Ulaǵat úkilegen bilim ordasy

Jas túlekter ómirde óz ornyn taýy­p, bıik asýlardy baǵyndyrýda mamandyqty týra tańdaýy asa mańyzdy.

Osy oraıda, Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnı­versıtetindegi barlyq der­lik mamandyqtardyń qalyp­tasyp, damý kezeńderin ula­ǵatty tulǵalar qyzmet ja­sa­ǵan parasattyń jádigeri, us­­­tazdardyń danalyǵy men jas­tardyń jalyndy isterin, bilim men ǵylymǵa degen izdenisi men qushtarlyǵyn boıyna sińir­gen, taýsylmas bilim ordasy dep tanı alamyz. Qasıetti qa­rashańyraq tarıhynyń árbir kirpishi onyń belgili ǵa­lym­dary, professor-oqytý­shy­lar quramy, tipti stýdent jas­tarynyń shyǵarmashylyq talmas kúsh-qaıraty men kún­delikti eńbeginiń arqasynda qalanǵan desek, artyq aıtpaǵan bolarmyz.

Qazaqstannyń bolashaǵy úshin ulaǵatty ustazdardyń atqaratyn eńbegi ulan-ǵaıyr. Olaı bolsa, «ulaǵatty ustaz» degenimiz kim? Árıne, ol – aqyl-parasaty tolysqan, úlgi-ónegesi ornyqqan, tálim-tárbıesi zor, óziniń qyzmettik salasynda aıanbaı terin tókken, bolashaq urpaǵyna mol mura qaldyrǵan tulǵa. Sondaı ulaǵat úkilegen mekenniń biregeıi, 60 jyldyq tarıhy bar «Mýzykalyq bilim» mamandyǵyna jas túlekterdi at basyn burǵandaryn qalaımyz. Urpaqtar sabaqtastyǵy negi­zinde damyp kele jatqan bul mamandyqtyń úlgi-ónege tutatyn uly tulǵalardyń, sonymen qatar shyǵarmashylyqtyń shyńynda ózindik orny bar ónerpazdardyń – osy mamandyq túlekteriniń ómirlik ustanymdary oǵan dálel bolmaq.

«Mýzykalyq bilim» ma­man­­dyǵynyń ýnıversıtet qa­byrǵasynda qalyptasyp, damýyna birden bir sebepker kom­pozıtor Baqytjan Baı­qada­mov bolatyn. Sonymen qatar mamandyqtyń bastaýyn­da júrgen, esimderi elge tanymal ǵalymdar men kompozıtorlar

О́.Baıdildaev, Ten Chý, K.Osh­lakov jáne taǵy da basqalar mýzykalyq kórkem shyǵar­malarymen belgili bol­sa, ǵa­lym-mýzykanttar M.Bal­ta­baev, R.Járdemalıeva, Q.Meń­daıaqova, Sh.Qulmanova, T.Qo­ńyratbaıdyń irgeli izde­nis­teri, mýzykany oqytýdyń teo­rııasy men ádistemesiniń ǵyly­mı turǵydan negizdelgen tu­jyrymdamalary, mýzyka tarı­hynyń kezeńderine baǵyt­talǵan zertteýleri respýb­lıka kóleminde keńinen qoldanylýda.

Qazaqstandaǵy mýzykalyq bilim berý máselelerin zert­teıtin eń alǵashqy ǵylymı mektep (80-shi jyldary) bizdiń Qazaq qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynyń negizinde pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, Halyqaralyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, professor Rıtta Djerdımalıevanyń bastaýymen qalyptasqan. Bir­neshe ǵylym kandıdattaryn daıarlaǵan, tulǵaly ǵalym, professor Rıtta Ramazanqyzynyń aınalasyna shoǵyrlanǵan, respýblıkamyzdyń túkpir-túkpirinen kelgen zertteýshiler qaýymdastyǵynyń irgeli iz­denisteri, ádistemelik jumys­tary ǵylymı taldaýdyń tereń­digimen, problemalyq kóz­qara­symen, jańalyǵymen jáne qorytyndylarynyń salmaq­tylyǵymen erekshelenedi.

Jalpy, ǵylymı mektepter zertteý salasy retinde ár ýaqytta basty fýnksııany atqardy, ıaǵnı baǵdarlamalardy anyqtaýda biraýyzdy bolǵan ǵalymdardan turatyn «bilim estafetalary», ǵylymı kadrlardy daıarlaý, ǵylymı qoǵamdastyqtyń qyz­metine yqpal etetin bolashaq ǵalymdardyń ortalyǵy dep tanylady.

Respýblıka deńgeıindegi jalpy bilim beretin mektepterge arnalǵan «Mýzyka» baǵdar­lamalary men oqý-ádistemelik keshenderiniń eki birdeı avtorlary, professor Sh.Qulmanova, M.Orazalıeva ózimizdiń kafe­dramyzdyń beldi músheleri ekenin úlken maqtanyshpen aıta alamyz.

«Mýzykalyq bilim» maman­dyǵy – sarqylmas rýhanı qazyna. Qazaq ánderi tarıhynyń shyǵarmashylyq muralaryn zerdeleý, nasıhattaý, mýzykalyq aspaptardy meńgerý, ándi na­qy­shyna keltirip oryndaý – ma­mandyqtyń basty máseleler qatarynda qarastyrylady. Mý­zykalyq týyndylardyń adam tárbıesindegi mańyzy men mánin anyq kórsetý, jeke adamnyń qasıeti, onyń jan dú­nıe­siniń tazalyǵy, mádenıeti, óneri, talǵamy, qajettiligi, maqsat-múddesi dep tanı alamyz. Olaı bolsa, ózimizdiń ýnı­versıtetimizdiń túlekteri, osy kıeli mekemede qyzmet etken án ónerindegi úlgi tutarlyq tul­ǵalar da birshama, atap aıt­qanda Aǵaısha (Agıma) Isaǵulova, Galına Qaramoldaeva, Mádına Eralıeva jáne jas ánshilerimiz Uljan Aınaqulova, Alma Aman­jolova, Dına Ham­zına, Tamara Asar, Gúlnur Ora­zym­betova, Mar­jan Arap­baeva, Gúlnur О́mir­baeva jáne t.b.

Qazirde «Mýzykalyq bilim» mamandyǵy halyqaralyq yn­ty­maqtastyq aıasynda shet­eldik joǵary oqý ornymen, atap aıtqanda Nııde О́mer Ha­lıs­demır ýnıversıtetimen (Túrkııa) birlesken akademııalyq utqyrlyq baǵdarlamasyn qurastyryp, kelisimshart ornatty. Akademııalyq utqyrlyq negizinde stýdent belgili bir akademııalyq kezeńge, máselen semestrge nemese oqý jylyna, sol joǵary oqý ornyna oqýǵa aýystyrylyp, bilim berý mekemesinde baǵa jetpes tá­jirıbe almasa alady, kásibı bilim men praktıkalyq daǵ­dylaryn meńgeredi. Sáıkesinshe, bilim berýde ınnovasııalyq tehnologııalar, jańartylǵan bilim berý baǵdarlamalary negizindegi aqparattyq-kommýnıkatıvtik tehnologııalar keńinen qolda­nylýda.

Olaı bolsa, «О́tkenge – salaýat, bilim, mádenıet pen dástúr-mura, bolashaqqa – amanat» degendeı, tarıhy tereńde jatqan «Mýzykalyq bilim» mamandyǵy kıeli shańyraǵynan, tanymal, ulaǵat úkilegen ustazdardan bilim-tárbıe alǵan árbir stýdent memleketimizdiń, elimizdiń maqtan tutar bolashaǵy bolady dep sendire otyryp, jas túlekterdi asyǵa kútemiz!

Maıra SULTANOVA,

Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıteti

Áleýmettik-gýmanıtarlyq ǵylymdar jáne óner ınstıtýty «Mýzyka» kafedrasynyń dosenti