Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev balalarǵa erekshe kóńil bólý kerek ekenin jetkizip, 2022 jyldy «Balalar jyly» dep jarııalaǵan bolatyn. «Balalar – memleketimizdiń jarqyn bolashaǵynyń kepili. Sondyqtan da aldaǵy jyldy Balalar jyly dep jarııalaý kerek dep esepteımin. Áńgime jalań uran men merekelik sharalar týraly emes. Birinshi kezekte bılik tarapynan balalardy qorǵaý úshin densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qoldaý baǵytynda naqty sharalar qolǵa alynýy kerek. О́skeleń urpaqtyń úılesimdi damýy men baqytty balalyq shaǵy – bizdiń jalpyulttyq mindetimiz», deıdi Prezıdent.
Bul rette Nur-Sultan qalasy boıynsha Balalar jyly qalaı atap ótiledi? Qandaı jáne qansha is-shara josparlanǵan degen suraqty qalalyq bilim basqarmasyna qoıdyq.
Búgingi tańda elordalyq bilim basqarmasy balalar jyly aıasynda ótkiziletin 7 bólimnen turatyn 100-den asa is-sharany qamtıtyn qalalyq jospardy ázirlep bekitti. Olardyń ishinde «Bilimdi bala», «Otbasy – qaýipsiz meken», «Deni saý bala», «Jetimsiz el», «Jaıly meken», BALA QORǴAÝ, BALA_TIME.KZ sııaqty jobalar bar eken. Jaqynda elordanyń tórinde «Roza Baǵlanova atyndaǵy «Qazaqkonsert» memlekettik konserttik zalynda balalar jylyna oraı uıymdastyrylǵan balalar men jasóspirimderge arnalǵan eń aýqymdy joba – «Shattyq-2022» baıqaýy uıymdastyryldy. Bul joǵarydaǵy aıtylǵan sózimizdiń dáleli bolsa kerek.
«Búgin biz Balalar jylyna arnalǵan «Shattyq-2022» konkýrsynyń qortyndylap otyrmyz. Bul baıqaý 15 jyl qatarynan uıymdastyrylyp keledi. Bıylǵy jarysqa 4 myńnan asa bala qatysty. Osyǵan oraı jeńimpazdar jınalǵan gala-konsert ótti. Basa aıta ketetin jaıt, biz osy konsertpen Balalar jylynyń bastalýyn jarııalap otyrmyz. Qalada balalarǵa arnalǵan aýqymdy is-sharalar ótkiziledi», dedi qalalyq bilim basqarmasynyń basshysy Qasymhan Senǵazyev.
Iá, balalardyń alaqaılap asyǵa kútetin, aýyz toltyryp aıryqsha aıtatyn aýqymdy jobasynyń jolǵa qoıylyp, turaqty túrde uıymdastyrylyp kele jatqanyna – 15 jyl. Bıylǵy baıqaýda qatysýshylar 9 atalym boıynsha baq synap, nátıjesinde 47 úmitker altyn medal ıelendi. Erekshe eskeretin jaıt, Nur-Sultan qalalyq bilim basqarmasy jetkinshekterdiń jetekshilerin de nazardan tys qaldyrmaı, olardy da marapattady. Kúni-túni kúsh salyp, daryndy oqýshysyn damytyp, dodaǵa qosqan ustazdardyń umyt qalmaǵany kópshiliktiń kóńiline qýanysh uıalatty.
Atalǵan festıvalde oqýshylar men stýdentter otbasy, mahabbat, dostyq, jasampazdyq, beıbitshilik taqyryby aıasynda adamzattyq qundylyqtardy sahnalady. Halyqtyq bı ónerin jańasha beınelep, eksklıýzıv shyǵarmashylyq kompozııasııalardy kórermen nazaryna usyndy. Olarǵa balet pen teatr ártisteri qoldaý kórsetip, bir sahnada óner kórsetti.
Elordanyń erteńine erekshe serpin beretin jalyndy jastardyń, ozat shákirtterdiń qatary jyl ótken saıyn artýda. Halyqaralyq bilim báıgelerinen oljaly oralǵan oqýshylar da jeterlik. Memlekettiń mereıin asyrǵan alǵyr balalardy mektebi men muǵalimderi maqtan tutady. 2022 jyldyń 18-22 sáýirinde jalpy bilim beretin pánder boıynsha oqýshylardyń respýblıkalyq olımpıadasynyń qortyndy kezeńi ótti. Oǵan elordalyq mektepterdiń 9-11 synyptarynyń 193 oqýshysy qatysty. Nur-Sultan qalasynyń qurama komandasy 93 júldeli orynǵa ıe bolyp, kezekti ret joǵary bilim deńgeıin kórsetti, onyń ishinde 24 altyn, 29 kúmis jáne 40 qola medal bar.
Jaqynda «Astana daryny» daryndylyqty damytý jáne psıhologııalyq súıemeldeý ortalyǵy Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń bilim basqarmasy men «Daryn» respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń, Zerde-Lider oqytý ortalyǵynyń qoldaýymen, hımııa jáne bıologııa pánderi boıynsha 7-8 synyp oqýshylary arasynda I aımaqtyq olımpıadanyń jeńimpazdary men júldegerlerin marapattaý rásimin ótkizdi. Atalǵan is-shara da elimizdegi Balalar jylyn merekeleý aıasynda uıymdastyryldy. Olımpıada teorııalyq jáne praktıkalyq negizde 2 kezeń boıynsha ótti. Olımpıadaǵa Atyraý, Mańǵystaý, Pavlodar, Qaraǵandy, Shyǵys Qazaqstan, Aqmola, Qostanaı oblystarynyń jáne Nur-Sultan qalasynyń komandalary qatysty. 149 jas zııatker hımııa jáne bıologııa pánderi boıynsha kúrdeli olımpıada esepteriniń sheshimin tabýda bar bilimin kórsete otyryp, dodaǵa tústi. Dálirek aıtsaq, hımııa páni boıynsha 84 oqýshy qatysty, onyń ishinde: 7 synyp – 32 oqýshy, 8 synyp – 52. Bıologııa páni boıynsha – 66 qatysýshy: 7 synyp – 40 oqýshy, 8 synyp – 26. Intellektýaldyq saıystarǵa qatysý mektep oqýshylaryna olardyń tulǵalyq ósýi men damýyna, ómirde tabysqa jetý úshin qajetti jańa bilim alýǵa, óz betinshe oılaýǵa, qabiletteri men qyzyǵýshylyqtaryn anyqtaýǵa kóptegen múmkindik beredi.
Baýyrmal bas qala erekshe balalarǵa da basa nazar aýdaryp, olardyń qoǵammen tyǵyz baılanysyp, qorshaǵan ortada erkin ómir súrýine de tolyq jaǵdaı jasaýda.
«Qalanyń 90 mektebinde pandýs bar. 21 mektepte lıft jáne kótergishter ornatylǵan. 76 mektep sanıtarlyq toraptarmen jabdyqtalǵan. 81 mektepte shaqyrý batyrmalary bar. 74 mektepte bederli jolaqtar, joldar belgilengen. 72 mektepte tutqalar men súıenishter bar. 73 mektepte kabınetterge, ashanaǵa, kitaphanaǵa jáne t.b. úı-jaılarǵa keńeıtilgen esik oıyqtary ornatylǵan. 80 mektepte arnaıy jazýlar, tablıchkalar, pıktogramalar bar», dedi qalalyq bilim basqarmasynyń mamandary.
«Deneshynyqtyrý» páni boıynsha dene júktemesinen bosatylǵan balalar jáne múmkindigi shekteýli balalar úshin buqaralyq sport túrlerimen aınalysý úshin sport seksııalaryna tegin barý múmkindigi beriledi.
«2018 jyly halyqaralyq deńgeıdegi mamandandyrylǵan paralımpıadalyq jattyǵý ortalyǵy paıdalanýǵa berildi. Ol tek paralımpıadashylar úshin ǵana emes, Nur-Sultan qalasynyń barlyq múgedek adamdary úshin de sportpen shuǵyldanýǵa qoljetimdi. 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap múmkindigi shekteýli Nur-Sultannyń barlyq turǵyndary múgedektik toby men jasyna qaramastan sportpen tegin aınalysýǵa quqyly. Ortalyqta golbol, otyryp oınaý voleıboly, arbadaǵy tennıs jáne bochche boıynsha sporttyń oıyn túrleri zaly bar, paýerlıftıngke arnalǵan kásibı aımaq jabdyqtalǵan. Kúsh jattyǵýlaryna arnalǵan beıimdelgen trenajerler 811 sharshy metrlik ortalyqta parataekvondo sabaqtaryna arnalǵan 423 sharshy metr zal bar. Sport basqarmasynyń janynda «Múgedek sportshylarǵa arnalǵan balalar-jasóspirimder sport mektebi» KMM jumys isteıdi. Qabyldaý mynadaı múgedektik túrleri boıynsha júrgiziledi: «tirek-qımyl apparaty zaqymdanǵan», «kórý músheleri buzylǵan», «estý músheleri buzylǵan», «zııatkerlik múmkindikteri shekteýli». Sport seksııalarynda sporttyń 18 túri boıynsha 430 sportshy shuǵyldanady, onyń ishinde 114-i – 18 jasqa deıingi balalar. «Alaý» muz saraıynda I, II, III dárejeli múgedek balalarǵa jeńildikter usynylady», dedi Nur-Sultan qalasynyń bilim basqarmasy ókilderi.
О́tkende elordada ınklıýzıvti cherlıdıngten ashyq respýblıkalyq týrnır uıymdastyryldy.
«Búgin bizdiń ortalyqta para cherlıdıngten Qazaqstan Respýblıkasynyń ashyq chempıonaty ótip jatyr. Bizdiń jarysqa 220-dan asa erekshe bala qatysýda. Jarystyń negizgi maqsaty – múmkindigi shekteýli balalardy ortaǵa beıimdeý, paralımpıadalyq sport túrlerin damytý. Sportshylar Qazaqstannyń túrli aımaqtarynan keldi. Naqtyraq aıtsaq, olardyń arasynda Aqmola, Qaraǵandy oblystary men Nur-Sultan qalasynyń qatysýshylary bar», dedi Paralımpıadalyq jattyqtyrý ortalyǵynyń baspasóz hatshysy Nurǵalı Jumaǵazy.
Qatysýshylar birneshe topqa bólinip, synǵa tústi. Mysaly, A tobynda – estý qabileti buzylǵan (qulaǵy estimeıtin, nashar estıtin) sportshylar, B toby – kórý qabileti buzylǵan sportshylar (nashar kóretin, zaǵıp), S toby – somatıkalyq aýrýlary bar sportshylar (endokrındik júıe aýrýlary, qant dıabeti, ishki aǵzalardyń bolmaýy jáne t.b.), D toby – tirek-qımyl apparaty buzylǵan sportshylar (arbada otyrǵandar, t.b.), E toby – bulshyqet damýy buzylǵan sportshylar (polıomıelıt, serpimdilik, serebraldy sal aýrýy), F toby – psıhıkalyq jáne aqyl-oı kemistigi bar sportshylar (aqyl-esi kem, aýtızm spektriniń buzylýy, daýn sındromy), G toby – ósýdiń buzylýy (ahondroplazııa), H toby – aralas toptar (ártúrli toptardyń sportshylary) bar.
Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń málimetinshe paralımpıadalyq jattyǵý ortalyǵyna aı saıyn erekshe qajettilikteri bar 4 myńnan asa adam keledi. Olar sporttyń 18 túrimen aınalysady jáne beıimdelgen jattyǵý zalyna barady. Munda para cherlıdıng boıynsha jattyǵýlar ótkiziledi. Ortalyqtyń barlyq qyzmeti tegin.
