Aımaqtar • 22 Qyrkúıek, 2022

Ken orny qaldyqtaryn retteý júıesi

92 ret kórsetildi

Teńizshevroıl (TShO) Atyraý qalasynda qaldyqtardy retteý boıynsha forým ótkizdi. Forýmnyń maqsaty – otandyq kompanııalardyń qaldyqtarmen jumys isteý salasyndaǵy tájirıbesimen, sońǵy jetistikterimen tanysý. Áleýetti qyzmet jetkizýshilerin izdep, sondaı-aq qaldyqtardy kádege jaratý ádisteri boıynsha halyqaralyq tájirıbelerdi qarastyrý.

Forýmǵa Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mı­nıs­trliginiń Qal­dyqtardy basqarýdaǵy memlekettik saıasat departamentiniń, Atyraý ob­lysy boıynsha ekologııa depar­tamentiniń jáne Atyraý ob­lysynyń tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń, «Green economy» «Eýropa-Azııalyq qa­ýym­dastyǵy» ZTB, KazWaste qazaqstandyq qaldyqtardy bas­qarý qaýymdastyǵynyń ókil­deri, sheteldik kompanııalar, sondaı-aq óndiris jáne tutyný qal­dyqtaryn ká­dege jaratý jó­nindegi qyzmetterdi kór­setetin mamandandyrylǵan kásip­oryn­dardyń menshik ıeleri men basshylary qatysty.

Forým barysynda vedomstvo ma­mandary óndiris jáne tutyný qal­dyqtarymen jumys isteý salasynda qyzmet kórsetetin kásip­oryndarǵa qatysty qolda­nylatyn ekologııalyq zańna­manyń talaptary týraly aqpa­ratpen bólisti. Al TShO mamandary kompanııanyń áleýetti bıznes-seriktesterge qoıatyn ishki talaptary týra­ly aıtty. Qaýymdastyq ókilderi qaldyqtardyń jekelegen túrleri boıynsha ulttyq standarttardyń talap­taryn túsindirdi. Sheteldik kom­panııa ókil­deri óndiris jáne tu­tyný qal­dyqtaryn basqarýdaǵy halyq­aralyq tájirıbelerimen bólisti.

Atyraý oblysy ekologııa de­par­tamentiniń basshy­sy Áli­bek Bekmu­hametov forýmǵa qatysýshylardy qaýip­sizdikke basa nazar aýdarýǵa jáne qol­jetimdi ozyq tehnolo­gııalardy belsendi engizýge sha­­qyrdy. «Biz Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen óńdeýshi kompanııalar týraly aqparat aldyq. Sonymen qatar qazaqstandyq kompanııalardyń múmkindikterin zertteıtin bolamyz. Qajet bolsa, zań talaby boıyn­sha tekserý júrgizemiz. TShO qazirdiń ózinde qaldyqtardy óńdeýmen aınalysady, biraq munymen toqtap qalmaı, úzdik tehnologııalardy engizýdi kózdep otyr. Osy turǵydan alǵanda bul forýmnyń paıdasy zor», dedi ol.

«Qaldyqtardy basqarý Qa­zaq­stan Res­pýblıkasynyń «Ja­­­syl ekono­mıkaǵa» kóshýi jó­nindegi tujyrym­damasynyń mańyzdy quramdas bóligi bolyp sanalady. О́zderińiz biletindeı, «Teńizshevroıl» JShS ekolo­gııalyq kórsetkishterdi únemi jaqsartýǵa um­tylady. Sizder bizdi udaıy baqylap, basty qun­­dylyqtarymyzben sanasyp, qashanda pikirlesip tura­syz­dar. Bul – biz úshin úlken már­tebe. Birlesken talap arqy­ly ǵana biz jergilikti halyq­ty jumyspen qamtamasyz ete otyryp, ekonomıkalyq belsen­dilik­ti arttyryp, joǵary sapa stan­­darttaryn engizip, qal­dyq­tardy barynsha óńdeýge jáne qaıta paıdalanýǵa qol jet­kize alamyz», dedi TShO bas dırek­torynyń orynbasary Kóńilqosh Súıesinov.

Atyraý qalasynan ońtústik-shy­ǵysqa qaraı 160 shaqyrym jerde ornalasqan Teńiz ken ornynda Qazaqstannyń ár óńirinen kelgen myńdaǵan jumysshy turatyn júzge jýyq vahtalyq qalashyqtar men óndiristik keshen ornalasqan. Kompanııanyń óndiristik qyzmetiniń jáne ilespe ınfraqurylymnyń nátıjesinde ártúrli qaldyqtardyń 63 túri jınalady jáne onyń 35-ten astamyn kompanııa derbes nemese bógde uıymdardy tarta otyryp, tabysty qaıta óńdeýge qabiletti. 2015 jyldan bastap 2022 jylǵa deıingi kezeńde bógde uıymdardyń qaıta óńdeýi úshin qaldyqtardy berý kólemi 700 myń tonnadan asty. Sonyń ishinde qaldyqtardy qaıta óńdeýge kóp kóńil bólinedi. Mysaly, 2016-2022 jyldar aralyǵynda 2 259 tonna plastıkalyq bótelkeler qaıta óńdeýge jiberildi. Onyń ishinde plastıkalyq jáne PET túıirshikteri bar basqa da taýar­lar shyǵaryldy. 5 861 tonna qaǵaz ben karton býyp-túıý materıaldary men basqa da taýar­lar óndiriske jiberildi. Al 99 542 tonna beton qaldyqtary qurylys materıaly retinde paıdalanyldy jáne «úshinshi tulǵalarǵa» berildi.

o

Barlyq óndiristik alańdar, vah­talyq kentter men TShO-nyń basqa da nysandarynda qal­dyq­tardy sanattar boıyn­sha bólý úshin túrli-tústi tańba­lanǵan arnaıy konteıner­ler or­natylǵan: plastıkalyq bótel­keler, karton, keńse qaǵazy, shy­­ny, beıkon­­dı­sııalyq metall jáne t.b.

Shyǵarylǵan barlyq qaldyq­ty Te­ńiz ken ornynyń óndi­ris­tik jáne ákimshilik ýchaske­le­rinen óndiris jáne tutyný qal­dyq­taryn basqarý jónindegi kom­panııanyń «haby» bolyp sanalatyn «Tengız Eko Sentr» nysa­nyna tasymaldaıdy. 100 ga aýmaq­­ta qaldyqtardy qa­ýip­siz qabyldaıtyn, tarata­tyn, ýa­qytsha saqtaıtyn jáne ká­dege jaratatyn zamanaýı kóp­­fýnksıonaldy qaldyq­tar­­dy basqarý nysany 2004 jyly paıdalanýǵa berildi. Atal­­ǵan nysanda Tana aǵash qal­dyqtaryn usaqtaǵysh, Parker tas untaqtaǵyshtary, BOMAG jáne Caterpillar qaldyq ty­ǵyz­­da­ǵyshtary, Newster medı­sına­lyq qaldyqtardy kádege jaratýshy, WHS jartylaı avtomatty syǵym­daý qondyrǵylary jáne Itimuse qaǵaz usat­qyshy sııaqty tanymal óndirý­shilerdiń biregeı jabdyqtary jumys isteıdi.

Qaıta óńdeý kólemderin odan ári keńeıtý maqsatynda TShO ónim berýshiler naryǵyna únemi monıtorıng júrgizedi jáne qal­dyqtarmen jumys isteýdiń qoljetimdi ádisterin zerdeleıdi. Kompanııanyń bul yntasy el Úkimeti belgilegen jasyl qaǵı­dattardy qoldaýǵa, sol arqyly normatıvtik talaptar men ha­lyqaralyq standarttardyń saq­talýyn qamtamasyz ete otyryp, qaldyqtardy basqarýda odan da mańyzdy kórsetkishterge qol jet­kizýge jáne eleýli úles qosýǵa múm­kindik beredi. Aıta keterligi, bul aýqymdy jobaǵa qatysýshylardyń bilik­­tiligi men joǵyry quzyrettilikke ıe bolýy óte mańyzdy.

Sońǵy jańalyqtar

Messı jeńiske jeteleı almady

Fýtbol • Búgin, 07:35

Shırek fınalǵa ótti

Tennıs • Búgin, 07:33

Tórtinshi orynǵa turaqtady

Tennıs • Búgin, 07:32

Jýrnalıster arasyndaǵy jarys

Qoǵam • Búgin, 07:30

Júldeniń aýyly alys emes

Sport • Búgin, 07:28

Shırek fınalǵa shyqqandar belgili

Sport • Búgin, 07:27

Barymtaǵa – «qarymta»

Qoǵam • Búgin, 07:25

Asyq atýdan álem chempıony

Ulttyq sport • Búgin, 07:24

Úzdik pedagogke – jeńil kólik

Bilim • Búgin, 07:22

Adam kapıtalyn arttyrýǵa arnalady

Ekonomıka • Búgin, 07:20

Jańa qundylyqtar – bılik ózegi

Pikir • Búgin, 07:18

Jańa reformaǵa senim zor

Pikir • Búgin, 07:16

Kóptiń kókeıindegini dóp basty

Pikir • Búgin, 07:15

Jol jaqsarmaı, is ońǵarylmaıdy

Pikir • Búgin, 07:13

Úmit sózi

Pikir • Búgin, 07:12

Bul – bolashaqtyń tańdaýy

Pikir • Búgin, 07:08

Ashyqtyqty arttyratyn ıgi ister

Qazaqstan • Búgin, 07:05

Quqyq ústemdigi – kelisim kepili

Qazaqstan • Búgin, 07:03

Judyryqtaı jumylý eldi jigerlendiredi

Saıasat • Búgin, 07:02

Erteńimiz úshin utymdy sheshim

Saıasat • Búgin, 07:00

Alashtyń aq joly ardaqtaldy

Saıasat • Keshe

Kemedeginiń jany bir...

Saıasat • Keshe

Kásip kózi – násip kózi

Ekonomıka • Keshe

Tuńǵysh tóraǵanyń toıy

Qazaqstan • Keshe

Ormanmen syrlasqan ǵalym

Aımaqtar • Keshe

Lývrda qalǵan shyraǵdan

Suhbat • Keshe

Sheberler sherýi

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar