Altyn aımaq Aqtóbeden – Er túriktiń besigi Túrkistanǵa

Byltyr «Araıly Aqtóbeden – kıeli Túrkistanǵa» taqyrybymen Aqtóbe topyraǵynan túlegen aqyn jazýshylar men tarıhı tulǵalardyń shyǵarmalary men júrgen jolyn nasıhattaý maqsatynda kelgen rýhanı kerýen kóshi de túrkistandyq zııaly qaýym ókilderi men kitapsúıer oqyrmandardyń alǵysyna ıe bolǵan-dy. «Altyn besik Aqtóbeden – Er túriktiń besigi Túrkistanǵa» taqyrybyndaǵy bıylǵy saparlarynyń da aýqymy keń.

Túrkistan qalasynda «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń bes jyldyǵyna oraı Aqtóbe oblysynyń mádenıet kúnderi ótti. Oblys ortalyǵynyń tur­ǵyn­dary men qonaqtaryna Aq­tóbe óńiriniń tynys-tirshi­ligi tanystyryldy, aýyl sharýa­shy­lyǵy ónimderi, birqatar mádenı jáne oıyn-saýyq is-sharalary usynyldy. Al etno­aýyl aýma­ǵynda qoldanbaly óner sheber­leriniń kórme-jármeńkesi, she­berlik sabaqtary, oblystyq ta­rıhı-ólketaný murajaıy qo­­ry­nyń etnografııalyq kol­­l­ek­sııasynyń kórmesi, teatr­lan­dyrylǵan kórinis, dástúrli oryn­daýshylardyń konserttik baǵ­darlamalary ótti. Jergilikti jurt «Kerýen saraı» týrıstik ke­she­ninde aqtóbelik ánshilerdiń «Altyn aımaq – Aqtóbe» kon­sert­tik baǵdarlamasyn tamashalady. Al Túrkistan mýzykalyq drama teatrynda Ǵ.Jubanova atyndaǵy fılarmonııa ujymy ázirlegen I.Saparbaıdyń «Sy­ǵan serenadasy» mýzykalyq spek­takli, qazaq tarıhyndaǵy eń jarqyn kezeń – Altyn Or­da­nyń 750 jyldyǵy aıasynda sah­­nalanǵan ór rýhty ba­tyr­dyń erligin dáripteıtin tuń­ǵysh qoıylym – «Er Edige» etno­folklorlyq tarıhı drama­sy sahnalandy. Qazaq tarıhynan syr shertetin spektakl­ge oblys turǵyndary men qonaq­ta­ry, Aqtóbe oblysynyń áki­mi Oń­dasyn Orazalın men Túr­kis­tan oblysynyń ákimi О́mir­zaq Shókeev qatysty. Otanǵa degen súıispenshilik, amanatqa adal­dyq, sertke beriktik, birlik pen yntymaq nasıhattalǵan pe­sa avtory – «Daryn» mem­­le­­kettik syılyǵynyń laý­rea­­ty, «Qurmet», «Otan» orden­de­riniń ıegeri Svetqalı Nur­jan, qoıýshy rejısseri – halyq­aralyq festıvaldar laý­rea­ty Danııar Bazarqulov, rejıs­seri – óner magıstri Almat Sha­rı­pov. Qoıylymdy mýzykamen ór­nektegen oblystyq fılar­mo­­nııanyń qazaq kameralyq ho­­ry jáne «Araıly Aqtóbe» fol­klorlyq ansambli. Edige rólin – Meıirbek Shákenov, Toqtamys hannyń beınesin tanymal ártis, «Mádenıet sala­synyń úzdigi» Maǵzom Baqyt­janov somdady. Tarıhı qoıylym sońynda Aq­tóbe oblysynyń ákimi Oń­da­syn Orazalın óz pikirin bil­dir­­di. «Aty ejelden ańyzǵa aınalǵan Túrkistan óńiri qaıta túlegen sátte el bolyp asarlatty. Aqtóbelikter de úles qosyp, osy otyrǵan ásem ǵımaratty tartý etti. Búgingi qoıylymnyń basty keıipkeri eldiń tutastyǵy úshin janyn pıda qylǵan, mem­leketshil tulǵa – Edigeniń beınesi qaı zamanǵa da úlgi. О́zge de keıipkerleri arqyly sol ótken altyn ǵasyrdyń jar­qyraǵan jáne kóleńkeli tustaryn salys­tyrýǵa múmkindik beredi. Osy qoıy­lymnyń aldaǵy kúnderi órisi keńeıip, túbi bir túrki elde­rine de berer taǵylymy mol bolary sózsiz», dedi O.Orazalın.

Al Israıl Saparbaıdyń «Sy­­ǵan serenadasy» mýzykalyq spektakli alǵash ret Ǵ.Jubanova atyndaǵy Aqtóbe oblystyq fı­­­­­­l­ar­­monııasynyń tarıhynda «О́ner ortalyǵy» konserttik zalynda kórsetilgen eken. Res­pýb­lıkalyq deńgeıdegi premera­sy Túrkistan qalasynan bas­taý alyp otyr. «Syǵan serenadasy» qoıylymynda án padıshasy atanǵan áıgili Shámshi Qal­daıaqovtyń taǵdyry beınelengen. Jas Shámshi jańbyrly kún­­derdiń birinde Saǵynysh esim­di arýmen tanysady. Biraq ekeýiniń súıispenshilikke toly syrly sezimderi olardy bir arnada toǵystyra almaıdy. Sazger mahabbat pen jalǵyzdyq kúıin keship júrgende syǵandar tobyryna kez bolyp, Izolda esimdi qyzǵa ǵashyq bolady. Shámshige syǵan qyzynyń da mahabbaty oıanady. Alaıda syǵan halqy er­kin, kóship-qonyp júrgen el bol­ǵandyqtan, qazaq jerinen ke­tetin sát jetedi. Sol ýaqytta ǵa­shyqtardyń qımastyqpen qosh­tasýyna týra keledi. Sebebi Shám­­­shi týǵan jerin, elin tas­tap, súıgenine erip kete almaıdy. Osylaısha, dúnıege «Syǵan sere­nadasy» áni keledi. Basty ról­derdi Nurjan Qarajanov pen Álııa Bısenbaeva somdaǵan qoıylym kórermenniń joǵary baǵasyn aldy. Spektaklge fı­larmonııanyń 80-nen asa ártisi qatysty. Poezııamen jáne án­men órnektelgen qoıylym anshlag­pen ótip, túrkistandyq kórer­men Ǵ.Jubanova atyndaǵy Aqtó­be oblystyq fılarmonııasy ujy­myna úlken qoshemetpen qol soqty.

Osylaısha, eki kúnge sozylǵan mádenıet kúnderi Túrkistandaǵy «Kongress holl» saraıynda ótken «Sálem, Túrkistan» gala-konsertimen túıindeldi. Konsertte Aqtóbe oblysynyń tanymal estrada juldyzdary, bı toptary, orkestr ujymdary men dástúrli ánshileri óner kórsetti. Dástúrli án, kúılermen qatar klas­sıkalyq ánshiler sherýi, «Saz» balalar stýdııasynyń oryn­daýynda «Aqtóbe – altyn be­sigim» mıýzıkli shyrqaldy. Aqyn Á.Asylbekovtiń óleńi­ne jazylǵan kompozıtor B.Oral­ulynyń «Túrkistan marshy» áni Túrkistanda alǵash ret oryn­­daldy. Sondaı-aq bul kú­ni Farab kitaphanasynda aq­­tó­­­be­lik aqyndar men jazý­shy­­­­lar oqyrmandarmen kezdesti. «Ala­qaı» qýyrshaq teatry «Ja­dyra, jaına, dos­tar» qoıy­ly­myn kór­set­ti. Aqtó­belik sýret­shilerdiń kór­mesi uıym­dasty­ryldy. Oblys bas­shy­ly­ǵy eki óńirdiń arasynda burynnan bar rýhanı-mádenı altyn kópirdi nyǵaıtý, aımaqaralyq qarym-qatynasty udaıy damytyp otyrýdy maqsat etken aqtóbelik aǵaıyndarǵa óz rızashylyǵyn bildirdi.