Aýyz sý máselesi tolyqtaı sheshiledi
О́ńirde bilim salasyn órkendetý úshin qoldan kelgen jumystyń bári atqarylady. Oblys bıýdjetiniń jartysynan astamyn ıelenip otyrǵan salada qordalanǵan máseleler az emes. Sol ózekti máselelerdi ýaqtyly sheshýdiń mańyzy zor. Sonda ǵana salanyń jumysy jandanbaq.
Osy jyly bilim salasyna 244,4 mlrd teńge bólindi. Bul oblys bıýdjetiniń 53 paıyzyn quraıdy. Bıyl 22 bilim nysanynyń qurylysyna 7,6 mlrd teńge qarjy qarastyrylyp, 7-eýi paıdalanýǵa berildi, jyl sońyna deıin taǵy 10 mekteptegi jumystar tolyǵymen aıaqtalmaq. Budan bólek, 4,1 mlrd teńgege 18 bilim berý nysany kúrdeli jóndeýden ótkizilýde. Atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde úsh aýysymda jumys isteıtin 2 bilim ordasynyń, oqýshy orny tapshylyǵy bar 2 mekteptiń, tozyǵy jetken 6 mekteptiń máselesi sheshilmek.
«Qaısybir máseleler jylda qaıtalanbaýy úshin mektepterdiń qurylysyn 20 tamyzǵa deıin aıaqtap, jańa oqý jylyna tolyǵymen daıyn bolý keregin bilemiz. Sapasyz jumys atqarǵan, ári kesteden keshikken merdigerler úshin qabyldanatyn sharalar jeńil bolmaıtyny eskertildi», deıdi óńir basshysy.
N.Nurjigitovtiń aıtýynsha, osy jyly oblysta 2 197 oryndy quraıtyn 24 balabaqsha ashý kózdelse, jyl basynan beri 1 600 oryndyq 11 jekemenshik balabaqsha paıdalanýǵa berilgen. 3-6 jas aralyǵyndaǵy balalar balabaqshamen 100 paıyz qamtylǵan. Oblys ákimi bilim oshaqtarynyń ashanalaryndaǵy as sapasy baqylaýdan tys qalmaıdy dep otyr.
Birqatar eldi mekende aýyz sý máselesi áli de bar ekeni belgili. Aýyldardaǵy aǵaıyndar birinshi kezekte aýyz sý problemasynyń oń sheshimin tapqanyn qalap otyr. Bul másele aldaǵy birneshe jyldyń bederinde tolyq sheshiledi.
N.Nurjigitovtiń sózine súıensek, birinshi kezekte áleýmettik máselelerdi retimen sheshýge den qoıylmaq. О́ńirde aýyz sý máselesin tolyqtaı sheshýdiń mańyzy zor. Oblys ákimi 2025 jyly óńirde atalǵan máseleniń týyndamaıtynyna senimdi.
«Halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrý úshin sapaly aýyz sý men kógildir otynǵa qol jetkizý baǵytynda atqarylatyn jumys az emes. Búgingi tańda oblystaǵy eldi mekenderdiń 269-y (622 myń turǵyn) ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtylǵan. Bıyl taǵy 30 eldi mekendegi 40,2 myń turǵyn sapaly aýyz sýǵa qol jetkizedi. Sondaı-aq bıyl qosymsha 17 eldi mekendegi 10 myń úı kógildir otynmen qamtylady. Osylaısha, damý josparyna sáıkes, 2025 jylǵa qaraı oblystaǵy 371 eldi meken 100 paıyz aýyz sýmen qamtylyp, tabıǵı gazdy tutynady», deıdi ol.
О́zekti másele ońynan sheshilýi úshin 62 aýylǵa sý qubyryn tartyp, 40 aýyldyń aýyz sý júıesin jańǵyrtyp, 31 aýylǵa sý tazalaý blok modýli ornatylmaq. Búgingi tańda oblystaǵy 36 eldi mekende aýyz sý kestemen beriledi desek, bıyl atalǵan aýyldardyń sany 30 paıyzǵa deıin qysqarmaq. Odan bólek, 15 eldi mekenge gaz tartyp, 50 eldi mekenge tabıǵı gaz júıelerin tartý arqyly jáne 2 avtonomdy gaz taratý stansasynyń qurylysy júrgizilip, bul másele de retimen sheshiledi.
О́ńir basshysy 2025 jylǵa deıin oblystaǵy jaqsy jáne qanaǵattanarlyq jaǵdaıdaǵy joldardyń úlesin 99,5 paıyzǵa, eldi meken kósheleri boıynsha bul kórsetkishti 94,1 paıyzǵa deıin jetkizý kózdelip otyrǵanyn basa aıtty.
«Bir aýylda – bir joba»
«Birinshi jartyjyldyqta oblystyń ekonomıkalyq ósimi 104,1 paıyzdy qurasa, ónerkásip (108,1%), aýyl sharýashylyǵy (102%), qurylys (105,7%), turǵyn úı qurylysy (103,7%), saýda (105,3%), baılanys (101,9%) salalarynda oń dınamıka saqtalǵan. Esepti kezeńde óńirge 155,8 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan.
Basty talap – halyqtyń tabysyn arttyrý, turmysyn jaqsartý, qordalanǵan máselelerin sheshý» degen N.Nurjigitov Memleket basshysynyń tapsyrmasymen ázirlengen «Halyqtyń tabysyn arttyrý» baǵdarlamasyn jemisti júzege asyrýǵa aıryqsha den qoıylyp otyrǵanyn aıtady.
«Jospar halyqtyń áleýmettik ıgilikter men memlekettik qyzmetterge qoljetimdiligin qamtamasyz etý jáne jalpy jaıly ómir súrý ortasyn qalyptastyrý boıynsha birqatar mindetti sheshýdi kózdeıdi. Oblystyń damý jospary 3 negizgi bólimnen turady.
Alǵashqy bólim aýyl sharýashylyǵy jáne ónerkásip salalarynda 2025 jylǵa deıin quny 2 trln teńgeni quraıtyn 1 154 jobany iske asyra otyryp, 14,4 myń jumys ornyn qurýǵa baǵyttaldy», deıdi óńir basshysy.
Atalǵan damý jospary arqyly agroónerkásip kesheni salasynda jalpy quny 73,5 mlrd teńgeni quraıtyn 711 jobany iske asyryp, 4,3 myń jańa jumys ornyn ashý kózdelip otyrǵany qýantady. Sátimen iske assa, eki qolǵa bir kúrek tappaı júrgen kóptegen azamat jumyspen qamtylmaq.
Jyl qorytyndysynda jalpy salada 110 joba iske qosylyp, 400-ge jýyq adam turaqty jumysqa ornalasady dep kútilýde. Jalpy, agroónerkásip keshenin damytý 10 baǵytta júzege asyrylmaq.
О́ńir basshysynyń aıtýynsha, aýyldyq eldi mekenderde kooperasııa júıesin damytý maqsatynda aýdan ákimderi eldi mekenniń aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy áleýetin túbegeıli zerdelegen. Ár aýyldyq okrýgtiń ónim óndirý, qaıta óńdeý jáne ónimdi ótkerýde klasterlik tásilin qoldaný múmkindigi eskerilip, joba ázirlengen.
Bul tásildi qoldaný úshin 10 aýdannan bir aýyldyq okrýgten, Taraz qalasynan bir alqap tańdap alynǵan. Atalǵan jobalar klasterlik baǵytta «Bir aýylda – bir joba» qaǵıdatymen júzege asyrylmaq.
Oblys ákiminiń aıtýynsha, osy jyly sýbsıdııaǵa bólingen qarajat ótken jylmen salystyrǵanda 50 paıyzǵa artyq.
«Qoldaý sharalarymen árbir aýyl, árbir kásipker, sharýalar qamtylýǵa tıis. Bul jumystardy nátıjeli iske asyrý – aýdan, aýyl ákimderiniń negizgi mindeti» deıdi ol.
2021 jyly oblystyń aýyl sharýashylyǵy salasyn qoldaýǵa barlyq kózden 36,3 mlrd teńge, onyń ishinde 19,4 mlrd teńge sýbsıdııa qaralǵan bolsa, bıyl bul maqsatqa 60 mlrd teńge bólinip otyr.
N.Nurjigitovtiń aıtýynsha, oblysta 2019 jyly bastaý alǵan aýyl turǵyndarynyń turmystyq tabysyn jaqsartý baǵytyndaǵy qanatqaqty joba jalǵasyn tabady.
«Bir aı buryn oblysqa arnaıy kelgen Úkimettik delegasııa jobanyń tıimdiligine kóz jetkizip, bul tájirıbeni el kóleminde taratý isin qolǵa alýda.
О́zderińizge belgili, jobanyń birinshi kezeńinde óńirdegi 11 aýyldyq okrýgke qarasty 25 eldi mekendegi 7 856 otbasy qamtyldy. Aýyz toltyryp aıtarlyqtaı nátıjege qol jetkizdik. Bul maqsatqa jalpy 9,2 mlrd teńge nesıe qarajaty baǵyttaldy.
2021 jyly qaıtarylǵan nesıeler esebinen qosymsha 3 aýyldyq okrýgti joba jalǵasyn tapty. Qanatqaqty jobamen óńirdegi qalǵan 139 aýyldyq okrýgterdi qamtýǵa qajetti qarjy kólemi 75,5 mlrd teńgeni qurap otyr. Usynysymyz Úkimetten qoldaý tapty.
Bizde bul jobany ary qaraı nátıjeli júzege asyrý úshin qajetti kadr da, tájirıbe de jetkilikti», deıdi óńir basshysy.
Osy jyly qanatqaqty joba aıasyndaǵy jeńildiktermen qamtý úshin oblystyń taǵy 10 aýyldyq okrýgi aıqyndalyp otyr. Bul baǵytqa 6,4 mlrd teńge qarjy qajet. Qazirgi tańda jobanyń bes baǵyty boıynsha aýyldyq okrýgterdiń joba-esepteri naqtylanyp jatyr.
О́ńirde kásipkerlik salasyna qoldaý kórsetý jumystary ilki sátke de damyldaǵan emes. Tıisinshe, qajetti granttar bólinip, olardyń jumys isteýine barlyq múmkindik jasalyp jatyr. Osy jyldyń 6 aıynda jambyldyq kásipkerlik sýbektilerine 10,5 mlrd teńge shaǵyn nesıe berildi. Eki myńnan astam azamatqa 3,3 mlrd teńge grant bólindi. О́ńir basshysynyń aıtýynsha, kásipkerlerge jaǵdaı jasaý, múmkindikter usyný, máselelerin sheshý kún tártibinen túspek emes.
«Saladaǵy jumystardy jetildirý, ınvestorlarmen tyǵyz qarym-qatynas ornatý ári tıimdilikti arttyrý maqsatynda 4 arnaıy alań jumysyn iske qostyq.
Birinshiden, apta saıyn otyrysy ótetin ınvestısııalyq shtab jumysyn bastady. Shtab jumysyna árbir kásipker qatysyp, óz jobasyn tanystyra alady. Ekinshi kezekte prokýratýra janynan qurylǵan saraptamalyq keńestiń jumysyn jalǵastyramyz. Ondaǵy maqsat – árbir kásipkerdiń quqyqtary men múddesin qorǵaý. Úshinshi, «Atameken» kásipkerler palatasy janyndaǵy О́ńirlik keńes pen palata janyndaǵy isker áıelder keńesteri de kásipkerlerge qoldaý kórsetý alańyna aınalatyn bolady», deıdi N.Nurjigitov.
О́ńir basshysy aldaǵy ýaqytta halyqtyń turmysyn arttyrý basty baǵytqa aınalatynyn aıtyp otyr. Sol úshin eldi mekenderde de qyrýar sharýa atqarylmaq. Nátıjesin ýaqyt kórsetedi.
Jambyl oblysy
