Statıstıkaǵa sáıkes sýda qaza bolý jaǵdaılarynyń 80%-ǵa jýyǵy jabdyqtalmaǵan jáne tyıym salynǵan oryndarda shomylý, sondaı-aq alkogoldik masań kúıde sýǵa túsý sebebinen bolady. Sýda qaýipsiz demalý adamnyń ózin-ózi ustaý tártibine baılanysty.
О́zińizdi jáne otbasyńyzdy qorǵaý úshin mynadaı usynystardy oryndaý qajet:
1. Tek arnaıy bólingen oryndarda, jabdyqtalǵan jaǵajaılarda shomylyńyz, qaýipti jaǵdaıda siz qutqarýshynyń mamandandyrylǵan kómegin ala alasyz. Qalada shomylýǵa ruqsat etilgen oryndar: Ortalyq jaǵajaı, «Trı peskarıa» jáne «Astanalyq aýla» demalys oryndary.
2. Mas kúıde shomylmańyz. Bul – sýdaǵy adam óliminiń negizgi sebebi.
3. Qaıyqtarǵa jaqyn júzbeńiz.
4. Qaıyqtar men basqa da júzý quraldaryn paıdalaný erejelerin saqtańyz: olarǵa shamadan tys kúsh túsirmeńiz, shaıqamańyz, olardan sýǵa sekirmeńiz, qaıyqqa qajet bolǵan jaǵdaıda aldynan nemese art jaǵynan kóterilý kerek. Esińizde bolsyn, qaıyqta otyrǵandardyń arasynda bir adam júze almaýy múmkin.
5. Júze almaǵan jaǵdaıda úrlemeli matrastardy, kameralardy, taqtalardy qoldanbańyz. Tipti aqyryn soqqan jel olardy jaǵadan alys alyp ketýi múmkin.
6. Eger siz júze almasańyz, sýǵa tek belbeý arqyly túsińiz.
7. Shomylýǵa arnalǵan oryndarda arnaıy ornatylǵan qorshaýlardan asyp júzbeńiz. Bul – eskertý belgisi. Uzaq júzý – bul gıpotermııa, bulshyqettiń shamadan tys jumysy, deneniń qurysyp qalýy, al onyń sońy ólimge ákelýi múmkin.
8. Sýda ersi áreketter jasamańyz. Sýǵa maltyp, júzip júrgenderge tap bermeńiz, ózgelerdi qorqytpańyz.
9. Jalǵan apat sıgnaldaryn bermeńiz.
10. Balalardy eresekterdiń qaraýynsyz qaldyrmańyz.
