Qazaqstan • 29 Maýsym, 2022

Ǵasyr burynǵy qazaq ómiri

1270 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Jasyl jaılaý, aq shań­qan boz úı, beldeýge baı­lanǵan tulparlar jáne tabıǵatpen etene ós­ken qazaq. Dál osyndaı kó­rinis beınelengen ashyq­hat­tar kezinde Eýropany shar­laǵany shyndyq. AQSh Kongresiniń kitap­hanasynan tabyl­ǵan qa­­zaq halqynyń ómi­rine qa­tysty sýretter le­gi biz­­­di beıjaı qal­­dyr­maýǵa tıis.

Ǵasyr burynǵy qazaq ómiri

Atalǵan toptamanyń bireýi kıiz úı aldyna alqa-qotan otyryp, sýretke túsken qazaqtar. Sýret túsindirmesinde: «Bul fotosýret HH ǵasyrdyń ba­synda Ońtústik Sibirdiń Al­taı taýly aımaǵynda foto­graf Sergeı Ivanovıch Bo­rısov (1859-1935) túsirgen túrli tús­ti ashyqhattar topta­ma­synyń bir bóligi.

Borı­sov Sım­bırskide (qa­zirgi Ýlıa­novsk) krepostnoılar otbasynda dúnıege kelgen jáne jastaıynan eńbekke jegilgen. 1880-jyldardyń aıa­ǵynda Altaı ólkesindegi Barnaýl qalasyna qonys aýda­ryp, 1894 jyly fotosýret stýdııasyn ashady. Bul stýdııa keıinirek qaladaǵy eń úlken ortalyqqa aınalady. 1907 jyly Borısov Altaı taýyndaǵy ekspedısııasyn bastady, ol 1911 jylǵa deıin jalǵasty. Osy ekspedısııa barysynda ol 1500-ge jýyq fotosýret túsirip, Barnaýlǵa oral­ǵan soń, beıneekran ar­qyly jurtshylyqqa kórsetedi.

Fotosýretter Altaı taýla­rynyń shalǵaı túkpirlerindegi tabıǵat kórinisterin jáne osy ólkeniń baıyrǵy keıpi men qazaq halqynyń turmysyn beıneleıdi. Borısov foto­sýret­terdi ártúrli eýropalyq baspalarǵa ashyqhattar jasaý úshin usynady. Kolleksııa túrli tústi ashyqhattardyń eki serııasyn qamtıdy.

Birinshi serııany Stok­golmdegi shvedtik Granberg Society baspa kompanııa­sy shy­ǵardy, biraq ekin­shi se­rııa­nyń qaı jerde ja­rııa­lan­ǵany belgisiz. Ashyqhattar Bar­naýl­daǵy Altaı mem­leket­tik ól­ketaný mura­jaıynda saq­taýly, 2000-jyl­dardyń basynda «She­kara­lar kezdesýi» sıfrly kitaphana jobasy úshin sıfr­landyrylǵan», dep jazylypty. Atalǵan kitaphanada saq­talǵan bul sýret túrli tústi kó­lemi: 9 x 14 sm.