Reseıdiń qalaýynsyz soǵysty toqtatý múmkin emes

Ýkraına qarýly kúshteriniń bas shtaby Reseıdiń keıbir aımaq­tar­­daǵy shabýyly báseńdeı bas­ta­ǵanyn habarlady. Basqyn­shy­lar­dyń Kıevti basyp alýdaǵy áreketterine toıtarys berilgeni habarlandy. Ýkraınanyń shyǵy­syn­da qorǵanys kúshteri Donesk, Slobojanskıı jáne Tavrııa ope­ra­sııalyq okrýginiń keıbir aýdan­darynda Reseı shabýylyna tos­qaýyl qoıýdy jalǵastyryp jatyr. Habarlamada Harkov jáne Ahtyrka qalalaryn qorǵap jat­qa­ny aıtyldy. Ýkraın ásker­le­ri sonymen qatar Krıvoı Rog, Nıko­la­ev, Voznesensk qalalary men Novovoronsovka kenti (Herson oblysy) baǵytynda Reseı shabýy­ly­na toıtarys bergen.

Ońtústiktegi Marıýpol portynda jaǵdaı kúrdeli. Jergilikti qala basshysynyń keńesshisi Petr Andrıýshenko nemistiń DW basylymyna bergen suhbatynda Marıýpol gýmanıtarlyq apat aldynda dedi. Onyń aıtýynsha, Reseı áskeriniń qorshaýynda qalǵan Marıýpol qalasynda jaryq, sý, jylý, baılanys jáne azyq-túlik joq, al kommýnaldyq qyzmetter Reseı áskeriniń úz­dik­siz atqylaýyna baılanys­ty sý jáne elektr jelilerin jón­deı almaı otyr, sondaı-aq beıbit turǵyndardy evakýasııalaý­dy bastaý da múmkin emes. Andrıý­shen­ko suhbatynda bergen derek­ter­di Deutsche Welle táýelsiz derekkózderden rastaı almaıtynyn keltiredi. Áleýmettik jelide perzenthananyń jarylystan astan-kesteń bolǵan sýreti tarady. Artynsha Ýkraına Reseıdi Marıýpoldegi balalar aýrýhanasyn bombalady dep aıyptady. Marıýpoldegi medısınalyq keshende balalar aýrýhanasy men perzenthana ornalasqan eken.

BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh te Marıýpoldegi balalar aýrýhanasy men perzent­ha­nanyń jarylysyn aıyptap, soǵysqa qatysy joq beıbit turǵyndar eń qymbat qun tólep jatqanyn aıtty. Ol Twitter-degi jazbasynda jaýyzdyq pen qan­tó­gis­ti toqtatýǵa úndedi.

Ýkraına prezıdenti V.Zelens­kıı Reseıdiń perzenthana men balalar aýrýhanasyn atqy­laýyn asqan qatygezdikke teńep, álem bul terrorlyq áreketti qashanǵy eleýsiz qaldyratynyn aıtyp, Ýk­raı­na áýesin jabýdy talap etti. Osyǵan deıin Ýkraınanyń áýe ke­ńis­tigin qorǵaý týraly tile­gin AQSh oryndaı almaıtynyn aıt­qan.

Sonymen qatar AQSh Pol­sha­nyń MıG-29 joıǵysh usha­ǵyn Germanııadaǵy AQSh áýe bazasy arqyly Ýkraınaǵa jiberý týraly usynysyn da qabyldamady. Batys qazir qalyptasqan jaǵdaıda soǵysty ýshyqtyrý emes, aıaqtaý mańyzdy degen ustanymda. Onyń ornyna AQSh ókilder pala­ta­syn­daǵy zań shyǵarýshylar Ýkraı­na­ǵa shuǵyl kómek retinde 13,6 mıllıard dollar berý týraly kelisti. Al­da­ǵy kúnderi Senat qabyldaýy tıis bul qarajat mólsheriniń jar­tysy Ýkraınanyń qorǵanys sala­syna, al qalǵan jartysy bos­qyndardy qoldaýǵa arnalǵan.

BUU-nyń sońǵy málimeti bo­ıyn­sha 24 aqpanda shabýyl bastal­ǵan­nan beri Ýkraınada kem degende 1424 beıbit turǵyn qaza tapty nemese jaralandy. Al Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy Reseı basqynshylyǵy bastalǵan eki aptada medısınalyq mekemelerge, medısına qyzmetkerlerine jáne jedel járdem kólikterine jasalǵan 18 shabýyldy, onyń ishinde 10 adamnyń qaza bolǵanyn jáne 16 turǵyn jaraqat alǵanyn rastady.

Reseı Qorǵanys mınıstrligi aýrýhanany bombalaý týraly habarlamalarǵa túsinikteme bergen joq. Vedomstvonyń resmı habarlaýynsha, Reseı áskerı kúshteri turǵyn úıler men azamattyq ny­sandardy atpaıdy. Alaıda kúnde­lik­ti tarap jatqan habarlardan Ýkraına aýmaǵynda úılerdiń, mek­­tep­terdiń jáne basqa da áskerı emes ny­sandardyń qırap jatqanyn kó­rip otyrmyz.

Reseı tarapy kerisinshe gýma­nıtarlyq dálizder arqyly qaýip­ti aımaqta ornalasqan Ýkraına qalalarynyń beıbit turǵyndaryn evakýasııalaý operasııasy Kıev bıliginiń kesirinen oryndal­maı otyrǵanyn málimdedi. Sarap­shy­lar Reseı bıliginiń resmı málim­de­me­lerine senimniń azdyǵyn ashyq aıtýda.

Reseı men Ýkraınanyń syrtqy is­ter mınıstrleri Túrkııanyń An­talııa qalasynda beıbit kelis­sóz­der júrgizýge keliskeni belgili bol­ǵan. Kýleba men Lavrovtyń Túr­kııaǵa barǵany habarlandy. Túr­kııa prezıdenti Rejep Erdoǵan «mı­­nıstrler kezdesýi atysty toq­ta­týǵa jol ashady» degen úmitin bil­­dir­gen edi. Alaıda Reseı men Ýk­raına syrtqy ister mınıstrleri arasyndaǵy kelissózderdiń birin­shi raýndy aıtarlyqtaı nátıje bermedi. Bul kelissózderge qyzy­ǵý­shylyq bildirgender qatary qa­lyń. Antalııadaǵy baspasóz zaly halyqaralyq jýrnalıster men túsirilim toptaryna toldy. Ke­lis­sóz jabyq esik jaǵdaıynda ótti. Qos tarap kezdesý aıaqtalǵan soń baspasóz máslıhatyn ótki­zý­ge ýáde berdi.

Túrkııadaǵy kezdesýden keıin sóılegen sózinde Dmıtrıı Kýleba reseılik áriptesi Sergeı Lavrov qoıǵan talaptar qarsylyqsyz berilýge teń ekenin aıtty. Al Lav­rov Reseıdiń áskerı operasııasy jos­par boıynsha júrip jatqanyn, Batys elderiniń Ýkraınaǵa qarý-ja­raq jetkizýi qaýipti áreket eke­nin málimdedi. Sarapshylar men ha­lyq­aralyq buqaralyq aqparat quraldarynyń bul kezdesýden kóp úmit kútýge bolmas degen boljamy dál keldi. Ýkraına syrtqy ister mınıstri Kýlebanyń aıtýynsha, taraptar Ýkraınadaǵy gýmanıtarlyq máselelerdi sheshýge kúsh salýdy jalǵastyrýǵa kelisti. Ol «máseleni talqylap, sheshimin tabýǵa múmkindik bolsa», osy formatta taǵy kezdesýge kelisetinin málimdedi. Kýle­ba syrtqy ister mınıstrleri beı­bitshilik pen qaýipsizdik másele­le­rin talqylaýǵa mandaty bar dep sanaıtynyn jetkizdi. «Men Ýkraı­nadaǵy soǵys pen beıbit turǵyn­dardyń qaıǵy-qasiretin toq­tatý úshin jáne Ýkraına aýma­ǵyn Reseıdiń basqynshy kúsh­te­rinen bosatý maqsatynda osy kelissózdi jalǵastyrýǵa daıyn­myn», dedi Ýkraına syrtqy is­ter mınıstri. Ol sondaı-aq qa­zir basymdyq berilýi kerek eki máse­leni atady: Marıýpolden gýma­nıtarlyq dáliz ashý jáne atys­ty bir táýlikke toqtatýǵa qol jet­ki­zý. Ol Reseıdiń syrtqy ister mı­nıstri Lavrov Kremldegi she­shim qabyldaýshylarmen baılanysady dep úmittenetinin jetkizdi. «Reseıdiń qalaýynsyz soǵysty toqtatý múmkin emes», dedi Kýleba.

Al Lavrov baspasóz jıyny ke­zinde kezdesýge «negizinen tú­rik dostarynyń gýmanıtarlyq má­se­­leler jónindegi bastamasyn» talqylaǵanyn málimdedi. Ol «Re­seı­diń qaýipsizdik jaıly alań­daýshylyǵyna eshkimniń qulaq aspa­ǵanyn» aıtty. Lavrovtyń aıtýyn­sha, Pentagon Ýkraına aýma­ǵyn bıo­logııalyq qarý jasaý úshin qol­danylatyn qoz­dyr­ǵysh­tar­­dy da­mytýǵa paıda­lanǵan. Al AQSh bul aıyptaýlardy joqqa sha­ǵardy. Lavrov Aqúıdiń jaýabyna tańǵalýǵa bol­maıtynyn, EO men BUU bul málim­demeni rastaı almaýyn arnaıy operasııanyń «asa qupııa» júrgizilýimen baılanys­tyr­dy.

Eki bólmede qatar ótken bas­pa­sóz jıynynda Ýkraına men Reseı syrtqy ister mınıstrleri óz ustanymdaryn ashyq jetkizdi. Reuters ýkraınalyq Dmıtrıı Kýleba Reseı áskeri eldiń gaz jáne ıadrolyq nysandarynan ketýi kerek degen talap qoıǵanyn málimdedi. Ol Sergeı Lavrovqa Reseıdiń sha­býy­lyna deıin Ýkraınada ıad­ro­lyq qaýipsizdikte qatysty má­se­le bolmaǵanyn aıtqan. Al ke­le­si bólmede jýrnalısterdiń su­ra­ǵyna jaýap bergen Lavrov perzent­hanadaǵy jarylys týraly habar­lar­dyń shyndyqqa janaspaıtynyn keltirdi. Onyń aıtýynsha, Reseı delegasııasy úsh kún buryn BUU Qaýipsizdik Keńesine aýrýhanany ýkraın radıkaldary basyp alǵanyn jáne analar men medbıkeler ol jerden shyǵarylǵany jaıly habar bergen. Lavrov Batys basylymdaryndaǵy reportajdardy «asa emosııanaldy» dep sıpattap, máseleniń ekinshi jaǵy qarastyrylmaıdy dep aıyptady.

Osylaısha, Reseı men Ýkraına syrtqy ister mınıstrleri áskerı qaqtyǵystardy toqtatý boıyn­sha naqty sheshimge kelmedi. Osy­ǵan deıin Belarýste ótken úsh kelis­sóz­de aıtylǵan gýmanıtarlyq dá­liz arqyly beıbit turǵyndardy qala­lardan shyǵarý týraly keli­sim de tolyq oryndalmady. Túr­kııa­daǵy kezdesý de osy máse­le­niń tóńireginde qalyp, soǵysty toqtatý boıynsha batyl qadamdar jasalmaǵanǵa uqsaıdy.