Ult muratynyń uıytqysy

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń bıylǵy «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» Joldaýy táýelsiz Qazaqstannyń turaqty damýyn qamtıtyn jáne memleketimizdiń  barlyq salasyna tyń serpin beretin, halqymyzdyń ıgiligin keńeıtetin naqty is-josparǵa qurylǵan shyn mánindegi tarıhı qujat ekeni daýsyz. Qazaqstan ǵasyrǵa tatıtyn ulan-ǵaıyr tabystarǵa jetken, biraq tarıhı qysqa joldan ótti. Derbes damý jolynyń nysanyn taýyp jańa zamanaýı beles­ke shyqty. Al, osydan 15 jyl bu­ryn qabyldanǵan uzaq merzimdi «Qazaqstan-2030» Strategııasy bizge damý jolymyzdy naqtylaýǵa baǵyt berdi.Baǵdarlamada mejelengen 7 baǵyt tolyq oryndaldy. Ulttyq qaýipsizdigimizdi qorǵap, myńdaǵan shaqyrymdyq elimizdiń shekarasyn anyqtap, derbes memlekettik qaýipsizdigimiz saqtaldy. Saıası turaqtylyqty qamtamasyz etý úshin Qazaqstan halqy Assambleıasy qurylyp, elimizdegi turaqtylyq pen ult­aralyq tatýlyq ornyqty. El ekonomıkasy órkendep, dúnıe júzindegi damyǵan 50 eldiń qataryndamyz. Ǵylym men bilimge, densaýlyq saqtaýǵa basa nazar aýdarylyp, jańa mektepter, aýrýhanalar, ba­la­baqshalar salyndy. Munyń ózi uzaq merzimge josparlanǵan «2030» Strategııasynyń mejesinen bu­ryn oryndalǵanynyń belgisi. Barshamyzǵa belgili, ómir sapasy tikeleı bilim sapasyna baılanysty. Al sapaly bilim tek qana ǵylym arqyly beriledi. 2050 jylǵa qaraı álemdegi 30 ozyq memlekettiń qataryna qosylýdyń basty faktory da ǵylym ekeni aıan. Memleket basshysy óziniń jyl saıynǵy Joldaýlarynda ǵylym men bilim salasyna aıryqsha kóńil bólip keledi. Bul jolǵy Joldaýynda oǵan tereń ekpin berdi. «Ǵylymı qamtymdy ekonomıka qurý, eń aldymen, Qazaqstan ǵylymynyń áleýetin arttyrý qajet. Bul baǵyt boıynsha venchýrlik qarjylandyrý, zııatkerlik menshikti qorǵaý, zert­teý­ler men ınnovasııalardy qoldaý jónindegi zańnamany jetildirý kerek. Ǵylymdy qarjylandyrý kólemin birtindep arttyryp, ony damyǵan elderdiń kórsetkishterine jetkizý jóninde naqty jospar qurý kerek», dedi Elbasy. Bul salada ǵylymı orta­lyq­tarda, beldi ýnıversıtetterde, onyń ishinde Sh.Ýálıhanov atyn­daǵy Kókshetaý memlekettik ýnı­versıtetinde de belgili bir deń­geıde jumystar júrgizilip jatyr. Ýnıversıtetimizdiń ǵyly­mı-zertteý baǵyttary Qazaqstan ǵy­lymynyń damýy men aımaq­tyń ózekti máseleleriniń basym­dyqtarymen sáıkes keledi. Osy­ǵan oraı, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń baıqaýlarynda ýaqyt talabyndaǵy 11 joba jú­ze­ge asyrylyp keledi. Grant­tyq qarjylandyrý 4 basym ba­ǵyt­qa toptastyrylǵan: energetıka (2), aqparattyq jáne teleko­m­mýnıkasııalyq tehnologııalar (1), eldiń zııatkerlik áleýeti (6), ómir týraly ǵylym (1), baǵdarlamalyq-maqsatty qarjylandyrý (1). Egemen elimizdiń ǵylymyna orasan zor úles qosyp júrgen ýnıversıtet ǵalymdary Ý.Saǵalbekov, Á.Qusaıynov, H.Baıshaǵyrov, I.Kostıkov, T.Eseneev, T.Seıil­ha­nov, O.Anıshenko, B.Jahına, S.Jámbek jáne basqalary izdenis úlgisin tanytýda. Máselen, ýnı­ver­sıtettiń jańa jobasy retinde bıologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Ábiljan Qusaıynovtyń jetekshiligimen V.I.Vernadskıı atyndaǵy «Noosfera» Eýrazııalyq turaqty damý ortalyǵynyń bólimshesi quryldy. Munymen qosa, Elbasynyń bastamasy boıynsha, Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylymı-tehnıkalyq damýynyń basymdyqtaryna sáıkes, 2009 jyldyń 17 sáýirinde qurylǵan ın­je­nerlik beıindegi IаMR-spek­troskopııa zerthanasy dosent Tólegen Seıilhanovtyń basshy­lyǵymen jumys isteıdi. Al, 2004 jyldan bastap ýnı­­versıtetimizde tehnıka ǵy­lym­­darynyń doktory, EQǴHA aka­demıgi Haırolla Baıshaǵyrovtyń je­tekshiligimen energo únemdeý jáne tıimdi energetıkalyq tehnologııalar laboratorııasy jumys isteýde. Jańa ǵylymı bastama sanatynda KMÝ-diń janynan tarıh jáne gýmanıtarlyq ǵylymdar baǵyty boıynsha, professor Qadyrjan Ábýovtiń jetekshiligimen aımaqtyq ǵylymı-zertteý ınstıtýty ashyldy. Innovasııalyq qyzmetti bel­sendilendirý úshin jáne keńeıtý maqsatynda 2012 jyldyń aqpan aıynda S.Sádýaqasov atyndaǵy Agrarlyq-tehnıkalyq ınstıtýttyń bazasynda jas ǵalym Ermek Saǵal­bekovtiń jetekshiligindegi agroı­n­novasııalardyń ǵylymı zerthanasy ashyldy. Osynaý ǵylymı ortada shynyǵyp, tálim-tárbıe alyp júrgen jas ǵalymdar men stýdentter qatary qalyńdaı túsýde. Qazirgi tańda bilim ordamyzda daıarlanatyn mamandardyń oqý josparlaryn eýropalyq stan­dart­tarǵa sáıkestendirýge, akade­mııalyq dárejelerdiń halyq­ara­lyq deńgeıde moıyndalýyna, kredıttik tehnologııa boıynsha sy­naq­tardyń birlik júıesin engizý arqyly akademııalyq utqyr­lyqty qamtamasyz etýge, qos dıp­lomdyq bilim baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa múmkindik týyp otyr. 2005 jyly ýnıversıtet sapa menedjmenti júıesin engizdi. JOO-nyń oqý, tárbıe, kadr­lyq, qarjylyq jáne basqa da úde­risteriniń joǵary deńgeıin rastaıtyn ISO: 9001-2000 baǵamy halyq­aralyq standart talaptaryna sáıkes qaıta sertıfıkattaýdan sátti ótti. Ýnıversıtet PLATONUS oqý úderisiniń elektrondy basqarý júıesin qoldanady. Qazirgi ýaqyt­ta bul elektrondy júıe oqý úderi­siniń mańyzdy bólikteriniń birine aınalǵan. Eýropalyq bilim berý keńis­ti­gine enýdiń negizgi faktory – halyqaralyq kelisim jáne aka­de­mııalyq utqyrlyq (ıntegrasııa) baǵdarlamasy. Bul baǵdarlama da belsendi túrde júzege asyrylýda. Ýnıversıtetimiz «Erasmus mundus», «Tempýs» baǵdarlamalary boıynsha Reseı, Latvııa, Uly­brı­tanııa, Chehııa, Ýkraına, Ger­ma­nııa, Polsha, Italııa, Ispa­nııa, О́z­bekstan, Qyrǵyzstan elde­ri­niń jáne respýblıkamyzdyń bel­di ýnı­ver­sıtetterimen baılanys or­natqan. Munyń jemisti qaıta­ry­my retinde ótken jyly «Eýropa­lyq sapa» Halyqaralyq syıly­ǵy­na ıe bolǵanymyzdy aıtýǵa bolady. Sondaı-aq, byltyr ýnı­ver­sıtetimizde TEMPUS CIBELES jáne EPASAT baǵ­dar­lamalary boıynsha resýrstyq ortalyqtardy ashý sal­ta­naty ótti. «Bolashaq» memle­kettik baǵdarlamasy aıasynda oqytýshylar men stýdentter shetelderge baryp, bilim alady, taǵylymdamalardan ótip júr. Sondaı-aq, birneshe mıllıon teńgelik onnan astam ǵylymı jobalardy utyp alýǵa qol jetkizdik. Tuńǵysh Prezıdentimiz Nur­sultan Nazarbaev árdaıym eldiń rýhanı, mádenı damýyna erekshe mán berip otyrady. Onyń ishinde til máselesine baılanysty syndarly saıasattyń júrgizilip otyrǵany bolashaq soqpaqtarynyń saralyǵyn aıqyndaıdy. Bul jolǵy Joldaýda da qazaq tilin ǵylym men bilimniń, ınternettiń tiline aınaldyrý qajettigi aıtyldy. Osy oraıda, tilge únemi qoldaý kórsetýmen qatar, ózimizdi árdaıym qamshylap otyrý qajettigin de eskertti. Ýnıversıtetimizde osy údeden shyǵý úshin kóptildilikti damytý bólimi qurylyp, «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda shet elderde taǵylymdamadan ótetin oqytýshylar men stýdentterge arnalǵan «Qaztest», «IELTS» baǵ­darlamalary boıynsha daıyndyq kýrstaryn júıeli ótkizip júr. Nursultan Ábishuly atap ótken taǵy bir másele – shákirtaqynyń ósýi. Iаǵnı 2016 jyldan bas­tap onyń mólsheri kóterilip, jaq­sy úrdis jalǵasyn taba beretin bolady. Muny stýdentter qaýy­myna, Qazaqstannyń bola­shaǵyna, onyń ıntellektýaldy bolashaǵyna quıylǵan ınvestısııa, úlken qoldaý dep túsinemiz. Osy oraıda, Aqmola oblysynyń ákimi Q.Aıtmuhametov ýnıversıtet ujymymen, stýdentterimen kez­desý ótkizip, ýnıversıtettiń bıik nátıjelerine rızashylyq bil­dir­genin aıtqym keledi. Oblys ákimdigi tarapynan ótken jyly 61 stýdentke shákirtaqy beril­gen bolatyn, solarǵa bıyl taǵy 51 stýdent qosyldy. Bul Úkime­ti­miz­diń jastarymyzǵa degen jana­shyr­lyǵynyń, olardyń jaǵdaıyna únemi kóńil bólip otyrǵandyǵynyń belgisi ekendigi sózsiz. Munymen qosa, ýnıversıtettiń ishki múmkinshiligin barynsha keńeıtý, stýdentterdiń erkin ári sa­paly bilim alý máselelerin nyǵaıtý maqsatynda da qyrýar ju­mys­tar atqarylýda. Zaman tala­bynda jabdyqtalǵan jańa kabınetterdiń kóptep ashylyp, stý­dentter turaǵy – jataqhananyń jylý júıesi, turmysy, tazalyǵy, tártibi túzý jolǵa qoıylǵan. Aǵymdaǵy jyly ýnıversıtet ujymy men pedagogıkalyq jas­tar uıymynyń delegasııasy, bilim basqarmasynyń mamandarymen birlesip, oblystyq balalar men jasóspirimderdiń áleýmettik beıimdelý jáne ońaltý ortalyǵymen ekijaqty yntymaqtastyq jó­nin­de keli­sim­shart jasaldy. So­ny­men qatar, bıylǵy jy­ly ýnı­ver­­­sıtet basshylyǵy men aq­pa­rat­­tyq-nasıhattaý toby Býra­­baı aýdanyndaǵy qart­tar men múgedekter úıine Elba­sy N.Á.Na­zar­baevtyń halyq­qa Jol­daýyn nasıhattaý, qaıy­rym­dylyq kómegin kórsetý jumys­taryn júrgizip, konsert qoıdy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń bıyl­ǵy «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» Jol­­daýynda aıtylǵanyndaı, eli­miz­di erteńgi eren isterge bastaıtyn búgingi bilimdi de bilikti, sala­mat­­ty urpaq. О́ıtkeni, bolashaq tár­­bıe­li, eljandy jastardyń qolyn­da. Saǵyntaı ELÝBAEV, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý memlekettik ýnıversıtetiniń rektory, oblystyq máslıhattyń depýtaty. Aqmola oblysy.