Sýrette: Selınograd. 1989 jyl. «Dýdaraı» bı ansambli Sýretti túsigen V.Korchın
Bul taqyrypqa biz buryndary da barǵanbyz, biraq bulaı keńinen toqtalmaǵan edik. Myna qyzyqty qarańyz, Nur-Sultan qalasynyń memlekettik arhıvi 1989 jyldan bastap elorda turǵyndary áz Naýryzdy dúrildetip ótkizip, kópten kútken uly toıdyń áserinen aılar boıy aryla almaı júrgenin aıtady. Sol sátte-aq toıdyń shashýy shashylyp, batasy berilip, shartarapqa qýanyshtyń úni estilip jatty. Bul bir adamnyń emes, kúlli qazaqtyń toıy bolatyn. Bitimi de burynǵy toıdan ózgeshe edi. Olaı bolatyn sebebi de bar. San jyldar basynan qýanyshty da, qıyn-qystaý kezeńdi de ótkerip baryp eńsesi kóterilgen, barsha aǵaıynnyń basyn qosqan Naýryz ulttyń uıytqysyna aınaldy.
Jarty ǵasyrdan astam ýaqytty artqa tastap shymyldyǵy túrilgen Ulys kúninde aýzy dýaly danagóı aqsaqaldardan bata alyp, qanattanǵan jastar kóp boldy. Úlkenderdiń árbir sózi mirdiń oǵyndaı, nysanaǵa dóp qadalyp, jandaryn jadyratty. Sol jyly áz Naýryzdyń rýhanı azyǵyna jan semirtken qarapaıym halyq keremet bir lázzatqa bólengen edi.
1926 jyldan bastap Keńes ókimetiniń ospadarlyǵymen 62 jyl tusaý salynǵan tól merekemiz 1988 jyly qaıta sharyqtady. Tipti el ishindegi túrli etnos ókilderi Shyǵys jurtynyń jańajyldyq merekesin qazaqpen birge qarsy aldy. Osy tarıhı oqıǵalarǵa saı qala muraǵatynda biregeı qujattar saqtalǵan eken. Ondaǵy Selınograd qalalyq mádenıet bóliminiń esepteri kóńilge qýanysh uıalatady. Munda Naýryz merekesi elordada alǵash ret 1989 jyly atap ótilgeni aıtylǵan. Sondaı-aq atalǵan esepte bylaısha jazylǵan:
«Keıingi ýaqytta ejelgi halyqtyq merekeler men dástúrlerdi jandandyrýǵa kóp kóńil bólinýde. Saraıdyń shyǵarmashylyq qyzmetkerleri 19 naýryzda qalamyzda alǵash ret atap ótilgen «Naýryz» halyqtyq merekesine belsene qatysty.
…Aǵa býyn ókilderi bul merekeniń qaıta jandana túsýine erekshe qýandy. Kóptegen ulttyq mádenı dástúrden áli kúnge beıhabar jastar, uzaq úzilisten keıin bizdiń ómirimizge oralǵan halyqtyq merekege erekshe qyzyǵýshylyq tanytyp, sharanyń belsendi qatysýshysyna aınaldy», delingen anyqtama qaǵazynda.
Selınograd qalalyq mádenıet bóliminiń 1990, 1991, 1992 jyldardaǵy aqparattyq esebinde qala ishinde qansha kıiz úı tigilgeni, qandaı sharalar ótkizilgeni tolyqtaı berilgen. Mektep oqýshylarynan bastap, kóshe sypyrýshylarǵa deıin aıtýly merekege atsalysqan eken.
Ortalyq alańda 9 kıiz úı tigilgen. Onyń 4-eýi qazaqtardiki bolsa, qalǵany cheshen-ıngýsh, nemis, koreı mádenı oshaqtaryna tıesili. Ortalyqtardyń árqaısysy dızaındarynda óz halqynyń qoldanbaly ónerin, ulttyq kıimderin paıdalanǵan. Merekeniń konserttik baǵdarlamasynda ár ulttyń ánderi men bıleri oryndalady.
Osylaısha, atadan balaǵa mıras bolǵan qazaqtyń ulttyq oıyndarynan jarys uıymdastyrylǵan. Ortalyq saıabaqta arnaıy aqshańqan úıler tigilip, alystan kelgen qonaqtarǵa syı-qurmet kórsetken. Jastar «Naýryz – yrys, Naýryz – bereke» dep alǵashqy dámnen aýyz tıip, úlkenderdiń batasyn alǵan. Dál sol kıiz úıdiń mańaıyna qyz-jigitter jınalyp, barlyǵynyń ańsary ulttyq oıynǵa
aýady. Bir shetinde toǵyzqumalaqtan jarys ta ótipti. Júz alpys eki tasty ýysyna alyp, qazandyqqa toǵytqan toǵyzqumalaqshylar birinen-biri asyp, halyqtyń qoshemetine bólengen.
S.Seıfýllın murajaıy (dırektory R.I.Asylbekova), ólketaný ortalyǵy (dırektory L.G.Ermolenko) ár qalalyq Naýryz merekesine belsene aralasyp otyrǵan. Olar murajaıdaǵy tarıhı jádigerlermen kıiz úılerin bezendirip, kórme túnderin ótkizipti. Qala turǵyndaryna murajaı qyzmetkerleriniń áńgimesi unaǵany sonsha, tańǵa deıin qyzyqtaǵan.
Bul merekede ortalyq alańdaǵy eń úlken kıiz úı Bógenbaı batyr esimimen atalady. Ony pedagogıkalyq ýchılısheniń stýdentteri men ustazdary bezendirgen eken. Kıiz úıdiń kireberisine batyrdyń úlken sýreti men saýyty ilingen. Al oblystyq qazaq mýzykalyq-drama teatrynyń ónerpazdary «Asyl mura – qazynam» atty teatrlandyrylǵan qoıylymyn jáne «Naýryz ánim – Naýryz kúnim» atty merekelik konsertin tartý etedi.
Ol ol ma, Saltanat saraıynyń qyzmetkerleri (dırektory J.K Kodaneva) kelinniń kıiz úıiniń dızaınyn jasap, «Kelin túsirý» rásimin kórsetken. Jalpy, mereke joǵary deńgeıde ótipti. Tipti tuńǵysh ret «Paı-paı, shirkin, qazaqtyń kelinderi-aı» atty baıqaý uıymdastyrylady. Oǵan qosa Tyńgerler saraıynyń qyzmetkerleri, et kombınattary, balabaqshalar, kásiptik lıseıler ujymy ózderiniń konserttik qoıylymdaryn kórsetip, eldiń yqylasyna bólenedi. Aqyndar aıtysy qarttardyń janyna dárý bergen.
Qalalyq mádenıet bólimi «Parasat» stýdentter qoǵamy jáne jastar isi jónindegi komıtetpen birlesip, dástúrli «Stýdenttik kóktem», «Beý-qyzdar-aı», «Kókpar» jarysyn ótkizedi. Sonymen qatar «Selınselmash» zaýytynyń aýmaǵynda kelgen qonaqtarǵa arnaıy túrli tústi kıiz úıler tigilip, naýryzkóje beriledi. S.Seıfýllın kóshesinen bastap Qyrqynshy beketke deıin jaıma bazar uıymdastyrylady. Keıinnen qala turǵyndarynyń mádenı ómirin jandandyrý maqsatynda naýryz-mamyr aılary aralyǵynda «Halyqtyń rýhanı kemeldenýi» uranymen kórkemónerpazdar ujymdarynyń qalalyq baıqaýy ótip turǵan eken.
Iá, atam qazaqtyń qanatty bir sózi bar. «Toıdyń bolǵanynan boladysy qyzyq» degen. Qanshama jyl saryla kútken dúbirli toı elordada erekshe qyzyqty bolady. Ár istiń basyna jıylǵan halyq shynaıy kóńilmen atsalysyp, quddy bir kelin túsirgendeı, ekinshisi qyz uzatyp, nemere súıgendeı kúıge bólenedi. Mine, búgingi Nur-Sultandaǵy alǵashqy Naýryz osylaı toılanǵan.
