Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Oblys pen qalany jylýmen, jaryqpen qamtamasyz etetin negizgi kásiporyn osy bolǵan soń onyń qalypty jumys isteýine bári múddeli. Kásiporyn bıylǵy jylytý maýsymynda bes ret apatty jaǵdaıǵa jol berdi. Byltyr 1 qarashada 12 qazandyqtyń úsheýi isten shyǵyp, jeti aýdandaǵy 145 eldi mekenge jaryq barmaı qaldy. Bul – 37,5 myń adam qarańǵyda qaldy degen sóz. Petropavl qalasynyń ózinde 12 myń abonent qarańǵyda qaldy. Bul apat saldary joıylǵan soń jańa jyldyń qarsańynda, 25 jeltoqsanda taǵy eki qazandyq isten shyqty. Sonyń kesirinen úılerge jetetin jylý azaıyp, saqyldaǵan sary aıazda tońǵan turǵyndardyń ashy aıǵaıy shyqty. Al bıyl 22 qańtarda bolǵan apatta bý traktysynyń murjasy tesilip, odan shyqqan ystyq býdan kúıik alǵan bir jumysshy aýrýhanada kóz jumdy. Sondaı-aq bıylǵy 20 naýryzda bolǵan apatty búkil respýblıka halqy estidi. Bıiktigi 150 metr bolatyn tútin murjasynyń biri 60 metrlik bıiktikte jarylyp, jerge qaýsap tústi. Bálenbaı tonnalyq kirpishti qoqys qazandyq sehyna qulap, onda jumys isteıtin 38 jastaǵy qyzmetker tunshyǵyp óldi. Osy apattyń kesirinen jumys istep turǵan tórt qazandyq agregattarynyń ekeýi, bes týrbogeneratordyń úsheýi jumysyn toqtatty. Elektr qýatyn óndirý 120 MVt-dan 65-ke, al 70 gradýstyq ystyq sý 40 gradýsqa deıin azaıyp ketti. Úılerge jetken sýdyń temperatýrasy qan jylymnan aspady. Áıteýir rezervtegi qazandyqtar iske qosylyp, halyqtyń aıqaı-shýy azaıdy.
Bul apattyń sebebi áli tolyq anyqtalǵan joq. Turǵyndar arasynda túrli qaýeset tarap jatty. Sonyń ishinde dıversııa bolýy múmkin degen boljamdar aıtyldy.
Energetıka mınıstrliginiń bilikti mamandary apattyń sebebin anyqtaýǵa arnalǵan saraptamanyń alǵashqy qorytyndysyn jarııalady. Onda tútin murjasynyń boıynda bý qazandyqtarynyń eń tómengi temperatýra rejimin saqtamaýynyń kesirinen muz qatyp, sý kondensaty paıda bolýy múmkin delingen. Al otty qatty jaqqanda tútinmen ushqan kúkirt sýmen qosylyp qyshqyl paıda bolady. Sol qyshqyl murjanyń betonyn únemi buza berip, aqyry qulaýǵa soqtyrýy múmkin delingen alǵashqy qorytyndyda. Árıne, bul burynǵy «qatty jelden qulaǵan» dep túsindirilgen sebepke qaraǵanda nanymdy, biraq áli túpkilikti qorytyndy emes.
Mine, osy máseleniń bárinen qulaǵdar bolǵan mınıstr B.Aqsholaqov óziniń saparyn JEO-2-niń jumysymen tanysýdan bastady. Onda energetık mamandarmen kezdesip, BAQ ókilderine brıfıng berdi. «Kásiporyndy kúrdeli jóndeýge Jol kartasy 18,5 mlrd teńge qajet dep otyr. Biz aksıonerlerge jóndeý jumystary menshik ıesi esebinen bolatynyn eskerttik. Tarıfterdiń ósýi múmkin, biraq ol jóndeý jumystarynyń esebinen emes, kómir men tasymal jumystary baǵasynyń ósýine baılanysty bolady», dedi mınıstr.
Vedomstvo basshysy JEO-2-niń jóndeý jumystaryna baılanysty qyzyljarlyqtardyń kóńilin ornyqtyratyn habar aıtty. Atap aıtqanda, kelesi jylý maýsymy bastalǵanda 9 qazandyq jumys isteıtin bolady. «Paıdalanýdaǵy eki murja 9 qazandyqtyń jumysyn júrgize alady. Qyrkúıek aıynda 7, al qazan aıynda taǵy eki qazandyq qosylady», dedi ol.
Al qulaǵan murjany jańadan salýǵa eki jyl ýaqyt qajet eken. Qazir onyń irgetasyn kelesi murjaǵa paıdalanýǵa bola ma, joq pa degen saýalǵa jaýap izdelip jatqan kórinedi. «Eger irgetastyń beriktigi anyqtalsa, murja jasaýǵa kirisemiz. Bul týraly anyq aqparatty keıin beremiz», dedi mınıstr.
Aıta ketetin bolsaq, osyǵan deıin oblys ákimi Qumar Aqsaqalov JEO-2-niń kelesi jylytý maýsymyna daıyn bolatynyn jetkizgen. Ol jóndeý jumystaryn Temirtaý qalasyndaǵy «QazEnergoMash» korporasııasy atqaratynyn da aıtqan. «Bul kásiporynnyń osyndaı jumystardy atqarýdaǵy tájirıbesi úlken. Qazir olar JEO-2-niń agregattaryn jasaýǵa kirisip ketti», degen edi ákim óziniń Týıtterdegi paraqshasynda.
16 sáýirden bastap Petropavl qalasynda jylytý maýsymy aıaqtaldy. Bul týraly qala ákimi Bolat Jumabekov óziniń qaýlysynda aıtyp, mektep, aýrýhana, balabaqshalarda ǵana 8-10 kúndeı jylý bolatynyn jetkizgen. Bul da JEO-2-niń álegimen bolyp jatqan shara. Áıtpese, soltústikte jylytý maýsymy dástúrli túrde sáýirdiń sońyna deıin baratyn.
Energetıka mınıstri Bolat Aqsholaqov jýrnalısterge arnaǵan sózinde kóktemgi dala jumystaryn júrgizý úshin soltústikqazaqstandyq dıqandarǵa Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, tonnasy 212 myń teńge bolatyn 71 myń tonna janar-jaǵarmaı bólinetinin de jetkizdi. Sonymen birge janar-jaǵarmaı materıaldary naryǵyn reformalaý boıynsha mynadaı sharalar qabyldaý josparlanýda:
- munaı ónimderin óndirý jáne bólý salasynda ashyqtyqty jáne transparenttilikti qamtamasyz etý;
- iri tutynýshylarda – «QazMunaıGaz» UK» AQ bazasynda 150 myń tonna kóleminde jáne «QTJ» AQ bazasynda 50 myń tonna kóleminde munaı ónimderiniń rezervterin qurý;
- Qazaqstan aýmaǵynan avtomobıl kóligimen munaı ónimderin áketýge tyıym salýdy 6 aıǵa uzartý boıynsha buıryqty qabyldaý.
Osylaısha, mınıstrdiń sapary jaǵymdy jańalyqtarǵa toly boldy. Halyq onyń sózine senip, kelesi qysta jylýsyz qalamyz ba degen qorqynyshynan birshama aryldy. Biraq kúmán tolyq seıilmedi. JEO-2 aksıonerleri asa iri kólemde qarajat bólip, kúrdeli jóndeý jasaı qoıar ma eken? Olardyń ózderi bul qalada turmaıdy. Oblystyq jáne qalalyq qoǵamdyq keńesterde atalǵan másele talaı ret qyzý talqylandy. Tipti JEO-2-ni strategııalyq nysan retinde memlekettiń qaıtadan óz menshigine alýy jóninde jıi másele qoıylýda. Bul sózderdiń jany bar. Bireýge kiriptar bolǵansha strategııalyq nysan memlekettiń menshiginde bolsa halyqtyń júregi de tolyq ornyna túser edi.
Soltústik Qazaqstan oblysy
