Qasqyr tirlik

Qulandy jazyǵynyń qýań saıyndaǵy qo­tyr túbirdiń panasyndaǵy tar apanda súti tartylǵan qý shandyrdy yryldasa tartqy­laýdan jaqtary talǵan qos bóltirik tumsyq­taryn anasynyń baýyryna tyǵyp, endi ǵana rahattanyp, byryldaǵan tátti uıqyǵa ketken. Tisteri jańa bilinip kele jatqan bulardy analary qazir dánge aýyzdandyryp júr. Jat dybystan qýań saıdyń qıyrshyq tasy men aq shoqalaǵy aralas qunarsyz soryna ósken buıyrǵan, buzaýbas, kókpek sekildi selkem shópterdiń arasyna buǵa qalǵan jerlerinen atyp turyp, aldynan qýana sekirip shyǵatyn ash bóltirikterin ol baýyryna birden jolatpaıdy. Aldymen ishine saqtap kelgenderin qusady. Qusyqtyń ıisin jatyrqap, bastaryn alyp qashyp, emshek surap qyńsylap, baýyryna umtylatyn bóltirikterge qanshyq ótkir tisterin aqsıtyp, sýyq yryldaıdy. Amaly joq, qarny ashqan bóltirikter sonda ǵana anasyna kóziniń astymen jasqana qarap qoıyp, jemtikti túrtkileı bastaıdy. Keıbir tutas túsken kesekterdi uıalastar balań tisterimen talasa julmalap, taqyr-taza jep, qanaǵat­tan­ǵan soń ǵana anasy jumsaq baýyryn apannyń syzdaýyt topyraǵyna tósep jata ketetin. Sol kezde ǵana qýana sekirgen bóltirikter yryl­dasa kelip, emshekterge jabysady. Alty emshekti qý shandyry qalǵansha tartqy­lap, endi ǵana taǵat tapqandary da sol. Kún­dizgi talasqandary esine túse me nemene, keıde uıqyda jatqan ekeýi joǵaryraq úımelep, birin-biri jumsaq jelinnen tyqsyryp, yryldasyp qoıady. Ekeýine dúnıede osy shaqtan artyq rahat ta joq sııaqty... ...Kenet aspan aıyrylyp, dúnıe tóńkerilip ketkendeı, gúrs etken daýyspen birge dál úste­rine kelip qalǵan dań-duń, tasyr-tusyr dybys­tar estildi. Ars etip atyp turǵan qan­shyq baýyryndaǵy bóltirikterin tóńkere tas­tap, apannan atqyp shyqqan. Onymen birge shyqqan ekinshi gúrsil tipti jaqynnan esti­lip, bóltirikterdiń qulaǵyn tundyryp jiber­di. Tátti uıqydan arylmaǵan qos bóltirik, qoryqqandarynan qyńsylaýǵa da shamasy kel­meı, uılyǵyp, bir-birine tyǵylýdy bildi. Kúnniń endi ǵana qulanıektenip kóterilip kele jatqan shaǵyna qaramaı erte jetken jaýlary qoıan-qoltyq kelip qalǵan eken, qanshyq apannan uzaı almady. Ekinshi shyqqan gúr­sil­men birge analarynyń qańq etken daýys­pen sońǵy demi de shyqqanyn bóltirikter sezbedi. О́zderine qaraı topyrlaı júgirgen taban tarpyldarymen birge «zdes, zdes» degen qýanyshty daýystardy estip, dybystaryn shyǵarmaýǵa tyrysyp, bir-birine jabysa túsken. Endigi kezekte, keshe ǵana asyr salyp, emin-erkin oınaqtap júretin jáýdiregen kúná­siz kózdi, tik qulaq, súıkimdi sur bólti­riktiń basyna tutqynnyń tumyldyryǵy kıilgen edi. Munyń álsiz yryldaǵanyna qaramaǵan bir áleýetti qol jelkesinen búre ustap, qolqany qabatyn jaǵymsyz ıisi bar, bir sasyq dorbanyń ishine toǵytyp jiberdi. Sodan keıin jaryq dúnıe bul úshin qap-qa­rańǵy kórge aınalyp júre bergen. Uıa­lasynyń da qaıda qalǵanyn da bilmeıdi, tek onyń ózine tanys qyńsyly bir estilip qal­ǵan-dy, biraq muny salǵan dorbaǵa ony ákelgen joq. Ańshylar da ekeý eken. Kópten izine tú­sip, búgin ǵana qaqpandaryna túsirgen kók­shýlan qanshyqty alǵandaryna ekeýi de máz. Osydan bir aıdaı buryn, burynǵy apandarynda boz arlandy da osylar sulatqan. Ol joly da eki bóltirik oljalap, qarq bolǵan-dy. Qutylyp ketken qanshyqtyń sońynan aı boıy qalmaı, aqyry búgin, Qulandy ja­zyǵyndaǵy jańa apanynyń ústine dál túsip, ekeýi taǵy da eki bóltirikti oljala­ǵanǵa tipti masaırap, belbeýlerine qysty­ryp júretin flıajkalaryn sýyryp shyǵa­ryp, bir-birine tors etkizip qaǵystyryp aldy da, kenezeleri keýip qalǵandaı uzaq qyl­qyldatty. * * * Ańshylyqpen aınalysýdy kásip qylǵan eki maskúnem bóltirikterdi jańadan ashyl­ǵan zooparkke satyp jiberip, túsirgen aq­sha­ǵa kúnimen ishti. Aınalasy bozala shań bolyp turatyn jazdyq kafeniń talaı ish­kish­tiń túregep turyp simirýine súıenish bol­ǵan jýantyq ústeliniń dórekileý jo­nyl­ǵan qalyń taqtaıly dóńgelek beti men jýan aıaqtary ǵana bulardy qulaýdan aman saqtap tur. Áıtpese, eki aıaqtan áldeqashan ál ketip, qaıta-qaıta súringender betteri men ıekterin bıik ústelge dúrs-dúrs urý­men zorǵa túzeledi. Áńgimeleri tek ańnyń qyzyǵy bolǵan ekeý aqyry ezýlerinen shubyrǵan silekeıge shashalyp, únemi boqtyq aralastyryp, daý­ryǵyp, qatty sóılegennen daýystary da qarlyǵyp, dybystary shyqpaýǵa aınalǵan shaqta bóksesi bes bıeniń sabasyndaı bolatyn býfetshi Sonıa olardy kafeniń ishinen jelkelerinen bir-bir túıip, qýyp shyqqan. Táltirektegen kúıinde bir-birine súıengen eki alqash úıdi aınala berip, túzge turdy. Biraq bul jer kafeniń aýlasy emes, kóshege shyǵatyn qabyrǵasy edi, eshkimnen ımenbeı, qabyrǵaǵa súıengen kúıi dáret syndyryp turǵan ekeýge jıirkene qaraǵan jurt aınala qashyp, tez-tez ótip jatyr. Tek ústi-basy biteý mılısııanyń máshınesi ǵana syr etip toqtap, ekeýin jelkelegen kúıi torly qorapqa tyǵyp alyp, júrip ketti. ...Zooparktegi qos bóltirik ishi birshama keń, uzynsha torǵa eki bólek salynǵan. Ań­darmen aınalysatyn Kámıla esimdi kelin­shek Shyńǵys Aıtmatovty kóp oqyǵan jan­nyń biri bolý kerek, erkegin Tasshaınar, urǵashysyn Akbara dep jazdyrdy. Ústi tu­tas, asty jartylaı taqtaıly, jarymdaı tor­ly, al bergi beti tutas tormen qorshalǵan bul kiletti zoopark basshylyǵy jaqynda ǵana jasatqan. Tóńireginen jas qaraǵaıdyń ıisi shy­ǵyp turatyny sodan. О́zi jerden birshama bıik etilip, tórt taǵanǵa ornatylǵan. Munda salǵan kúni Tasshaınar tura qashpaq bolyp, tar qoraptyń ishin aınalyp, uzaq júgirgen. Biraq qalaı júgirse de qý taqtaı men torly temirge soǵyla bergen soń áli bitip, kózin jalt-jult etkizip uzaq jatty. Birazdan soń atyp turyp, baryn salyp taǵy da zyrlap kórdi. Nege eshnárse ózgermeı, bári de sol, baıaǵy kúıinde qala bere­tinine aqyly jetpeı-aq qoıdy. Bir kezek ábden áli bitkenshe shaýyp, basy aınalyp qulaǵan da edi. Eki ókpesi óship, tili salaqtap, kózin ashsa – báribir sol, torly temir men qý taqtaı... Mundaı qorlyqqa shydaı almaı, yryldap, tisterin shy­qyr­latyp, ashý da shaqyryp kórgen, odan da qaı­ran bolmady. Temir tordy qaýyp, úzip tastamaq bolyp, uzaq tisteledi. Biraq oǵan qalyń sym bylq etken joq. Irgeni qoparmaq bolyp, qalyń taq­taıdy tyrnalap edi, balań tyrnaqtary qopara almaı, synyp qaldy. Aýyrǵan jerin jalap, amaly taýsylyp uzaq jatqan. Jat ıisti bir áıel jyly sóılep, tóbesindegi taqtaıdy sál kóterip, sút qoıyp ketedi. Ol kelgende yryldap, buryshqa tyǵyla qalatyn Tasshaınar áıeldiń qarasy ábden úzilgende ǵana ıtaıaqtaǵy sútti tez shalpyldatyp, kóziniń astymen jan-jaǵyna alaq-julaq qarap qoıyp, ja­lap-juqtap qoıady. Alǵashqy kezde ıtaıaqtaǵy sútke de jolamaı kórgen, biraq ashtyq shirkin shydatpady, tábet jeńdi. Itaıaqqa bir basyp, eki basyp aqyryn ǵana jaqyndap kórse, esh qaýip joq. Ishindegi ıisi muryndy jarǵan aq suıyqtyqty kórgende shydaı almaı, shalpyldatyp, asyǵyp-úsigip tilimen qarpı bastaǵan. Sodan beri ony bir-aq qotaratyn boldy. Úsh kúnnen keıin kórge de úırenediniń keri Tasshaınardyń da basyna kelgen. Alǵashynda barlyq dybystan shoshynyp, selk ete qalyp, qunysa tússe, qazir keıbir dybysqa yryldap, aı­bat shegip, atylǵysy kelgendeı qorazdanyp qoıa­dy. Ásirese, astyndaǵy tordan jerge túsken nájis pen zárdi tazalaýǵa keletin boqtampaz shal­dyń qolqany jarǵan kúlimsi ıisi murnyna kelgende, baratyn jer tappaı yryldap, apan­nyń ishine tyǵylady. Bul – Tasshaınarǵa tanys ıis. Apanda uıly­ǵyp jatqanda anasynan aıyryp, jelkesinen bú­rip alyp toǵytqan kir qapshyqtan da osyndaı ıis shyqqan. Tasshaınar sondyqtan óziniń ata jaýy osy eken dep biledi. Odan habary joq shal da bir kázzap, muny aınaldyryp, jumysyn bitirse de tez ketpeı, uzaq ýaqyt turyp alady. Qalta­synan birdeńeler alyp shyǵyp, jumsaq daýys­pen muny ózine shaqyrǵan bolady. Biraq oǵan Tasshaınar barýshy ma edi, anasynan aıyrǵan ja­ǵymsyz ıiske barlyq yzǵaryn shashyp, yrylyn kúsheıte túsedi. «Ah, ty moıa zlıýka, ah, ty volchonok moı», dep kúbirlegen shal áıteýir ketip tynady. Keshke qaraı shet jaqtan kúńgirt jaryq túsip turady. Adam dybysy bilinbegen soń bir kúni Tasshaınar sol jaqqa qarap aqyryn ulydy. Aıaǵynda tipti dybysyn shyǵaryp, úrip te kór­gen. O, ǵajap, oǵan basqa jaqtan jaýap keldi. О́zi­niń uıalasy Akbaranyń daýysyn jańylmaı tanyǵan Tasshaınar qýanyp ketip, qaıta-qaıta ulyǵan. Nege ekenin bilmeıdi, basynda ekeýin eki bó­lek qamaǵan zooparktegi qojaıyndar birshama ýa­qyttan soń ekeýin bir kiletke toǵytty. Tasshaınar sol kúni osynda kelgeli alǵash ret qýa­nyshtyń ne ekenin sezinip, kúni boıy Akbaraǵa súıkenip, jalap-juqtap, oǵan qatty úıkelýmen boldy. О́ziniń boıy da, kúshi de Akbaradan artyq ekendigi sezilip tur, bul qatty úıkeleı berse alǵashqy ýaqytta qýanatyn Akbara keıde aýyrsynyp, qunysyp ta qalyp júredi. * * * Bul qalada zoopark jańadan ashylǵanymen sırk kópten beri bar edi. Sırk dırektory Aqylbek Aldońǵarov jýyrda ǵana Belorýssııadan tájirıbeli ań úıretýshi shaqyrǵan. Zooparkke qasqyrdyń qos bóltirigi alynǵanyn estigen ol jańadan kelgen ań úıretýshige solardy satyp alyp, úıretýdi usyndy. О́zi sonshalyqty qıyn jumys dep bilmeıtin bul usynystan Igor Bovk birden bas tartty. – Qasqyrdy úıretý óte qıyn. Oǵan tym uzaq ýaqyt kerek. О́ıtkeni, onyń aqyl-es júıesi bas­qa ańdarǵa qaraǵanda anaǵurlym kúrdeli, joǵary damyǵan, sondyqtan ol barynsha saq. Úıretken nárseni birden uqqanymen qaıtalaı bergenge qatty kúdiktenip, joq jer­den eshnársege zaýqy soqpaı qalady. Qas­qyrǵa ózińe qajettini májbúrlep jasatý múmkin emes. Májbúrlegenge ol birden eregisip qalady. Onyń ústine ol adamnan kúshti aprıorı, ońaı­lyqpen baǵynbaıdy. – Aprıorı degen ne sóz? – Ol jan ıesine ishten týǵanǵa deıin beri­letin bilim dese bolady. Jańa týǵan jas bala men qasqyrdyń jańa týǵan bóltirigin salys­tyr­sań, ekinshisi ómirge áldeqaıda epti bolady. О́le­tin jerin de birden boljap, saqtana bastaıdy. Adam balasy ondaıdy sanasy damı basta­ǵanda ómirlik tájirıbe arqyly ǵana biledi emes pe? Adamnyń ómirge sanasynyń qa­lyptasýyn aposterıorı dep ataıdy. Bul aprıorıge qarsy­lyqtyń egizi dese bolarlyq sóz. – Oı, Alla-aı, ondaıdy kim bilgen? Báse, sırkterde basqa ańdar kóp bolǵanymen qasqyr­dyń sırek bolýynyń sondaı mánisi bar eken ǵoı. Sonymen myna usynyp otyrǵan eki bóltirikti ne isteımiz? Buryn qasqyr úıretip kórmegen be edińiz? – Kórgenmin, biraq, aıtyp turmyn ǵoı, ony sahnaǵa shy­ǵarǵansha óte kóp ýaqyt kerek. Sonsha kóp ýaqyt beretin bol­sa­ńyz, tyrysyp kóreıin. – Sonda qansha ýaqyt kerek? – Bóltirikter neshe aı­lyq eken? – dedi úıretýshi qarsy suraq berip. – Anyǵyn qaıdan bileıin, bizge aıtqany 3-4 aılyq bolsa kerek... – Olaı bolsa kem degende 5-6 aıdan keıin ǵana olardy arenaǵa shyǵarýǵa bolady. – Bolsyn. Qazir sharýa­shy­lyq basshysymen birge zooparkke baryp, bóltirikterdi alyp qaıtyńyzdar... Sóıtip, Tasshaınar men Ak­baranyń sırktegi jańa ómiri bastaldy. Erli-zaıypty Igor men Natalıa Bovkter olardyń senimine kirý jolynda uzaq ter tókti. Alǵashqy kezde ekeýinen de qaýip alyp, qunysa qalatyn bóltirikter qazir olarǵa ábden úırengen: kelgen­derine qýanyp, qatty súıkenip, betterin de jalap, ólip-óship qalady. Kúnnen-kúnge denesi kú­dis­tenip, kúshi kóbeıip kele jatqan Tasshaınar­dyń «qushaǵy» da qatty, ol Igordyń arqasyna jabysyp, qysyp turyp alatyny da bar. Ásire­se, birneshe kún kórmese «saǵynyp» qalǵandary sezilip turady. Úıretýshilerdiń erkeletken ún­deri qatty unaıtyn bolsa kerek, Akbara mun­daıda tipti olardyń ústerin bylǵap, qýanyshtan dáretin de jiberip qoıady. Igor olardyń aldynda bedeldi bolýǵa tyrysyp, erkeletýmen qatar aıtqanyn da eki qylmaı istetedi. Qasqyrlar ony úıirdiń arlany dep oılaıtyn bolýy kerek, aıtqanynan shyqpaı, kórsetkenin qur jibermeı, áıteýir talap etkeniniń bárin oryndap júr. Qazir qasqyrlardyń turaǵy ári bıik, ári keń, úlken voler. Tar ki­letten qutylyp, keń dúnıe­ge shyq­qanyna ekeýi de máz bolyp, uzaq jú­girgen. Bul jerde erkin tynystap, kóp qımyl jasaıtyny ekeýine de unaıtyn sııaqty. Qapelimde ushyp kirgen torǵaı bolsa, ekeýi de qýalap, ábden qaljyratyp, áıteýir qulatpaıynsha bir tynbaıdy. Al arenadaǵy jattyǵýǵa shyǵý tipti qyzyq. Bul jerde Igor men Natalıa da birge bolyp, óz­derimen birge oınaıdy. Daýysy qatty shyǵa­tyn mýzyka men kórermenderdiń jazylyp alyn­ǵan dabyrynan Tasshaınar alǵashqy kezde qatty seskenip edi, biraq qasyndaǵy Igordiń bul­tartpas talaby qorqynyshyn seıiltip tastaǵan. Odan ári ózine berilgen tapsyrmanyń «qy­zy­ǵyna» beriledi. Biraq ońaı tapsyrmany nege qaı­ta-qaıta jasatatynyn túsinbeı, keıde qajyp qa­lady. Áıteýir, aıtqanyn buljytpaı istese úı­retýshilerdiń kómeılerine tyǵyp jiberetin bir túıir baýyr men júrektiń dámi ǵana silekeıin aǵyzyp, tezirek soǵan jetkendi qalaıdy. Ekeýi úıretýshiler kórsetken jerge jatyp, aldymen «án salýy» kerek. Onysy, bastaryn esik jaqqa qaratyp, basqa bastastaryn shaqyryp, ulý. Sol kezde arenaǵa aq toqty atyp shyǵyp, arenany aınala júgiredi. Kóldeneń jatqan ekeýiniń ústinen qarǵyp ótip, júgirisin jalǵastyra beredi. Bular­dyń qasqyr dep shaqyrǵany qoı bolyp jáne ol bulardan qoryqpaı ústerinen sekirip ketkeni kó­rer­menderge qatty unaıtyn bolsa kerek, bular baýyr men júrekti qylǵytyp jat­qanda olar uzaq qol soǵady. Osyndaı bolmashy tapsyrmalardy oryndaý eki qasqyrǵa da túk emes. Tasshaınarǵa tamaq beretin Antonnyń qy­ly­ǵy ǵana unamaıdy, ol kilettiń tesigin ashqan bo­ıy etti laqtyra salyp, ony tez jabýǵa tyrysady. О́zinen qorqatynyn sezetin jyrtqysh ta ony bir bóksergisi kelip, qyzyǵyp júr. Tesikke jetip barǵanymen anaý alystap ketip, tisterin aqsı­typ, yryldap qala beredi. Biraq túbinde bir tıisetinin adam da, ań da bilip alǵan. Antonnyń bul qylyǵyn bir kúni kórip qalǵan Igor jyrt­qyshty yzalandyrǵany úshin oǵan qatty urysty. Sodan beri Anton kórinbeıdi, onyń ornyna Ermolaı degen shal turypty. Bul Tasshaınardan qoryqpaıdy, ákelgen etti volerge kir­gizip, bir ýaq otyratyny da bar. Biraq onyń ústinen shyǵatyn jaǵymsyz ıis baıaǵy ózin salǵan dorbany eske salyp, ol kelgende qasqyr buryshta kózin jumyp qoıyp, kektengen túrin jasyrmaı, otyryp alady. Akbara bolsa ózine tıesili etti qaqshyp alyp, súıegin bytyrlatyp, shaınaı bastaıdy. * * * Kúnder osylaı ótip jatty. Tasshaınar bul ýaqytta dúrdeı bolyp ósip, naǵyz arlan keıpine engen. Birde... Mezgil qys ortasynan aýǵan shaq edi. Birtekti, birsaryndy ýaqyt pen tirlik bir kúnderde Tasshaınardy saryýaıymshyldyqqa sala bastady. Ústindegi júni de túsip, túlegen jabaǵy túrin de azdyryp jibergen. Kóńilsiz kúıden bir kezek ol uzaq ulyp, tún balasynda maza tappaıtyn jaǵdaıda jetti. Volerdiń ishine syımaı, sharq uryp burysh-buryshyn kezip ketedi. Keıde ashý shaqyryp, uıalasyn da talap tastaıdy. Onyń minezindegi ózgeristi sezgen Igor sırk bastyǵyna ony uıyqtatý arqyly óltirýdi nemese ashyq dalaǵa, erkin­dikke jiberýdi usyndy. Biraq «qasqyrlar oıyn kórsetetin sırk» degen kórermendi qy­zyqtyrǵysh laqaptan bas tarta almaǵandar onyń usynysyna mán bermedi. Tipti jańa baǵdarlama jasap, qasqyrlardyń «qyzyǵyn» arttyra túsýdi tapsyrdy. Bul iske qosymsha aqsha bólinetindigi Natalıany da qyzyq­ty­ryp, ol da Igordiń qaýpin seıiltýge tyrys­qan. ...Sol kúni qasqyrlar kezekti «óner kór­setýge» shyqqan. Tasshaınar túnimen ulyp, da­myl tappaǵan edi, sondyqtan ba qımyly syl­byr. Igor onyń kóńil-kúıin dál tanyp, daýysyn yzbarlandyra shyǵaryp qoıady. Mi­ne, qasqyrlar qatar jata qaldy. Arenaǵa júgirip shyqqan aq toqty aldymen Akbarany, sosyn Tasshaınardyń ústinen sekire bergen... Sol kezde qasqyr ars etip ony búıirden qa­ýyp aldy. Bir-aq sáttik kórinis. Búıirinen qan saýlaı jónelgen toqty jany shyǵa ysh­qyna baqyryp, arenadan tura qashty. Igordiń aqyr­­ǵan daý­synan óziniń birdeńeni qatty búl­dirgenin sezgen Tasshaınar jaly kúdire­ıip buǵa qaldy. Kórermender: «Ah!» degen ashy daýystarymen birge ishten tynyp qal­ǵan. Jurttyń bári abdyraǵanda birinshi bolyp esin jınaǵan Igor boldy. Ol qasqyrlarǵa are­nadan shyǵýǵa komanda berip, ózi kórer­menderge bas ıip, iltıpat bildirdi de olardyń sońynan Natalıany ertip júgire jóneldi. Sol sátte ǵana es jıǵan halyq qatty qol so­ǵyp jatty. Osydan keıin sırk basshylyǵy men úı­retýshiler Tasshaınardyń bolashaq taǵdyry týraly uzaq talasty. Úıretilgen qasqyrdyń aıaq astynan mundaı oqys «óner» shyǵar­ǵa­nyn nemen túsindirýge bolady degenge bári de is assıstenttiń shalalyǵynan boldy degenge saıdy. Qasqyr úıretýshilerdiń jas as­sıstenti eshkimmen aqyldaspaı toqtynyń moınyna «sándik» úshin shar baılap shyǵar­ǵan eken. Al ondaıdy jattyǵý kezinde kór­megen Tasshaınar jańa nárseden birden qaýip oılaıtyn daǵdysymen «qaterge» qarsy shyq­qany sol desti. «Ondaı-ondaı hannyń qy­zynda da bolady», degenge saıǵan basshylyq Tasshaınardy áli de paıdalanýdy qalaǵan edi. Alaıda jyrtqyshtyń psıhologııasyn jaqsy biletin úıretýshi Tasshaınardyń boıyna qorqynysh engenin jáne ol endi sanadan góri jabaıy ınstınktke boı ura beretinin aıtyp turyp aldy. «Qazir bul qasqyrdyń aqylynan góri jyrtqyshtyń ınstınkti basym tur. Men ony burynnan da baıqap júr­genmin. Ony uıyqtatý kerek degenim de sol edi. Búgingi oqıǵa, odan keıin bolǵan jaza­lardyń bári qosylyp onyń jyrtqyshtyq bolmysyn arttyra tústi. Qazir qutylmasaq bul ańnan búgingiden de aýyr qaýip kútýge bolady», degen Igordiń bultartpas sózderi aqyry jeńip shyǵyp, Tasshaınardy ormanǵa aparyp erkindikke jiberý týraly sheshim qabyldandy. * * * ...Tasshaınardy qamaǵan tar kiletti art­qan júk tasıtyn eski «Ýazık» sar dalanyń ıki-tıki jolymen yńyldap júrip keledi. Qaladan kem degende 50 shaqyrym ári aparyp, ormanǵa qoıa berińder degen buıryqty buljytpaı oryndaýǵa tyrysqan shopyr men sharýashylyq basshysy Sárken spıdometrge anda-sanda kóz salyp qoıady. Mine, mejeli jerge de kelip, júrgin­shi­ler mashınadan tústi. Bul jer eldi mekennen birshama qashyq, qalyń ormannyń sheti bolatyn. Mashınanyń kýzovyndaǵy aýyr kiletti kóterip túsirýge eringen júrgin­shi­ler bortty túsirip, onyń esigin ashyp edi, atyp shyǵyp, keń dalaǵa ata jónelýge tıis­ti Tasshaınar onyń bury­shyna baryp ty­ǵyldy. «О́ı, myna sorly, qaıtedi, ket bar, shyq, dep kabınaǵa kiretin basqyshqa shyq­qan ekeý uzyn aǵashpen ony túrtkilep jatyr. Biraq Tasshaınar túser emes, kerisin­she olarǵa yryldap, aıbat shege bastady. – Máshıneni shuǵyl qozǵap júrip ke­teıik, sonda qulaǵan kiletten ózinen-ózi se­kirip túspeı me? – dedi zavhoz. Onyń sózin durys sanaǵan shopyr mashınasyn kúrt qozǵap, júrip ketken edi, aıt­qanyndaı Tasshaınar asty jyltyr ki­letten sypyrylyp, jerge túsip qaldy. Biraq ormanǵa, bostandyqqa qaraı júrýdiń ornyna mashınanyń sońynan júgirip, toń­qyldaqqa kidirgen onyń kýzovyna bir-aq qarǵyp, qaıtadan minip aldy. – О́ı, myna jazǵan qaıtedi? Bar or­ma­nyńa, bar, – degen ekeýi aqyry Tasshaı­nardy uzyn taıaqpen uryp, zorǵa qýyp ji­berdi. Biraq birshama jerge baryp toq­tap, arttaryna qaraǵan edi, túsken jeri­nen tapjylmaı, bulardyń sońynan ańy­rap, turyp qalǵan qasqyrdy kórdi. – Oı, jazǵan-aı, týǵaly erkindik kórmegen basy ne isterin bilmeı tur-aý, – dedi kópti kórgen Sárken. – Neshaýa, úırenip ketedi, óziniń dalasy ǵoı, – dedi shopyr... ...Úsh kúnnen keıin jergilikti gazetke ash bolǵannan aýylǵa kirip ketken qasqyr týraly oqys oqıǵa jarııalandy. Qasqyr eshkimge shappaǵan, tek qoqys tógetin jerden ózine nápaqa tappaq bolyp júrgen eken. Aýyldyń ıt ataýlysy oǵan úrip, ý-shý bolyp jatqanda myltyǵy bar bir ań­shy ony atyp salyp, el-jurttyń alǵy­syn alypty... Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan».