Kadrlardyń sheberligi eń tómengi satydan bastap kórinedi. Bastyǵynyń tapsyrmasyn tek bas shulǵyp oryndaýǵa ázir turatyndardyń jumys tıimdiligi tómen. Únemi úlken máselelermen aınalysatyn, bastyqqa tómendegi ahýal týraly tolyq aqparat jetkize almaı, tek buzyp-jaryp bastyqtyń aıtqanyn ǵana oryndaıtyn baǵynyshtylardyń jumysy jaqsy nátıje bermeıdi. Máselen, nátıjeli jumys istep jatqan bir basqarmany nemese bólimdi taratý týraly tapsyrmany kózsiz oryndaý – jalpy júıeniń qalypty jumys isteýine kedergi keltiredi. Bastyqqa máseleni jan-jaqty túsindire almaıtyn baǵynyshtylardyń qyzmeti – qamshy nemese taıaqpen ǵana jumys isteıtin túıe men ógizdiń jumysyna teń. Jumys jalpy oryndalǵanymen tıimdi nátıje joq.
Bizde uzaq jyldar boıy syrttan kelgen nemese shetelden oqyp kelgender bilgen dúnıesin qalyptasqan tártippen sanaspaı, buzyp-jaryp engizý jappaı oryn aldy. Qalyptasyp, júlgelenip qalǵan júıeni jetildirý degen joq, tek japonnyń, aǵylshynnyń, majardyń tájirıbesi dep, bizdegimen úılespeıtin jańa tártip, múlde basqa tásilge kóshirýdi qalaıtyndar shyqty. Jańa júıeni engizýge, jańa baǵdarlamany qabyldaýǵa qyrýar qarajat bólinetinin kórgen keıbir jylpostar mundaıǵa tipti janyn salyp kirisetin. Bir jyldary qazaq tilinen basqa pándi aǵylshynsha oqytamyz, sol úshin 2-3 aıda aǵylshynsha sabaq beretin ustazdardy daıarlaımyz degen sheshim qanshama qarjyny bosqa qurtqanyn jaqsy bilemiz...
Barlyq salada osyndaıǵa jol bermeıtin, berik qalyptasqan kadrlyq júıe bolýy kerek. Ondaǵy kadrlar bastyqqa jamanatty bolýdan qoryqpaı, óz isine jany ashysa, naqty jaǵdaıdy jańa bastyqqa túsindirýi kerek. Sońǵy jyldary halyq memlekettik qyzmetshilerge senimsizdikpen qaraıtyn boldy, olardyń deni qoldarynan is kelmeıtin, tek bıýdjet qarajatyn qoldy qylýdy biletin jemqorlar, bıýrokrattar degen túsinik qalyptasty.
Jańa Qazaqstandy qurý úshin barlyq saladaǵy memlekettik qyzmetkerlerdiń jumys tıimdiligin arttyrý kerek. Ulttyq Quryltaıda sóılegen sózinde Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev: «Memlekettik qyzmetshilerdi qolynan túk kelmeıdi dep kemsitýdi doǵarý kerek. Tipti olardy «halyq jaýlary» sııaqty kóretinder de bar. «Sheneýnik» degen sóz jaǵymsyz uǵymǵa aınalyp barady. Bul – durys emes. Memlekettik qyzmette adal ári bilikti kadrlar óte kóp. Olar Otanymyzdyń ıgiligi jolynda tynbaı eńbek etip júr. Biraq ókinishke qaraı, «Bir qaryn maıdy bir qumalaq shiritedi» degen de bar. Ondaı adamdarmen biz birden qoshtasyp jatyrmyz. Bolashaqta da solaı bolady», degen pikir aıtty.
Shynynda barlyq qyzmetkerge tutastaı kúıe jaǵýǵa bolmaıdy. Olardyń arasynda patrıottar da, óz isin shemishkeshe shaǵatyn bilikti azamattar da kóp. Mine, osylardyń kúsh-qýatyn, aqyly men bilimin eldiń ıgiligine tıimdi jumsaı bilý kerek. Ondaıdy jasaıtyn aldymen óziniń tikeleı basshylary. Baǵynyshtysynyń iskerligin kórgen basshy ony óziniń tapsyrmasyn buljytpaı oryndaǵanyna máz bolmaı qyzmetin ósirýge, kadrlyq rezervke jyljytýǵa tyrysýy kerek. Osyndaıdy oryndap júrgen árbir basshynyń isi de baǵalanyp, yntalandyrylyp otyrsa – tipti quba-qup bolar edi.
Qanshama jazyp, qanshama synap jatsa da bizdegi memlekettik qyzmetkerlerdiń sany kóp. Byltyrǵy jeltoqsanda Úkimet memlekettik qyzmetkerlerdiń sanyn qysqartý týraly qaýly qabyldaǵanymen, onyń nátıjesi shamaly boldy. Máselen, Soltústik Qazaqstan oblysynda qazir 4 myńdaı memlekettik qyzmetker bar. Bul byltyrǵy jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda 14 birlikke ǵana azaıǵan degen sóz.
Memlekettik qyzmetkerler sanynyń turaqtylyǵyn saqtaý, olardyń jıi aýysýyna jol bermeý – Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiktiń strategııalyq kórsetkishteriniń biri. Oblystyq departamenttiń basshysy Elena Stepanenkonyń aıtýyna qaraǵanda, bul kórsetkish boıynsha Soltústik Qazaqstan respýblıka boıynsha aldyńǵy qatarda. Eger eldegi ortasha kórsetkish 6,8 paıyz bolsa bizdiń oblysta ol 1,9 paıyz ǵana eken. Byltyr jeti aıda 146 adam qyzmetten shyqsa, bıyl 82 adam ǵana basqa qyzmetke aýysqan. Árıne, kadrlardyń aýyspaı, bir jerde turaqty jumys isteýine qazir barlyq jaǵdaı jasalǵan. Osy departamenttiń basqarma basshysy Erkin Jaqsylyqovtyń aıtýyna qaraǵanda, qazir aýdandyq deńgeıde jumysqa turǵan memlekettik qyzmetkerdiń ózi aıyna kem degende 200 myń teńge eńbekaqy alady eken. Buryn kóp jyl boıy, ótili kem qyzmetkerler az eńbekaqy alatyn. Endi osy eńbekaqyǵa merekelerde beriletin syıaqylardy jáne jyldyń qorytyndysy boıynsha tólenetin bonýstardy qossańyz – qomaqty soma shyǵa keledi. Jumys ótili artqan saıyn tólenetin qosymshasy taǵy bar. Osyndaı jaǵdaıda jumys istemeıtin nesi bar? Sondyqtan da bıyl memlekettik qyzmetke turýǵa umtylǵandar sany byltyrǵy jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda 1,5 ese artyp, 1 551 adamǵa jetken. Alaıda kandıdattardyń biliktiligi tómen. Tıisti testterden tek
31 paıyzy ǵana óte alǵan.
Osynyń ózinen kandıdattardy testileý ádil jolmen ótetin bolýy kerek degen senim týady. О́ıtkeni qazirgi jastardyń jalpy biliktiligi tómen ekenin óńirde kórip júremiz. Demek soltústikte memlekettik qyzmetke tek bilikti, bilimdi jandar ǵana ótetin sııaqty. Endeshe, erteńgi kúni olardyń kásibı biliktiliginen basqa memleketshildigi, patrıottyǵy joǵary bolar dep úmittenesiń. Joǵaryda aıtylǵan talaptardy da tek osyndaı jastar ǵana oryndaı alatyny sózsiz.
Soltústik Qazaqstan oblysy
