysy, oqýshylar arasynda «Ahmet oqýlary» baıqaýy uıymdastyrylyp, báıge, kúres sııaqty ulttyq sport saıystary ótedi.
Qostanaı oblysy
