Arhıv isin damytýǵa arnalǵan mektep

Jazǵy mekteptiń saltanatty ashy­lýynda Prezıdent Arhıviniń dırektory Álııa Mustafına, Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy kitaphanasynyń dırektory Baqytjan Temirbolat, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Janseıit Túımebaev, Re­seı memlekettik gýmanıtarlyq ýnıver­sıtetiniń prezıdenti Efım Pıvovar, Búkilreseılik arhıv isi jáne qujattaný ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory Pavel Kıýng, О́zbekstan Res­pýblıkasy «О́zarhıv» agenttiginiń dırektory Ulyq­­bek Iýsýpov, Belarýs arhıv isi já­ne qujattaný ǵylymı-zertteý ınstı­tý­tynyń dırektory Andreı Rybakov qatysýshylardy quttyqtap sóz sóıledi.

Forým Qazaqstan Prezıdent Ákim­shiligi Jal­py bóliminiń meńgerýshisi Nurdáý­let Tóleevtiń kirispe sózinen bastaldy. Tyńdaýshylardyń biliktiligin art­tyrýǵa, arhıv isinde jańa ıdeıalardy júzege asyrýǵa, IT-tehnologııalardy qoldanýdy ilgeriletýge, qatysýshy elder­diń Arhıv qyzmetteri arasyndaǵy áriptestik qatynastaryn nyǵaıtýǵa yqpal etetin tanymal dıalog jáne ozyq tájirıbe almasý alańyna aınalǵan jas arhıvshilerdiń Jazǵy mektebiniń jumysyna jaqsy nátıjeler men sát­tilikter tiledi. «Búginde búkil álem jyldam damý ózgerisi jaǵdaıyndaǵy aýmaly-tókpeli zamanda ómir súrýde. Birinshiden, bul bizdiń jańa syn-tegeý­rinderge tótep berýge zerektigimizdi tekserse, ekinshiden, jańa bilimdi ıgerý arqyly básekege qabilettiligimizdi arttyrý úshin jańa múmkindikter ashady. Bul tezısterdiń arhıv isine tolyqtaı qatysy bar», dep atap ótti Nurdáýlet Tóleuly.

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Arhıviniń dırektory Á.Mustafına óz sózinde qoǵam ómiriniń barlyq salasynda bolyp jatqan irgeli ózgerister ár eldiń arhıvteriniń aldyna jańa syn-tegeýrinder qoıyp jatqanyna nazar aýdardy. Búginde qujattardy saqtaý arhıv isi sheńberinen shyǵyp, árbir memlekettiń ornyqty damýynyń strategııalyq mańyzdy baǵyttarynyń tizbegine ıe boldy. Qazirgi qoǵamdaǵy aqparat róliniń artýy arhıv qujattarynyń turaqty qundylyǵyn arttyrdy. Osy jańashyl bastamalardy ıgerý úshin jyl saıyn tilek bildirýshiler sany artyp keledi. Eger 2017 jyly 49 adam qatyssa, ótken jyly – 276, bıyl 360 ótinish kelip tústi. «Bul jas mamandardyń kóp bóligi ózderiniń kásibı biliktiligin arttyrýǵa múddeli ekenin bildiredi», dep atap ótti Álııa Qusaıynqyzy.

Búginde bedeli artyp, birneshe eldiń beldi ǵalymdarynyń basyn bir arnaǵa qosqan jastar forýmynda jańa tehnologııalar men arhıv isi salasyndaǵy zamanaýı ádisterdi úıretý – basty mindet. Osy maqsatta ár eldiń arhıvteriniń úzdik mamandary – reseılik Mıhaıl Ların, Pavel Kıýng, Fılıpp Taratorkın, Lada Afanaseva, Nıkolaı Syrempılov, belorýssııalyq Andreı Rybakov, ózbekstandyq Anvarjon Alıev, ońtústikkoreıalyq Mýn Hıon Sýk, qytaılyq Lıý IýeNan men mońǵo­lııalyq Baıanbıleg Amarjavtan jáne qazaqstandyq arhıvshi ǵalymdar Álııa Mustafına, Mars Gabbasov jáne Qaırat Álimǵazınov dáris oqydy.

Búgingi sıfrlyq formatqa kóshý úrdisine baılanysty álemdegi keshen­di ózgerister kezeńinde qundy aqparat­tardy saqtap qalý boıynsha saqtyq qadamdary jasalýy qajet. Zaman tala­byna saı arhıvtik qujattyń elektron­dyq nusqasyn paıdalaný ońtaıly she­shim bolǵanymen, sıfrlyq transfor­masııa tehnologııasyn engizýde kıber shabýyldardyń qurbany bolýy múmkindiginiń joǵary ekenin esten shyǵarmaǵan abzal. Sondyqtan arhıvtik qujattardyń túpderekterin saqtaýdyń jóni bólek. Bul jaýapty jumystardy ıgerip júrgen arhıvshilerge degen talaptar kún sanap ósip, zamanaýı bilikti mamandar daıarlaý ár memlekettiń basym baǵyttaryna aınalyp otyr. Osy maqsatta uıymdastyrylǵan Jas arhıvshilerdiń tájirıbe almasýǵa ar­nal­ǵan dástúrli jazǵy forýmyn ýaqyt talabyna saı kadr daıarlaýdyń alańy dep bilemiz. Tehnologııanyń tili qaryshtap damyp jatqan zamanda ar­hıvtik qujattardyń sıfrlyq for­matynyń derek qoryn kásibı meńgergen arhıvshi mamandar daıarlaý – búgingi bas­ty paryz.

Atalǵan shara jas arhıvshilerdiń biliktiligin arttyrýǵa, jańa tehnologııa­lar men arhıv jumysyndaǵy zamanaýı ádistermen tanysýǵa, arhıv salasyndaǵy halyqaralyq qatynastardy damytýǵa baǵyttalǵan. Is-sharaǵa otandyq arhıv­shilermen qatar, Armenııa, Ázerbaıjan, Belarýs, Qyrǵyzstan, Qytaı, Mońǵolııa, О́zbekstan, Reseı Federasııasy, Ońtústik Koreıa sekildi shet memleketterdiń 350-den astam mamany qatysty. Bıyl ózbekstandyq, qyrǵyzstandyq arhıv­shiler jıynnyń qadirmendi qonaǵy boldy. Qazirgi oqytýdyń onlaın formaty geografııalyq sheńberdi keńeıtip, qatysýshylar quramyn túrlendire tústi. Tuńǵysh ret tyńdaýshylar retinde TMD elderinen tys Qytaı jáne Mońǵolııa elderiniń arhıv salasynyń qyzmetkerleri qatysty.

Uıymdastyrýshylar arhıv isin damytýǵa baǵyttalǵan Jazǵy mekteptiń jas arhıvshiler úshin mańyzy zor. Mádenıeti men órkenıeti toǵysqan elderden kelgen Forýmnyń qatysýshylary kelesi jyly Almaty qalasynda bas qosyp, álemniń jazba tarıhyn saqtaýda paryqty oılarymen bólisip, parasatty jıyndy jalǵastyramyz dep tarqasty.

ALMATY