Ádette tildi aýyzeki, jazbasha dep bóletinimiz bar. Ekeýinde de til normalary qatań saqtalýǵa tıis.
Aqylymyz asyp-tasyǵandyqtan emes, kúndelikti kózben kórip, qulaqpen estip júrgendikten bolar, keıde «osy biz durys sóıleýden qalyp baramyz-aý» degen oıǵa qalatynymyz ras. Jastarymyz «bratan», «chto tam», «koroche», «qýmashy», «syndyramyn», t.b. osy sııaqty «sándi» sózderdi jıi aıtatyn boldy. Basqany qaıdam, biz sııaqty qart adamdardyń qulaǵyna birtúrli ersileý estiledi. Bireýler «onda ne tur, aýyzeki tilde qoldanýǵa bola beretin shyǵar» degen de ýáj aıtýy múmkin. Qalaı bolǵanda da, ózimbilemdikke salynyp, «bóten sózben» sóz arasyn «bylǵaýǵa» bolmaıdy degen oıdamyz.
Taǵy bir másele – sandardy da qate aıtatyn boldy: máselen, «bes te eki», «úsh te alty». Durysynda, aıtylýy «bes bútin onnan eki», «úsh bútin onnan alty» emes pe edi? Mektepte osylaı oqytqan bolatyn. Árıne, meniń bul ustanymymmen kelispeıtinder de tabylar. О́ıtkeni sport oıyndarynyń esebin aıtqanda «eki de nól», «úsh te bir» degen sııaqty sandar kóldeneń tartylyp jatady. Al biraq kez kelgen sandy kez kelgen jerde osylaısha orynsyz qoldana berý, qalaı degende de, aqylǵa qonymsyz bolyp shyǵatyny daý týǵyzbasa kerek.
Qysqasy, durys sóıleı bilý de mádenıettilikke jatady. Bul – meniń jeke pikirim. Al onymen kelisý, kelispeý – árkimniń óz erki.
Káribaı ÁMZEULY,
zeınetker
Túrkistan oblysy
