Osydan úsh jyl buryn Qostanaıdaǵy ázerbaıjan «Berlık» etnomádenı birlestiginiń janynan jastar qanaty uıymdastyrylǵan bolatyn. Bizdiń tilshimiz osy jastar uıymynyń jetekshisi Zúlfııa Nabıevany áńgimege tartqan edi.
– Zúlfııa, «Berlık» etnomádenı birlestiginiń janynan onyń jastar qanatyn uıymdastyrýǵa ne sebep boldy? Qostanaıdaǵy ózge 17 etnomádenı birlestikter janynda mundaı uıym joq qoı?
– Bul meniń ózimniń jeke bastamam edi. Men – «Berlıktiń» jumysyna belsene qatysatyndardyń birimin. Maǵan oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasyndaǵy, Dostyq úıindegi san ulttardyń alýan túrli boıaýly, bir mazmundaǵy jumystary unaıdy. Etnosymyzdyń jumysyna kóbine bizdiń ata-analarymyz, ata-ájelerimiz qatysatyn. Men sekildi jastar da kórinip qalyp júretin. «Progresti ádette jastar jasaıdy ǵoı, úlkender bizge qarjy jaǵynan kómektessin, aqyl-keńesin aıtsyn. Biz nege jumysty jandandyrmaımyz?» dep oıladym da, ázerbaıjan ulty ókilderiniń jastaryn jınap alyp, osy oıymdy aıttym. Barlyǵy da kelise ketti. Sonymen, úsh jyldan beri qyzyqty jumystar júrgizip kelemiz.
– Sol qyzyqty jumystardyń bir-ekeýin aıta otyrsań.
– Jastar qanaty qurylǵan soń, artynsha biz Qostanaıda tuńǵysh ret Kavkaz halyqtarynyń festıvalin ótkizdik. Kavkazda qanshama ult turady ǵoı, solardyń ánderin shyrqap, bılerin bılep Qostanaı jurtyna pash ettik. Osy festıvaldiń arqasynda qanshama jastar biri-birimen tanysty, talanttardy taptyq.
Jaqynda Naýryzdy da kóńildi, baı mazmundy etip ótkizdik. Aqsha qar jaýyp turǵanda ázerbaıjan jastary aq kıiz úıdiń aldynda bıledik. Merekege kelgenderdiń delebesi qozyp, bizdiń bıimizge birte-birte qosyla berdi. Biz de qazaqtar sekildi túrki halqymyz ǵoı, sondyqtan Naýryz týraly túsinigimiz óte uqsas. Naýryz – jańarý merekesi. Sondyqtan osy Naýryzda kıiz úıdiń aldyna laǵymen aq eshki baılap qoıdyq. Ulttyq taǵamdar daıyndadyq. Osynyń barlyǵy eskerilip, Naýryz merekesin ótkizý jóninde etnostar arasynda Dostyq úıi uıymdastyrǵan baıqaýda ázerbaıjandar birinshi oryndy ıelendi.
Ulttyq festıvalder men basqa da sharalardy ótkizgende onyń syrtqy boıaýy ǵana ulttyq bolǵanymen, onyń mazmuny tereńde. Aldymen ózimizdiń sýyn sýlap otyrǵan Qazaqstandaǵy beıbit ómirdi jyrlaımyz, Qazaqstannyń damýyna, ósip-órkendeýine úles qosýdy, Elbasynyń Joldaýlarynda aıtylǵan basymdyqtardyń júzege asýyn, halyq dostyǵyn nasıhattaımyz. О́zimizdiń tarıhı otanymyzdy da umytpaımyz. Qostanaıda ótip jatatyn túrli merekelik sharalar túrli ulttar ókilderiniń dástúr-salty, mádenıeti, ulttyq qundylyqtarymen túrlenip ketedi. Ár qazaqstandyq osyny baǵalaı bilýi tıis.
– Jastar ázerbaıjan ulty ókilderiniń Qazaqstanǵa kelý tarıhyn bile me?
– Jastar óz ultynyń ótkenin, jalpy tarıhty bilý rýhanı baılyq ekenin túsingeni abzal. Ázerbaıjandardy da soǵys jyldary Qazaqstanǵa kúshtep kóshirgen ǵoı. Olardy negizinen Almaty men Ońtústik Qazaqstanǵa tókken eken. Al Qostanaıǵa ázerbaıjandar ótken ǵasyrdyń 50-shi jyldary tyń jerlerdi ıgerý kezinde jáne 70-shi jyldary aýyldarda qurylys kóp júrgen kezde kelgen. Qazir oblysta 3,5 myńdaı ázerbaıjan turady. Barlyǵy da jaqsy turmysta, kópshiliginiń óziniń bıznesi bar. Oblys ekonomıkasynyń damýyna úles qosyp keledi.
– Zúlfııa, ázerbaıjan jastary qazaqstandyq patrıotızmdi qalaı túsinedi?
– Biz, ázerbaıjan jastary – negizinen Qazaqstanda týǵan urpaqpyz. Sondyqtan ata-analarymyzǵa qaraǵanda da Qazaqstan bizdiń júregimizge tym jaqyn desek, kim talasa alady? Biz Ázerbaıjanda týǵan joqpyz, biz ony ata-analarymyzdyń áńgimesi men kitaptan ǵana bilemiz. Anda-sanda baryp-kelgende kóremiz. Bizdiń týǵan jerimiz – Qazaqstan! Mysaly, men Qostanaı oblysyndaǵy, Sarykól aýdanynda týyp-óstim. Men úshin jer jánnaty – Sarykól ispetti. Onyń barlyq oı-shuqyry maǵan tanys.
Bizdiń Qostanaıdaǵy ázerbaıjan jastary qazaq tilin jaqsy meńgerip keledi. Onyń sebebi bar. О́ıtkeni, biz de túrkitildespiz. Qazaqtarmen túbimiz bir. Ekinshiden, ata-analarymyzdyń kópshiligi Qostanaıǵa ońtústik oblystardan kelgen, olar qazaq tilinde jaqsy sóıleıdi. Sońǵy jyldary jastar da ońtústikten kelip jatyr. Sondyqtan Dostyq úıinde memlekettik tilden baıqaý bolǵanda bizdiń etnos ókilderi báıgeni bermeıdi.
– Ázerbaıjandardyń qostanaılyqtar úshin qyzyqty dástúrlerin ataısyń ba?
– Biz anar kúnin ótkizdik. Anar jemisi ázerbaıjandardyń ulttyq qundylyǵy dese de bolady. Bul qazan aıynda ótedi. Ázerbaıjannyń Geokchaı aýdanynda anar kóp ósiriledi. Onyń júzden astam túri bar. Osy kúni kúlkili, kóńildi mereke ótedi. Anar jeýden jarys bolady, án-bı de merekeni qyzdyra túsedi. Halyqtyq mereke ǵoı, sondyqtan ol júrekke de jaqyn.
Bizdiń jastar qanaty merekelerden qalys qalǵan emespiz jáne ylǵı izdenis ústinde júremiz. Adamdar aralasqanda, birge bolǵanda birlik nyǵaıa túsedi.
Áńgimelesken
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
QOSTANAI.
– Zúlfııa, «Berlık» etnomádenı birlestiginiń janynan onyń jastar qanatyn uıymdastyrýǵa ne sebep boldy? Qostanaıdaǵy ózge 17 etnomádenı birlestikter janynda mundaı uıym joq qoı?
– Bul meniń ózimniń jeke bastamam edi. Men – «Berlıktiń» jumysyna belsene qatysatyndardyń birimin. Maǵan oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasyndaǵy, Dostyq úıindegi san ulttardyń alýan túrli boıaýly, bir mazmundaǵy jumystary unaıdy. Etnosymyzdyń jumysyna kóbine bizdiń ata-analarymyz, ata-ájelerimiz qatysatyn. Men sekildi jastar da kórinip qalyp júretin. «Progresti ádette jastar jasaıdy ǵoı, úlkender bizge qarjy jaǵynan kómektessin, aqyl-keńesin aıtsyn. Biz nege jumysty jandandyrmaımyz?» dep oıladym da, ázerbaıjan ulty ókilderiniń jastaryn jınap alyp, osy oıymdy aıttym. Barlyǵy da kelise ketti. Sonymen, úsh jyldan beri qyzyqty jumystar júrgizip kelemiz.
– Sol qyzyqty jumystardyń bir-ekeýin aıta otyrsań.
– Jastar qanaty qurylǵan soń, artynsha biz Qostanaıda tuńǵysh ret Kavkaz halyqtarynyń festıvalin ótkizdik. Kavkazda qanshama ult turady ǵoı, solardyń ánderin shyrqap, bılerin bılep Qostanaı jurtyna pash ettik. Osy festıvaldiń arqasynda qanshama jastar biri-birimen tanysty, talanttardy taptyq.
Jaqynda Naýryzdy da kóńildi, baı mazmundy etip ótkizdik. Aqsha qar jaýyp turǵanda ázerbaıjan jastary aq kıiz úıdiń aldynda bıledik. Merekege kelgenderdiń delebesi qozyp, bizdiń bıimizge birte-birte qosyla berdi. Biz de qazaqtar sekildi túrki halqymyz ǵoı, sondyqtan Naýryz týraly túsinigimiz óte uqsas. Naýryz – jańarý merekesi. Sondyqtan osy Naýryzda kıiz úıdiń aldyna laǵymen aq eshki baılap qoıdyq. Ulttyq taǵamdar daıyndadyq. Osynyń barlyǵy eskerilip, Naýryz merekesin ótkizý jóninde etnostar arasynda Dostyq úıi uıymdastyrǵan baıqaýda ázerbaıjandar birinshi oryndy ıelendi.
Ulttyq festıvalder men basqa da sharalardy ótkizgende onyń syrtqy boıaýy ǵana ulttyq bolǵanymen, onyń mazmuny tereńde. Aldymen ózimizdiń sýyn sýlap otyrǵan Qazaqstandaǵy beıbit ómirdi jyrlaımyz, Qazaqstannyń damýyna, ósip-órkendeýine úles qosýdy, Elbasynyń Joldaýlarynda aıtylǵan basymdyqtardyń júzege asýyn, halyq dostyǵyn nasıhattaımyz. О́zimizdiń tarıhı otanymyzdy da umytpaımyz. Qostanaıda ótip jatatyn túrli merekelik sharalar túrli ulttar ókilderiniń dástúr-salty, mádenıeti, ulttyq qundylyqtarymen túrlenip ketedi. Ár qazaqstandyq osyny baǵalaı bilýi tıis.
– Jastar ázerbaıjan ulty ókilderiniń Qazaqstanǵa kelý tarıhyn bile me?
– Jastar óz ultynyń ótkenin, jalpy tarıhty bilý rýhanı baılyq ekenin túsingeni abzal. Ázerbaıjandardy da soǵys jyldary Qazaqstanǵa kúshtep kóshirgen ǵoı. Olardy negizinen Almaty men Ońtústik Qazaqstanǵa tókken eken. Al Qostanaıǵa ázerbaıjandar ótken ǵasyrdyń 50-shi jyldary tyń jerlerdi ıgerý kezinde jáne 70-shi jyldary aýyldarda qurylys kóp júrgen kezde kelgen. Qazir oblysta 3,5 myńdaı ázerbaıjan turady. Barlyǵy da jaqsy turmysta, kópshiliginiń óziniń bıznesi bar. Oblys ekonomıkasynyń damýyna úles qosyp keledi.
– Zúlfııa, ázerbaıjan jastary qazaqstandyq patrıotızmdi qalaı túsinedi?
– Biz, ázerbaıjan jastary – negizinen Qazaqstanda týǵan urpaqpyz. Sondyqtan ata-analarymyzǵa qaraǵanda da Qazaqstan bizdiń júregimizge tym jaqyn desek, kim talasa alady? Biz Ázerbaıjanda týǵan joqpyz, biz ony ata-analarymyzdyń áńgimesi men kitaptan ǵana bilemiz. Anda-sanda baryp-kelgende kóremiz. Bizdiń týǵan jerimiz – Qazaqstan! Mysaly, men Qostanaı oblysyndaǵy, Sarykól aýdanynda týyp-óstim. Men úshin jer jánnaty – Sarykól ispetti. Onyń barlyq oı-shuqyry maǵan tanys.
Bizdiń Qostanaıdaǵy ázerbaıjan jastary qazaq tilin jaqsy meńgerip keledi. Onyń sebebi bar. О́ıtkeni, biz de túrkitildespiz. Qazaqtarmen túbimiz bir. Ekinshiden, ata-analarymyzdyń kópshiligi Qostanaıǵa ońtústik oblystardan kelgen, olar qazaq tilinde jaqsy sóıleıdi. Sońǵy jyldary jastar da ońtústikten kelip jatyr. Sondyqtan Dostyq úıinde memlekettik tilden baıqaý bolǵanda bizdiń etnos ókilderi báıgeni bermeıdi.
– Ázerbaıjandardyń qostanaılyqtar úshin qyzyqty dástúrlerin ataısyń ba?
– Biz anar kúnin ótkizdik. Anar jemisi ázerbaıjandardyń ulttyq qundylyǵy dese de bolady. Bul qazan aıynda ótedi. Ázerbaıjannyń Geokchaı aýdanynda anar kóp ósiriledi. Onyń júzden astam túri bar. Osy kúni kúlkili, kóńildi mereke ótedi. Anar jeýden jarys bolady, án-bı de merekeni qyzdyra túsedi. Halyqtyq mereke ǵoı, sondyqtan ol júrekke de jaqyn.
Bizdiń jastar qanaty merekelerden qalys qalǵan emespiz jáne ylǵı izdenis ústinde júremiz. Adamdar aralasqanda, birge bolǵanda birlik nyǵaıa túsedi.
Áńgimelesken
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
QOSTANAI.
