Kisilik

Keıin biz de eseıdik,  oń - solymyzdy tanyp, kópshilikpen aralasa bastadyq.  Olardyń arasynda jurtshylyq  úlgi tutatyn jaqsy da, óz jónimen otbasyn asyrap júrgen adal da,  elge «taza» kórinip, bylaı shyǵa aıar bolmysynan alysqa uzamaıtyn qýaıaq ta júrgenin kórip júrmiz.  Jumyr basty pende bolǵasyn tórt aıaǵyn teń basyp, tórt qubylasy túgel eshkim joq ekendigi aıan. Álimsaqtan adamǵa bir nárse jetpegendeı kóńili olqy soǵyp, júregi jartykeshtenip, áıteýir, bir dúnıe kem bolyp turady. Sondaı kezde bala kúnimde aýyldaǵy atalarym aıtqan «kisilik»  oıyma túsedi.

Ensıklopedııa da kisilikke «adamnyń tulǵalyq jaqsy qasıetterin tanytatyn uǵym» degen sıpattama bergen. Al Mahmud Qashqarı baba­myz «Kishilik pen kisilik – uly­lyqtyń belgisi» dep aıt­qan eken. Qalaı bolǵanda da, ómirde kisilik qasıetin jo­ǵaltpaǵan jandardy kórgen­de kóńilińiz tolyp, marqaıasyz.

Kisilik  degende kóz aldyma jıyrmasynshy ǵasyrdyń basynda saıasat sahnasyna shyǵyp, uıqyda jatqan jurtynyń sanasyn oıatyp, ózi qatarly eldermen terezesi teń bolsyn dep, qaıratkerlik pen qalamgerlikti qatar usta­ǵan Alash azamattary tizilip tura qalady. Nesin aıtasyz, olardyń bári de kisilikten jaratylǵan, týǵan halqynyń keleshegi úshin aýyr azap pen qaıǵy shekse de, alǵan maq­­sattarynan taımaı, sol jolda basyn báıgege tikken asyldar edi ǵoı...! Qazir de ki­siligi men kishiligin saqtap júr­gender jeterlik. Biraq olar jarqyldap jurt kózine túse bermeıdi.

Birde jýrnalıst Anar Tóleýhannyń maqalasynan ótken ǵasyrdaǵy aýmaly-tókpeli kezeńde  elde bolǵan bir oqıǵany  oqyp, tańǵaldym. «1916 jylǵy Torǵaıdaǵy ult-­azattyq kóterilisinen keıin aqtardyń qolynan 17 bol­she­vık  qaza tabady. Sol jo­ly Hákimbek Tokındi ustap bergen adam keıin qolǵa túsip anyqtalǵanda, Hákimbektiń inisine: «Myna aǵańdy ustap bergen qunykerdiń jazasyn óziń aıt» dep Torǵaı aqsaqaldary erik bergende, keıin Tókeniń Qambary dep el syılaǵan aqsaqal, sol kezdegi jas jigit Qambar:

«Bul kisige aǵa kerek bol­maǵan soń ustap bergen shyǵar, al maǵan aǵa kerek» degeninde, úkim estımiz dep ishten tynyp otyrǵan jurt: «Arýaq, Arýaq» dep jylap qoıa beripti» deıdi. Osyndaıda týǵan aǵasyn ólim­ge qıǵan  adamǵa keńshilik ja­saǵan Qambardyń kisiligine súısinesiz!

Al sizdiń kisiligińiz qan­daı?!