Qasiretti umytýǵa bolmaıdy

Japonııanyń Qazaqstandaǵy elshisi Djýn Iаmada bul zulmat jáne náýbet jyldaryn ótken ǵasyrda qandy izi qal­ǵan úlken tragedııa dep atady. Al Qa­zaq­stannyń «Vaınah» cheshen-ıngýsh qaýym­dastyǵynyń teń tóraǵasy Iýsýf Kelıgov keńqoltyq qazaq halqynyń meıir­bandyǵynyń arqasynda ózge halyq ókil­deriniń taǵdyrdyń synynan aman ótkenin erekshe tebirenispen aıtty.

Eske sala ketsek, keıbir muraǵattyq derekterge qaraǵanda, Spassk qorymynda 50-den astam ult ókilderiniń bes myńnan astam adamy jerlengen eken.

Dál osy kúni Qaraǵandydaǵy Ánet baba atyn­daǵy meshittiń janyna Eýropada tura­tyn qazaqtardyń uıymdastyrýymen ashar­shy­lyq qurbandaryna eskertkish qoıyldy.

Er jáne áıel adamnyń bas túıistirgende, tóńkerilgen qazandy beıneleıtin músi­ninen turatyn kompozısııalyq eskert­kishti qazirgi ýaqytta Germanııada tura­tyn Jarmuhambet Tilegen esimdi sheber somdaǵan eken. Osy úshin músinshi Qazaqstanǵa kelip, alty aıǵa jýyq ýaqyt ter tógipti. Taza granıtten soǵylǵan tuǵyrǵa qondyrylǵan músinniń ózi de granıtten qashalypty. Onyń bıiktigi – 1,2 metr.

Jarmuhambet Tilegen bul eskertkishti ornatý ıdeıasy Eýropanyń birqatar elinde turatyn qazaqtarǵa tıesili ekenin aıtty.

Ol atalǵan eskertkishtiń birneshe eskızin jasaǵan eken. Birshama tal­qylaýdan keıin eskertkishtiń osy nusqasy tańdalypty.

Eýropadan kelgen qazaq qaýymdasty­ǵynyń ókili Serik Tursyn eskertkish-músin oryn tepken jerdiń kezdeısoq tańdal­maǵanyn aıtty. Rasynda da, meshitte kún saıyn duǵa baǵyshtalyp turady. Osy istiń basy-qasynda júrgenderdiń meshit jamaǵaty ashtyqtyń qurbany bolǵan ata-babalarynyń rýhy úshin de duǵa etkenin qalaǵan bolsa kerek.

Eskertkish-músinniń ashylýynda sóz sóı­­legen oblys ákiminiń orynbasary Er­bol Áliqulov osy ıgilikti iske muryn­dyq bol­ǵan eýropalyq otandas­tarymyzǵa al­ǵys aıtty. «Bul eskertkish halyq jadynda saq­­talyp qalǵan qaıǵyly zamannyń sım­volyna aınalady», dep atap ótti E.Áliqulov.

Eskertkish-músin basynda is-sharaǵa qatysýshylar asharshylyq qurbandaryn bir mınýt únsizdikpen eske alysty. Odan keıin tasqa aınalǵan taǵzymnyń belgisine alqyzyl gúl shoqtaryn qoıdy.

Caıası qýǵyn-súrgin jáne asharshy­lyq qurbandaryn eske alý kúni uıym­das­ty­rylǵan aıtýly is-sharanyń biri E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýnıversıtetinde ótti. Oqý ornynyń qabyrǵasynda uıym­dastyrylǵan ǵylymı konferensııada tarıhshy ǵalymdar atalǵan taqyrypty ár qyrynan alyp zerttegen eńbekterin alqaly jıyn qonaqtarynyń nazaryna usyndy. Osy oraıda fılolo­gııa ǵy­lym­darynyń kandıdaty Aınash Mýs­toıapovanyń, professor, QHA múshe­si Vılen Molotov-Lýchanskııdiń, tarıh­shy Aıaǵan Búrkitbaıdyń, Lıtva turǵyn­darynyń genosıd ortalyǵynyń dırektory, muraǵatshy Arýnas Býbnıstiń, ta­rıhshy-zertteýshi Ádilet Jaǵypardyń maz­mundy baıandamalary konferensııa jumy­synyń mańyzyn arttyra tústi.

Alqaly jıyn aıasynda halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty, belgili aqyn Ǵalym Jaılybaıdyń «Qara oramal» atty kitabynyń tusaýkeseri uıymdastyryldy. Aqynnyń zulmat jyldardyń qasiretin bar boıaýymen ashyp kórsetken bul poema-rekvıemi álem halyqtarynyń birneshe tiline aýdarylǵan. Is-sharaǵa qatysqan birqatar eldiń konsýldary men resmı ókilderi atalǵan týyndyny óz tilderinde sóıletýge nıetti ekendikterin jetkizdi.

Osy tusaýkeser rásiminiń barysynda «Qara oramal» shyǵarmasynyń jelisi boıynsha áıgili sýretshi, halyqaralyq «Atom» jobasynyń qurmetti elshisi Káripbek Kúıikov salǵan kartınalardyń kórmesi de is-sharaǵa qatysýshylardy beıjaı qaldyrmady.

Konferensııa jumysynyń jemisti ótýine, Ǵalym Jaılybaı kitabynyń jaryqqa shyǵýyna, shyǵarma tusaý­keseri men kórmeniń joǵary deńgeıde uıym­dastyrylýyna E.Bóketov ýnıver­sıtetiniń rektory Nurlan Dýlatbekov myrzanyń súbeli úles qosqanyn aıta ketken lázim.

Qaraǵandy oblysy