Tabıǵatty taǵylyq tozdyryp tur

Al oblystyq ekologııa departamenti bas­shysynyń orynbasary Syrym Tilegenovtiń aıtýynsha, shahar irgesindegi Atyraý munaı óńdeý zaýyty aýaǵa lastaýshy zattardy shek­ten tys shyǵarǵan. Bul derek 27 sáýir – 26 mamyr aralyǵynda jospardan tys júrgizilgen tekserý kezinde anyqtalyp otyr.

– «AtMО́Z» JShS-nyń stasıonarlyq kózderinen, ónerkásiptik shyǵaryndylardan, hımııalyq taldaý maqsatynda «Týhlaıa balka» býlaný alańyna aǵyzylatyn sarqyndy sýdan synama alyndy. Tekserý nátıjesinde zaýyttaǵy jylý elektr ortalyǵynyń №3 qazannan kómirqyshqyl gazy, al №4 qazan­nan azot oksıdi men azot dıoksıdiniń shekti ruq­sat etilgen shyǵaryndysynan asqany anyqtaldy. Zaýyt aýmaǵynda ornalasqan gaz taratý shkaftarynyń shyraǵynan tabıǵı gazdyń shyqqany belgili boldy. Qazir munaı óńdeý zaýytynda anyqtalǵan derekterge baılanysty Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 328-babymen ákimshilik is qozǵaldy, – deıdi Syrym Tilegenov.

Sondaı-aq zaýyttyń sanıtarııalyq-qor­ǵanysh aımaǵynyń shyǵys bóliginde atmosferalyq aýanyń synamasy alynǵan. Synamany taldaý qorytyndysymen kómir­sýtek mólsheri shekti konsentrasııasy­nan asyp túskeni tirkeldi. Osylaısha, qala­lyq jáne aýyldyq eldi mekenderdegi atmos­­feralyq aýanyń gıgıenalyq norma­tıv­teriniń talaby buzylyp otyr. Osyǵan baı­lanysty oblystyq sanıtarlyq-epıdemıo­logııalyq baqylaý departamentine «AtMО́Z» JShS-na qatysty zańda kózdelgen sharalardy qabyldaý úshin hat joldanypty.

– Atmosferalyq aýaǵa sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq monıtorıng «Ulttyq saraptama ortalyǵynyń» Atyraý oblysy bo­ıynsha fılıalymen josparǵa sáıkes aı sa­ıyn júrgiziledi. Qala ishinde jáne óndiristik aımaqtarda aýa synamasy bekitilgen kestege sáıkes túngi ýaqytta da alynady, – dep málim etti oblystyq sanıtarııalyq-epı­de­mıologııalyq baqylaý departamenti bas­shysynyń orynbasary Álııa Bekeshova.

Qorshaǵan ortany lastaý deregi Jylyoı aýdanynda baıqalady. Aýdan ortalyǵy – Qulsary qalasynyń turǵyndary munaı tógil­genine alańdaýshylyq bildirgen edi. Muny anyqtaý úshin arnaıy komıssııa qu­ryldy. «Qulsary qalasynyń turǵyny áleý­mettik jelige «Murager» shaǵyn aýdanynyń aýmaǵyna munaı ónimderi tógilgeni týraly vıdeo júktedi. Departament mamandary arnaıy qurylǵan komıssııa múshelerimen birge vıdeoda kórsetilgen jerde tekserý júrgizip, shaǵyn qala mańynda munaı ónimderi tógilgeni anyqtaldy» dep habarlady departamenttiń baspasóz qyzmeti.

Aýmaǵy 60h70 metrdi quraıtyn ýchaskeden temir bóshkeler, avtokólik dóńgelekteri, 100 tonnaǵa jýyq qurylys qaldyǵy tastalǵan. Komıssııa músheleri Qulsary qalasynyń óndiristik aımaǵynan 400-500 metr qashyqta or qazylyp, oǵan munaı ónimderi tógilgenine kóz jetkizdi. О́ndiristik aımaqtan shamamen 1 shaqyrymdaı qashyqta aınalasy betonmen qaptalǵan qazan tabyldy. Qazannyń ishine sý quıylǵan.

Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligine qa­ras­ty ónerkásiptik qaýipsizdik komıteti Aty­raý oblysy boıynsha departamentiniń memle­kettik ınspektorlary «Nort Kas­pıan Opereıtıng Kompanı N.V.» fılıa­ly­nyń qaýipti óndiristik nysandary men tehnıkalyq qurylǵylaryna tekserý júrgizdi. «Bolashaq» munaı men gazdy keshendi daıyndaý qondyrǵysy, «Batys Eskene» temir jol kesheni, «Samal» vahtalyq kenti, hımııalyq zerthana, qubyr jelisi, gaz jabdyqtary sekildi 682 nysandy tekserý kezinde ónerkásip qaýipsizdik salasyndaǵy zańnama talaptaryn buzýdyń 1 366 deregi anyqtaldy. Memlekettik ınspektorlar anyqtalǵan kemshilikterdi joıý jóninde nusqama berdi. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 298-babynyń 1-bóligimen, 306-babynyń 4-bóligimen ákimshilik aıyp­pul salyndy.

– Kompanııaǵa flanesti qosylystardan bý, qubyrlardaǵy kúkirt, sorǵylar men shy­ǵyn ólshegishterdegi maı aǵý ýaqty­ly joıylmaǵan. Qysymmen jumys isteı­tin ydys­tardy tehnıkalyq kýálandyrý, teńiz qu­byrlaryn tehnıkalyq kýálandyrý kestesine sáıkes kásipshilik jáne kásipshilikaralyq munaı-gaz qubyrlarynyń teńiz ýchaskesiniń defektoskopııasy (qubyrishilik dıagnostıka) merziminde júrgizilmegen. Nysandardaǵy qaýipsiz jumysqa jaýapty qyzmetkerler daıarlyqtan jáne qaıta daıarlaýdan ýaqtyly ótpegen. Adamnyń ómiri men densaýlyǵyna, qorshaǵan ortaǵa qaýip tóndiretin osyndaı buzýshylyqtarǵa baılanysty oblys­tyq mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekono­mıkalyq sotqa qaýipti óndiristik nysandardy jáne qaýipti tehnıkalyq qurylǵylardy (qysymmen jumys isteıtin ydystardy, uńǵy­malar men araldar arasyndaǵy kásip­shilik qubyrlardy) toqtata turý týraly talap aryzdy jiberý túrinde jedel den qoıý sharalary qabyldandy, – dep habarlady komıettiń baspasóz qyzmeti.

Tekserý qorytyndysymen kompanııa ókil­derimen keńes ótkizildi. Onda tekserý ke­zinde anyqtalǵan buzýshylyqtardy joıý merzimi talqylandy. «NKOK N.V.» fılıa­ly 1 maýsym men 15 shilde aralyǵynda júr­gizilip jatqan keshendi kúrdeli jóndeý josparyna sáıkes jerústi jáne teńiz ke­shenderiniń qaýipti óndiristik nysandarynda jumysty toqtata turý týraly sheshim qabyldady. Kúrdeli jóndeý óndiristik qon­dyr­ǵylardy paıdalanýdan shyǵarý jáne keıinnen qysymdy túsirý, drenajdaý, úrleý, tazalaý maqsatynda júrgiziledi. Jón­deý kezinde tekserýde anyqtalǵan zań buzý­shylyqtardy joıý josparlanyp otyr.

Oblystyq mamandandyrylǵan tabıǵat qorǵaý prokýratýrasynyń deregine súıensek, jańa Ekologııalyq kodeks pen «Ruqsattar jáne habarlamalar týraly» Zańnyń talaptaryna sáıkes bıylǵy 1 qańtardan bas­tap qorshaǵan ortany qorǵaý salasynda­ǵy jumystardy oryndaýǵa, qyzmetter kórse­týge, onyń ishinde qaýipti qaldyqtardy qaı­ta óń­deýge, zalalsyzdandyrýǵa, kádege ja­­ra­týǵa nemese joıýǵa lısenzııa talap eti­ledi. Alaıda «Atakım» JShS mem­le­ket­­tik satyp alý týraly sharttarǵa sáı­kes Atyraý qalasynyń medısınalyq mekeme­lerine tıisti ruqsat qujaty bolmasa da medısınalyq qaldyqtardy kádege jaratý qyzmetin kórsetip kelgen. Osyǵan baılanysty prokýrorlyq den qoıý sharalarymen qaladaǵy 15 emhana, 2 ońaltý ortalyǵymen 22,4 mln teńgege medısınalyq qaldyqtardy kádege jaratý boıynsha qyzmetterdi memle­kettik satyp alý týraly jasalǵan 19 shart buzyldy. Buǵan jaýapty 14 tulǵa tártiptik jaýapkershilikke tartyldy.

Al jaqynda oblystyq ekologııa depar­tamentiniń mamandary qorshaǵan orta­nyń tazalyǵyna profılaktıkalyq baqy­laý júrgizip, úsh óreskel, alty eleýli buzýshylyqty anyqtap otyr. Máselen, «Direct Construction Service» JShS-nyń óndiris orny aýmaǵynda 50 tonna qurylys mate­rıaldary men beton qaldyqtary jına­lyp qalǵan. Bul seriktestiktiń jobalarynda qurylys materıaldar, beton qaldyqtaryn jınaqtaý, saqtaý, qaıta paıdalaný jumystaryn júrgizý kórsetilmegen. Sol sebepten, seriktestikke qorshaǵan ortaǵa emıssııalardy ruqsatsyz júzege asyrýǵa tyıym salý jóninde uıǵarym berildi.

Atyraý oblysy