Tehnologııa • 08 Tamyz, 2022

Sıfrly damý: Jańa betburys

274 ret kórsetildi

Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi­niń habarlaýynsha, el óńirlerin, sonyń ishinde shalǵaı eldi mekenderdi baılanyspen qamtamasyz etýge erekshe kóńil bólinip otyr. Endi baılanys spýtnıkteri arqyly olardyń qamtý aımaǵy keńeıtilip, sapasy jaqsartylmaq. Qazaqstan mobıldi ınternet jyldamdyǵy boıynsha da álem elderi reıtınginde 6 saty kóterilgeni belgili boldy.

Eldegi sıfrlyq júıeni damytý, keń jolaqty ınternet pen baılanys aıasyn keńeıtý máseleleri elordada ótken «Sıfrly Qazaqstanǵa betburys» halyqaralyq forýmynda keńinen talqylandy.

Forýmnyń maqsaty – sıfrlyq damý salasyndaǵy ulttyq jospardy iske asyrý jáne sonyń aıasynda Úkimet, baılanys operatorlary jáne vendorlar arasyndaǵy dıalogty nyǵaıtý, sondaı-aq telekommýnıkasııa salasynyń kúrmeýli máselelerin birlese sheshe otyryp, Qazaqstannyń sıfrlyq ekonomıkasynyń damýyn jedeldetý.

Forýmǵa qatysqan sarapshylar ınfraqurylymdy birlesip paıdalaný tujyrymdamasyn normatıvti jolmen bekitý keregin jáne ámbebap kórsetiletin qyzmetterdi sýbsıdııalaý júıesin qaıta jańǵyrtý mańyzdy ekenin basa aıtty. Ulttyq operatordy ishinara nemese tolyq jekeshelendirý arqyly KJQ naryǵyndaǵy básekelestikti arttyrý týraly másele de kóterildi.

«Keıingi jyly mınıstrlik baılanys operatorlarymen birlesip, «250+» baǵdarlamasy boıynsha eldi mekenderdi baılanyspen qamtamasyz etý úshin biraz sharýanyń basyn qaıyrdy, endi baılanys spýtnıkteri arqyly olardyń qamtý aımaǵyn keńeıtip, sapasyn jaqsartqymyz keledi. Sonymen qatar zańdy je­til­dirý boıynsha naqty jumys atqa­ryldy. Máselen, baılanys operatorlary elektr baǵanalaryn paıdalanyp, jeliler salyp jatyr. Bul arqyly shalǵaı eldi mekender­ge ınternet jetkizý prosesi edáýir jyldam bolady. Odan bólek salyqqa qatysty jeńildikterdi de qarastyrdyq. Endi operatorlar qarajatty salyq tóleýge emes, jelini damytýǵa jumsaı­tyn bolady», dep atap ótti Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi vıse-mınıstri Ashat Orazbek.

Vıse-mınıstr 2024 jyly búkil Qazaqstanda 5G qoljetimdi bolatynyn da aıta ketti. Onyń dereginshe, qazirgi ýaqytta 5G tehnologııasy birneshe qalada synaq rejiminde iske qosylǵan. Aldaǵy ýaqytta aýksıon ótkizý arqyly birneshe lokasııany qamtý josparda bar. «5G-diń qazirgi nusqasy búkil eldi mekendi tolyqtaı qamtýǵa múmkindik bermeıdi. Ázirshe respýblıkalyq mańyzy bar Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalary jáne Túrkistan 5G jelisimen qam­tylǵan. Endi basqa da eldi mekenderdi osyndaı jelimen qamtý úshin operatorlarmen lokasııa boıynsha jumys istep jatyrmyz. Jalpy 5G engizý trafık tutynýdyń shamadan tys ósimin azaıtyp qana qoımaı, 4.0 ın­dýstrııasynyń, aqparattyq tehnologııalar men aqyldy tehnologııanyń damýyna alyp keledi. Sondyqtan mundaı zamanaýı tehnologııamen el aýmaǵy qamtylýy kerek. Osyǵan baılanysty naqty jumys jospary daıyn, ustanymymyz da aıqyn», dedi A.Orazbek.

Vıse-mınıstr elimizdegi ınter­net sapasyn áli jetildirý kerek­tigin atap ótti. О́ıtkeni osyǵan qatysty el turǵyndarynyń shaǵy­my kóp. Ásirese Qaraǵandy, Uly­taý oblystary, Qostanaı, Shy­ǵys Qazaqstan, Túrkistan oblysta­rynyń keı jerlerinde baılanys tipten álsiz. Muny vıse-mınıstr «óńirlerdiń geografııalyq bede­riniń kúrdeliligimen» túsindirdi. «Jer bederi kúrdeli bolǵan kezde operatorlarǵa ınternettiń qolda­nystaǵy tehnologııalaryn jetkizý qıynǵa soǵady. Sondyqtan ol jerlerge ınternet spýtnık arqyly beriledi», deıdi ol. Onyń sózine qara­ǵanda spýtnıkten berilgen ınter­nettiń sapasy nashar bolady. Biraq spýtnıktik tehnologııa 200 adamnan aspaıtyn shaǵyn eldi mekenderdi sapasy jaqsy ınternetpen qamtamasyz etýge jetkilikti.

Sondaı-aq vıse-mınıstr baılanys operatorlaryna baılanysty da aryz-shaǵymdar kóp ekenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, byltyr ınternet pen baılanys qyzmetin sapasyz kórsetken operatorlarǵa 135 mln teńge aıyppul salynǵan.

«Jalpy, bıyl Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekste Inter­net­ke mobıldi keńjolaqty qol­je­tim­dilikti sapasyz kórsetkeni úshin aıyp­pul kólemin arttyrdyq. Qazaq­stan­nyń búkil aýmaǵy boıyn­sha sa­pany tekserý baǵytynda da úlken jumys atqaryp jatyrmyz. «Mem­le­ket­tik radıo jıilik qyzmeti» aza­mat­tardyń shaǵymymen únemi óńirlerge shyǵyp turady. Mysaly, ótken jyly 500-den astam tekserý júrgizildi. Azamattardyń shaǵymynyń basym bóligi mobıl­di jeli arqyly ınternetke qolje­timdiliktiń nasharlyǵyna baılanysty boldy», deıdi A.Orazbek.

Vıse-mınıstrdiń málimdeýinshe, qazirgi ýaqytta azamattardyń aryzy boıynsha baılanys sapasynyń buzylǵany anyqtalsa, onda baılanys operatory 500 AEK aıyppul tóleıdi. Al buzýshylyq qaıtalanǵan jaǵdaıda aıyppul 1,5 myń AEK deıin ósedi.

Budan keıin sóz sóılegen TMD boıynsha Halyqaralyq elektr baılanysy odaǵynyń óńirlik dırektory Natalıa Mochý 2030 jylǵa qaraı jalpyǵa birdeı qoljetimdi ınternetti qamtamasyz etý úshin AKT salasy úsh negizgi mindetti oryndaýy tıis ekenin atap ótti. Onyń bas­tysy, baılanysty ornatý men paıda­lanýdaǵy alshaqtyqty joıý jáne jappaı keń jolaqty ınternetke qosylýdy qamtamasyz etý.

«TMD óńiri baılanys sapasy men ony qamtý boıynsha alǵa jyljyp keledi, alaıda qala men aýyl ara­syndaǵy sıfrly alshaqtyq áli de bar. Bul rette genderli sıfr­ly alshaqtyq eń tómengi deńgeıde saq­talyp tur. Osy máseleni eskerýimiz qajet. Jalpy, qazir ınternet paıdalanýshylar qatary kún sanap artyp keledi. Tipti egde adamdardyń arasynda da ınternetti qoldanýshylar qatary kóbeıgen», deıdi Natalıa Mochý.

Qazaqstan boıynsha MÁS de­rek­­terine sholý jasaý arqyly na­ryq­­tyń damyǵanyn, onyń ósim deń­­­geıin kó­rýge bolady. Degenmen ınfra­qury­lym­dy ári qaraı damytý úshin ınves­tısııa kerek, sondaı-aq retteýshi saıa­sat pen halyq arasynda sıfrly daǵ­dy­lardy damytý boıynsha qosymsha sharalar da qolǵa alynǵany jón.

Spıkerler atap ótkendeı, Qazaq­standaǵy AKT salasy qyzmet­ker­leriniń jáne keńjolaqty baılanys operatorlarynyń aldynda Qazaq­stan halqyn sapaly ınternetpen qamtamasyz etý boıynsha aýqymdy mindetter tur. Qazirgi kezeńde osy mindetti oryndaý úshin qolda bar resýrstardy jan-jaqty qarastyrý kerek, deıdi mamandar.

Sońǵy jańalyqtar

Qosymshanyń kómegi eleýli

Qoǵam • Búgin, 23:07

Qazaq dıasporasynyń qaıratkeri

Tarıh • Búgin, 23:01

Ormanmen syrlasqan ǵalym

Aımaqtar • Búgin, 22:59

Koreı teatrynyń torqaly toıy

Teatr • Búgin, 22:58

Lývrda qalǵan shyraǵdan

Suhbat • Búgin, 22:56

EcoStudentKZ: Jastar judyryqtaı jumyldy

Ekologııa • Búgin, 22:52

Sheberler sherýi

О́ner • Búgin, 22:50

«Taza Kókjaılaý» aksııasy ótti

Ekologııa • Búgin, 19:11

Nobel ádebıet syılyǵyn Ennı Erno aldy

Ádebıet • Búgin, 17:38

Janar Aıtjan jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 16:38

Uqsas jańalyqtar