Qoǵam • 15 Tamyz, 2022

Kadrlardy qanshalyqty baǵalap júrmiz?

36 ret kórsetildi

Qaı júıede bolsyn ózektiligin joımaı kele jatqan urannyń biri – «Bárin de kadr sheshedi» degen sóz. Ásirese, memlekettik qyzmet salasynda bul uran­nyń ózektiligi orasan. Memleket basshysy eldiń ekonomıkalyq jaǵdaıyn, áleýmettik ahýalyn, qorǵanys qýatyn jaqsartý týraly qandaı da bir jaqsy sheshimder qabyldasa da ony iske asyratyn kadrlar tabylmasa bári de aıaqsyz qala beredi.

Kadrlardyń sheberligi eń tó­men­gi satydan bastap kórinedi. Bas­tyǵynyń tapsyrmasyn tek bas shulǵyp oryndaýǵa ázir tura­tyn­dar­dyń jumys tıimdiligi tómen. Únemi úlken máselelermen aınalysatyn, bastyqqa tómendegi ahýal týraly tolyq aqparat jetkize almaı, tek buzyp-jaryp bastyqtyń aıtqanyn ǵana oryndaıtyn baǵynyshtylardyń ju­my­sy jaqsy nátıje bermeıdi. Má­selen, nátıjeli jumys istep jatqan bir basqarmany nemese bólimdi taratý týraly tapsyrmany kózsiz oryndaý – jalpy júıe­niń qalypty jumys isteýine ke­dergi keltiredi. Bastyqqa máse­le­ni jan-jaqty túsindire almaıtyn baǵynyshtylardyń qyzmeti – qamshy nemese taıaqpen ǵana jumys isteıtin túıe men ógizdiń jumysyna teń. Jumys jalpy oryndalǵanymen tıimdi nátıje joq.

Bizde uzaq jyldar boıy syrttan kelgen nemese shetelden oqyp kelgender bilgen dúnıesin qalyp­tas­qan tártippen sanaspaı, buzyp-jaryp engizý jappaı oryn aldy. Qalyptasyp, júlgelenip qalǵan júıeni jetildirý degen joq, tek japonnyń, aǵylshynnyń, majardyń tájirıbesi dep, bizde­gimen úılespeıtin jańa tártip, múlde basqa tásilge kóshirý­di qa­laı­tyn­dar shyqty. Jańa júıeni en­­gizýge, jańa baǵdarlamany qa­byl­­daýǵa qyrýar qarajat bóli­ne­tinin kór­gen keıbir jylpostar mundaıǵa tipti janyn salyp kirisetin. Bir jyldary qazaq tilinen basqa pándi aǵylshynsha oqytamyz, sol úshin 2-3 aıda aǵylshynsha sabaq beretin ustazdardy daıarlaımyz degen sheshim qanshama qarjyny bosqa qurtqanyn jaqsy bilemiz...

Barlyq salada osyndaıǵa jol ber­meı­tin, berik qalyptasqan kadrlyq júıe bolýy kerek. Onda­ǵy kadrlar bas­tyq­qa jamanatty bolýdan qoryqpaı, óz isine jany ashysa, naqty jaǵdaıdy jańa bastyqqa túsindirýi kerek. Sońǵy jyldary halyq memlekettik qyz­metshilerge senimsizdikpen qaraı­tyn boldy, olardyń deni qol­da­ry­nan is kelmeıtin, tek bıýdjet qara­jatyn qoldy qylýdy biletin jem­qorlar, bıýrokrattar degen túsi­nik qalyptasty.

Jańa Qazaqstandy qurý úshin barlyq saladaǵy memlekettik qyzmet­kerlerdiń jumys tıimdi­li­gin arttyrý kerek. Ulttyq Quryl­taı­da sóılegen sózinde Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev: «Memle­ket­tik qyzmetshilerdi qolynan túk kelmeıdi dep kemsitýdi doǵarý ke­rek. Tipti olardy «halyq jaý­lary» sııaqty kóretinder de bar. «Sheneýnik» degen sóz jaǵymsyz uǵymǵa aınalyp barady. Bul – durys emes. Memlekettik qyzmette adal ári bilikti kadrlar óte kóp. Olar Otanymyzdyń ıgi­li­gi jolynda tynbaı eńbek etip júr. Biraq ókinishke qaraı, «Bir qaryn maıdy bir qumalaq shiritedi» degen de bar. Ondaı adamdarmen biz birden qoshtasyp jatyrmyz. Bolashaqta da solaı bolady», degen pikir aıtty.

Shynynda barlyq qyzmet­ker­ge tu­tas­­taı kúıe jaǵýǵa bol­maıdy. Olar­dyń arasynda patrıottar da, óz isin she­mish­keshe sha­­ǵatyn bilikti azamattar da kóp. Mine, osylardyń kúsh-qýa­tyn, aqyly men bilimin eldiń ıgili­gine tıimdi jum­saı bilý kerek. Ondaıdy jasaıtyn aldy­men óziniń tikeleı basshylary. Baǵynyshtysynyń iskerligin kórgen basshy ony óziniń tapsyrmasyn buljytpaı oryndaǵanyna máz bolmaı qyzmetin ósirýge, kadr­­lyq rezervke jyljytýǵa tyrysýy kerek. Osyndaıdy oryndap júrgen árbir basshynyń isi de baǵa­lanyp, yntalandyrylyp otyrsa – tipti quba-qup bolar edi.

Qanshama jazyp, qanshama synap jatsa da bizdegi memlekettik qyzmetkerlerdiń sany kóp. Byl­tyr­ǵy jeltoqsanda Úkimet mem­le­kettik qyzmetkerlerdiń sanyn qysqartý týraly qaýly qa­byl­da­ǵanymen, onyń nátıjesi sha­maly boldy. Máselen, Sol­tústik Qazaqstan oblysynda qazir 4 myń­daı memlekettik qyzmetker bar. Bul byltyrǵy jyldyń sáı­kes merzimimen salystyrǵanda 14 birlikke ǵana azaıǵan degen sóz.

Memlekettik qyzmetkerler sanynyń turaqtylyǵyn saqtaý, olardyń jıi aýy­sýy­na jol bermeý – Memlekettik qyz­met is­teri jónindegi agenttiktiń stra­­­te­gııa­lyq kórsetkishteriniń biri. Ob­lys­­­tyq departamenttiń basshysy Elena Stepanenkonyń aıtýyna qaraǵanda, bul kórsetkish boıynsha Soltústik Qazaqstan respýblıka boıynsha aldyńǵy qatarda. Eger eldegi ortasha kórsetkish 6,8 pa­ıyz bolsa bizdiń oblysta ol 1,9 paıyz ǵana eken. Byltyr jeti aıda 146 adam qyzmetten shyqsa, bıyl 82 adam ǵana basqa qyzmetke aýysqan. Árıne, kadr­lar­dyń aýyspaı, bir jerde tu­raq­ty jumys isteýine qazir bar­lyq jaǵdaı jasalǵan. Osy departamenttiń basqarma basshysy Erkin Jaqsylyqovtyń aıtýy­­­­na qaraǵanda, qazir aýdandyq deń­geıde jumysqa turǵan mem­le­kettik qyz­met­ker­diń ózi aıyna kem degende 200 myń teńge eńbekaqy alady eken. Buryn kóp jyl boıy, ótili kem qyz­met­kerler az eńbekaqy alatyn. Endi osy eńbekaqyǵa merekelerde beriletin syıaqylardy jáne jyldyń qorytyndysy boıynsha tólenetin bonýstardy qossańyz – qomaqty soma shyǵa keledi. Jumys ótili artqan saıyn tólenetin qosymshasy taǵy bar. Osyndaı jaǵdaıda jumys istemeıtin nesi bar? Sondyqtan da bıyl memlekettik qyzmetke turýǵa umtylǵandar sany byltyrǵy jyldyń sáıkes merzimimen sa­lys­­tyrǵanda 1,5 ese artyp, 1 551 adam­­ǵa jetken. Alaıda kandı­dat­tar­dyń biliktiligi tómen. Tıisti testterden tek
31 pa­ıyzy ǵana óte alǵan.

Osynyń ózinen kandıdattardy testi­leý ádil jolmen ótetin bolýy kerek degen senim týady. О́ıt­keni qazirgi jas­tar­dyń jalpy biliktiligi tómen eke­nin óńirde kórip júremiz. Demek sol­­tústikte memlekettik qyzmetke tek­ bi­­likti, bilimdi jandar ǵana ótetin sııaq­­­­ty. Endeshe, erteńgi kúni olardyń ká­si­­­bı biliktiliginen basqa memle­ket­­shil­­digi, patrıottyǵy joǵary bolar dep úmit­te­ne­siń. Joǵaryda aıtylǵan talaptardy da tek osyndaı jastar ǵana oryndaı alatyny sózsiz.

 

Soltústik Qazaqstan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Qosymshanyń kómegi eleýli

Qoǵam • Búgin, 23:07

Qazaq dıasporasynyń qaıratkeri

Tarıh • Búgin, 23:01

Ormanmen syrlasqan ǵalym

Aımaqtar • Búgin, 22:59

Koreı teatrynyń torqaly toıy

Teatr • Búgin, 22:58

Lývrda qalǵan shyraǵdan

Suhbat • Búgin, 22:56

EcoStudentKZ: Jastar judyryqtaı jumyldy

Ekologııa • Búgin, 22:52

Sheberler sherýi

О́ner • Búgin, 22:50

«Taza Kókjaılaý» aksııasy ótti

Ekologııa • Búgin, 19:11

Nobel ádebıet syılyǵyn Ennı Erno aldy

Ádebıet • Búgin, 17:38

Janar Aıtjan jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 16:38

Uqsas jańalyqtar