Dári-dármekpen qamtamasyz etý qarqyndy júrgizilýde

Ol óz sózinde sońǵy jylda­ry halyqty dári-dármekpen qam­tamasyz etýge kózdelgen den­saý­lyq saqtaý bıýdjetiniń ósýi baı­qalatynyn atap ótti.

«Osylaısha, 2022 jyly Qazaq­stannyń densaýlyq saqtaý júıe­si­niń memlekettik bıýdjetiniń shy­ǵyndary ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 14%-ǵa ósti. Bul rette áleýmettik me­dı­sınalyq saqtandyrý júıesi sheń­­berinde ambýlatorııalyq dári­­men qamtamasyz etýdi (ADQ) qar­jylandyrý aǵymdaǵy jyly 46%-ǵa artty. Memleket jyl sa­ıyn nozologııalardy qamtýdy jáne dárilik zattardy tegin negiz­de alatyn adamdardyń sanyn ulǵaıta otyryp, ambýlatorııalyq dári-dármekpen qamtamasyz etýge arnalǵan qarjylandyrýdy ulǵaıtady. Biryńǵaı dıstrıbıýtormen 2 myńnan astam me^­dı­sı­na­lyq uıym dárilik zattarmen qamtamasyz etiledi jáne 5 mln-nan asa pasıent satyp alynatyn dári-dármekterdi alýshy bolyp sanalady. Satyp alý aldyn ala júrgiziledi, al kelesi jylǵa arnalǵan dári-dármekter bıyl satyp alynady», dedi ol.

Medısınalyq uıymdar 2022 jylǵa 1 610 dárilik zattar men me­dısınalyq buıymdar qajet­ti­li­gin málimdegen.

«Bir jyl ishinde barlyǵy 189,9 mlrd teńge únemdeldi. Bul rette únemdelgen bıýdjet qosymsha satyp alýǵa baǵyttalady. Bul pa­sıent­­terdiń kóbin tegin dárimen qam­ta­masyz etýge múmkindik be­re­di. Mundaı nátıjege satyp alýdy ortalyqtandyrý jáne bar­­lyq óńirden qajettilik kó­le­­­­min shoǵyrlandyrý yqpal etti. Medısınalyq uıymdarda, Biryńǵaı dıstrıbıýtordyń qoı­ma­­larynda jáne jetkizýshilerde árdaıym dári-dármekterdiń tó­men­­­detilmeıtin qaldyǵynyń be­ki­­tilgen deńgeıi bolady. Satyp alynatyn dári-dármekterdiń jalpy sanynyń 25%-na deıingi kó­lemde tómendetilmeıtin qor­dy qalyptastyrý mańyzdy shara boldy. Bul óz kezeginde, dári-dár­mekterdi úzdiksiz jetkizýdi qam­­tamasyz etýge, halyqtyń qa­­jet­tilikterine jedel áreket etýge, jetkizilim sıklin ońtaı­lan­­­dyrýǵa jáne esep pen jos­par­laý­dyń dáldigin qamta­masyz etýge múmkindik beredi», dedi Basqarma tóraǵasy.

Budan basqa, eldiń medısına­lyq uıymdaryna keste boıynsha KVI emdeý hattamasyna sáıkes dári-dármekter úzdiksiz jóneltiledi jáne aılyq qor qam­­ta­masyz etiledi. Onyń sózi­ne qa­ra­ǵanda, 2022 jyldyń ba­synan bastap stasıonarlyq kó­mek sheńberinde medısınalyq uıym­dar­ǵa 6,39 mlrd teńge somasyna dári-dármekter jónel­tildi.

«Ambýlatorııalyq dári-dár­mek­pen qamtamasyz etý sheń­be­rinde COVID-19-dyń jańa nozo­logııasy engizildi jáne emhana­lar­ǵa dári-dármekterdiń 5 túri – qyzýdy tómendetetin dári-dármekter men antıkoagýlıanttar jóneltildi. Respýblıka emhanalaryna 2,15 mlrd teńgege dári-dármekter jetkizildi. Logıs­tı­ka júıesi jetkizýdiń jańa algorıt­mine kóshti, format statı­ka­lyq júıeden dınamıkalyq formatqa ózgertildi. Dári-dár­mek­­terdi tasymaldaýǵa arnal­ǵan qashyqtyqty tórt esege qys­qar­typ, jetkizilimniń jedel­digi men ýaqtylyǵyn kúsheıte aldyq. Fors-major jaǵdaıynda mundaı tásil – jetkizilimniń buzylý qaýpin azaıtady, jetkizilimniń ár býynynyń úzdiksizdigin qam­ta­masyz etedi. Esterińizge sala keteıik, Memleket basshysy qa­zaq­­standyq farmasevtıka óner­ká­sibiniń áleýetin damytýǵa zor mán berip, 2025 jylǵa qaraı Qazaqstannyń farmasevtıka nary­ǵyndaǵy otandyq óndiristiń úlesin 50%-ǵa deıin arttyrýdy tap­syrdy», dedi «SQ-Farmasııa» basshysy.

Úkimet osy kórsetkishke qol jetkizý jóninde birqatar shara qabyldaýda. Atap aıtqan­da, nazardy medısınalyq buıym­dar­dan dárilik zattarǵa arnalǵan uzaq merzimdi sharttarǵa aýdarý, Biryńǵaı dıstrıbıýtormen jasalǵan uzaq merzimdi shart­tardyń jobalaryn iske asyrý, R&D ortalyqtaryn qurý, uzaq merzimdi sharttar jasasý maq­sa­tynda biregeı dári-dár­mek­terdi shoǵyrlandyrý, qymbat ınnovasııalyq dári-dármekterge uzaq merzimdi sharttar jasasý.

«Kásipkerlik bastamany qol­daý maqsatynda satyp alý qa­ǵı­­dalarynda otandyq taýar ón­di­rýshilermen 10 jylǵa uzaq merzimdi sharttar jasasý rásim­deri bekitildi. Búginde Biryńǵaı dıstrıbıýtor 804 dári men 3 944 medısınalyq buıymdardy jetkizý­ge 34 qazaqstandyq óndi­rý­shimen 10 jylǵa 92 offteık keli­simshart jasasty. 2021 jyly jergilikti óndirýshilerden antı­ko­vıdtik vaksınalardy satyp alýdy eskere otyryp, jalpy kólemde satyp alý úlesi 41%-dy qurady. Otandyq farmasevtıkalyq ónerkásipti qol­daýdyń naqty sharalary iske asyryldy – uzaq merzimdi shart jasasýǵa ónim berýshilerdi irikteý ólshemderi qaıta qaraldy, R&D ortalyqtaryn qurý, qymbat ınnovasııalyq dári-dármekterge uzaq merzimdi sharttar jasasý, qaıtalama qaptamaǵa shyǵarylǵan qazaqstandyq sertıfıkatty alý múm­kindigi, strategııalyq dári­lik zattar men medısınalyq bu­­ıymdar úshin ulttyq tirkeý rá­sim­­derin saqtaý, klasterlik bas­tamany damytý (Nur-Sultan, Shymkent, Aqtóbe qalalary). Árıne, Bıgfarmnyń iri oıynshylarymen ózara árekettesýge erekshe kóńil bólinedi jáne búginde ROSh, Novonordısk, AstraZeneka, Sandoz, Takeda sııaqty jahandyq farmasevtıka alyptarymen birqatar joba josparlanǵan. Qazirgi ýaqytta ROSh kompanııa­symen Qazaqstannyń bilim berý jáne ǵylym salasyndaǵy flag­many sanalatyn Nazarbaev ýnıversıteti bazasynda zerthanalyq dıagnos­tıka boıynsha ınnovasııalar orta­lyǵyn qurý jónindegi joba iske asyrylýda. Sondaı-aq Qazaq­­stannyń Densaýlyq saqtaý mı­nıs­trligi ROSh kompanııasymen onkologııaǵa qarsy dári-dármek­terdiń birlesken óndirisin ashý boıynsha memorandýmǵa qol qoı­dy», dedi ol.

Aıta ketetin jaıt, Prezı­dent­tiń tapsyrmasyna sáıkes, Biryńǵaı dıstrıbıýtor bazasynda medısınalyq tehnıkany satyp alýdy ortalyqtandyrý bo­ıynsha belsendi jumys júr­gizilýde. Medısınalyq tehnıkany ortalyqtandyryp satyp alýdy eki kezeńde júzege asyrý josparlanýda. I kezeń – 2022 jyly medısınalyq tehnıkany satyp alýdy ortalyqtandyrý (qanatqaqty joba) jáne II kezeń – 2023 jyldan bastap jergi­lik­ten­dirý/kelisimsharttyq óndiris sharttarynda uzaq merzimdi sharttar jasasý, ómirlik sıkl ke­li­simsharty. Búginde me­dı­sı­nalyq tehnıkanyń iri álem­dik óndirýshilerimen jer­gi­lik­tendirý/kelisimsharttyq ón­­­­di­ris máseleleri belsendi túrde pysyqtalýda. Canon, Philips, General Electric jáne basqa kompanııalar óndiristi shoǵyrlandyrýǵa qyzyǵýshylyq tanytty. Osynyń barlyǵy medısınalyq tehnıkany satyp alýdy josparlaýdyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge, qajetti medısınalyq jabdyqpen jaraqtaný deńgeıin arttyrýǵa, satyp alýdy shoǵyrlandyrý jáne tehnıkalyq tapsyrmany birizdendirý esebinen onyń qunyn tómendetýge múmkindik beredi. Son­daı-aq servıstik qyzmet kór­setý men kadrlardy oqytý sa­pasy artady, medısınalyq teh­nıka naryǵynda otandyq taýar óndirýshilerdiń úlesi artady.