Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń buıryǵy №17/308

2013 jylǵy 1 shilde,  Astana qalasy Aýyl sharýashylyǵy salasynyń basshylary jáne mamandary laýazymdarynyń úlgilik biliktilik sıpattamalaryn bekitý týraly buıyramyn: 1. Qosa berilgen Aýyl sharýashylyǵy salasynyń basshylary jáne mamandary laýazymdarynyń úlgilik biliktilik sıpattamalary bekitilsin. 2. Strategııa jáne korporatıvtik damý departamenti zańnamada belgilengen tártippen osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin jáne resmı jarııalanýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engizildi. Mınıstr A.MAMYTBEKOV. Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2013 jylǵy 1 shildedegi №17/308 buıryǵymen bekitilgen Aýyl sharýashylyǵy salasynyń basshylary jáne mamandary laýazymdarynyń úlgilik biliktilik sıpattamalary 1. Uıym (fılıal) basshysy Laýazymdyq mindetteri: Aýyl sharýashylyǵy salasynda qyzmet atqaratyn uıym (fılıal) qyzmetine basshylyqty júzege asyrady. Uıym (fılıal) múlkiniń saqtalýyn jáne paıdalanylýyn qamtamasyz etedi. Uıymnyń (fılıaldyń) qurylymdyq bólimsheleriniń jumysyn jáne ózara is-qımylyn uıymdastyrady. Uıymnyń bankti qosa alǵanda, memlekettik bıýdjet, jınaqtaýshy zeınetaqy jáne saqtandyrý qorlary, jetkizýshiler, tapsyrys berýshiler jáne kredıtorlar aldyndaǵy mindettemelerin oryndaýyn, sondaı-aq, sharýashylyq jáne eńbek sharttaryn (kelisimsharttaryn), ındıkatıvtik josparlar men bıznes-josparlardy oryndaýyn qamtamsyz etedi. Qazirgi zamanǵy tehnıkalar men ozyq tehnologııalardy, eńbekti basqarýdyń jáne uıymdastyrýdyń progressıvtik nysandaryn paıdalaný negizinde óndiristik-sharýashylyq qyzmetti uıymdastyrady. Uıymdy (fılıaldy) bilikti kadrlarmen qamtamasyz etý, olardyń kásibı bilimderi men tájirıbesin utymdy paıdalaný jáne damytý boıynsha sharalar qabyldaıdy. Uıymnyń (fılıaldyń) qarjylyq-sharýashylyq qyzmetine qatysty máselelerdi sheshedi. Uıymnyń (fılıaldyń) shtattyq kestesin, qarjylyq josparyn, jyldyq esebin jáne jyldyq býhgalterlik teńgerimin bekitedi. Qyzmetkerlerge ýaqtyly jáne tolyq kólemde eńbekaqy tóleýdi qamtamasyz etedi. Uıymnyń (fılıaldyń) uıymdastyrý-basqarýshylyq qurylymyn, jumysynyń nysandary men ádisterin jetildiredi. Uıymnyń (fılıaldyń) qyzmetinde zańdylyqtyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Sotta, arbıtrajda, memlekettik organdarda uıymnyń (fılıaldyń) múliktik múddelerin qorǵaıdy. Uıym (fılıal) qyzmetkerleriniń qosymsha kásibı bilim alýyn (biliktilik arttyrý, kásibı qaıta daıarlaý) uıymdastyrady jáne qamtamasyz etedi. Uıym (fılıal) qyzmetkerleriniń óz laýazymdyq mindettemelerin oryndaýyn qamtamasyz etý boıynsha sharalar qabyldaıdy. Uıym (fılıal) qyzmetkerleriniń ishki eńbek tártibi qaǵıdalaryn, eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi qaǵıdalaryn oryndaýyn qamtamasyz etedi. Konferensııalarǵa, semınarlarǵa, kórmelerge qatysady. О́ndiristik jaraqat alýdy jáne kásiptik aýrýlardy boldyrmaý boıynsha aldyn alý sharalaryn júrgizýdi qamtamasyz etedi. Mynalardy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyn, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekologııalyq kodeksin, «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tilder týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryn, sondaı-aq, uıymnyń (fılıaldyń) óndiristik-sharýashylyq jáne qarjy-ekonomıkalyq qyzmetin reglamentteıtin jáne ekonomıka damýynyń basym baǵyttaryn jáne ekonomıkalyq qyzmettiń tıisti túrin aıqyndaıtyn Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańnamalyq jáne zańǵa táýeldi normatıvtik quqyqtyq aktilerin; agroónerkásiptik keshen jáne aýyl sharýashylyǵy salasynda qyzmet atqaratyn uıymnyń (fılıaldyń) óndiristik qyzmeti máseleleri boıynsha basshylyq, normatıvtik, nusqaýlyq jáne ádistemelik materıaldardy; uıym (fılıal) qurylymynyń mamandanýyn jáne ereksheligin; kirister men shyǵystardyń bıýdjettik smetasyn jáne uıymnyń (fılıaldyń) tabys ákeletin qyzmetinen alynǵan qarajat boıynsha kirister men shyǵystar smetasyn jasaýdyń jáne kelisýdiń tártibin, uıymnyń (fılıaldyń) sharýashylyǵyn júrgizý jáne basqarý ádisterin, tıisti aýyl sharýashylyǵynyń salasynyń ǵylymı jetistikteri men ozyq tájirıbesin, eńbek, azamattyq, ákimshilik jáne qylmystyq zańnama negizderin, ekonomıka, eńbekti uıymdastyrý jáne basqarý negizderin; ishki eńbek tártibi qaǵıdalaryn; eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi qaǵıdalaryn bilýi tıis. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. (Memlekettik jáne jergilikti basqarý, quqyqtaný, ekonomıka, menedjment, agronomııa, jemis-kókónis sharýashylyǵy, topyraqtaný jáne agrohımııa, ósimdikterdi qorǵaý jáne karantın, bıologııa, bıotehnologııa, veterınarlyq medısına, veterınarlyq sanıtarııa, mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý tehnologııasy, jerdi melıorasııalaý, baptaý jáne qorǵaý, agrarlyq tehnıka jáne tehnologııa, aýyl sharýashylyǵyn energııamen qamtamasyz etý) mamandyǵy boıynsha joǵary (nemese joǵarydan keıingi) bilim jáne basshylyq laýazymdardaǵy eńbek ótili 5 jyldan kem emes. 2. Uıymnyń (fılıaldyń) qurylymdyq bólimshesiniń basshysy Laýazymdyq mindetteri. Qurylymdyq bólimsheniń qyzmetin basqarýdy júzege asyrady, onyń jumysyn uıymdastyrady jáne úılestiredi, bólimsheniń negizgi mindetteri men fýnksııalaryna sáıkes máseleler boıynsha sheshim qabyldaıdy. Uıymnyń saıasatyn, bólimshe qyzmetiniń máni bolyp tabylatyn máseleler boıynsha damý strategııasyn aıqyndaýǵa jáne iske asyrýǵa qatysady. Is-sharalar josparlaryn, nusqaýlyq jáne ádistemelik qujattardy ázirleýge basshylyq jasaıdy. Bólimsheniń óndiristik-sharýashylyq qyzmetiniń nátıjelerine taldaý jasaıdy. Bólimshege kelip túsken qujattar men materıaldardy qaraıdy jáne olar boıynsha sheshim qabyldaıdy, olarmen jumys isteý tártibin aıqyndaıdy. Bólimshe qyzmetiniń máni bolyp tabylatyn máselelerdi kelisý úshin bólimshege kelip túsken qujattar jobalary boıynsha qorytyndy beredi. Basqarýshylyq sheshimderdiń iske asyrylý barysyn, olardyń ádistemelik qamtamsyz etilýin uıymdastyrady, joǵary turǵan basshylyq qabyldaǵan ózge de qujattarǵa taldaý jasaıdy. Joǵary turǵan basqarý organynyń qaraýyna bólimsheniń quzyretine kiretin máseleler boıynsha baıandamalar, usynystar, sheshim jobalaryn engizedi. Bólimshe qyzmetiniń máseleleri boıynsha semınarlar, keńester, konsýltasııalar uıymdastyrýǵa jáne ótkizýge basshylyq jasaıdy jáne tikeleı qatysady. Baǵynysty qyzmetkerler arasynda laýazymdyq mindetterdi bóledi. Baǵynysty qyzmetkerlerge ókimder beredi jáne olardyń jumysynyń nátıjesin taldaıdy. Baǵynysty qyzmetkerlerdiń biliktiligin arttyrý úshin jaǵdaı jasaıdy. Ýákiletti memlekettik organdarmen, bógde uıymdarmen, uıymnyń qurylymdyq bólimshelerimen bólimsheniń quzyretine kiretin máselelerdi sheshý boıynsha ózara is-qımyl jasaıdy. Bólimsheniń materıaldyq, qarjylyq, jáne eńbek resýrstaryn utymdy paıdalanýdy qamtamasyz etedi. Memlekettik, kommersııalyq jáne qyzmettik qupııa bolyp tabylatyn aqparatty qorǵaý boıynsha jumystar júrgizedi. Uıym basshysyna bólimsheniń jumysyn jetildirý boıynsha, baǵynysty qyzmetkerlerdi yntalandyrý, jazaǵa tartý týraly usynystar engizedi. Bólimshe jumysynyń nátıjelerin esepke alýdy, belgilengen eseptilikti júrgizýdi jáne ýaqtyly usynýdy qamtamasyz etedi. Baǵynysty qyzmetkerlerdiń eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi talaptaryn, óndiristik jáne eńbek tártibin, ishki eńbek tártibi qaǵıdalaryn saqtaýyn qamtamasyz etedi. Mynalardy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyn, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekologııalyq kodeksin, «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tilder týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryn, sondaı-aq, bólimsheniń (fılıaldyń) qyzmetin reglamentteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańnamalyq jáne zańǵa táýeldi normatıvtik quqyqtyq aktilerin, uıymnyń mindetteri men fýnksııalaryn jáne bólimsheniń qyzmet aıasyn, sondaı-aq, negizgi qyzmetpen aralas qyzmet aıasyn negizge ala otyryp, tıisti bilim salasyndaǵy ǵylymı jáne praktıkalyq máselelerdi, bólimsheniń quzyretine kiretin máselelerdi sheshý boıynsha otandyq jáne sheteldik tájirıbeni, eńbek, azamattyq, ákimshilik jáne qylmystyq zańnama negizderin, ekonomıkany, eńbekti uıymdastyrýdy jáne basqarýdy, kommýnıkasııa jáne baılanystyń qazirgi zamanǵy quraldaryn, esepteýish tehnıkany, olardy paıdalaný erejelerin, ishki eńbek tártibi qaǵıdalaryn, eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi boıynsha talaptardy bilýi tıis. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. (Memlekettik jáne jergilikti basqarý, quqyqtaný, ekonomıka, menedjment, agronomııa, jemis-kókónis sharýashylyǵy, topyraqtaný jáne agrohımııa, ósimdikterdi qorǵaý jáne karantın, bıologııa, bıotehnologııa, veterınarlyq medısına, veterınarlyq sanıtarııa, mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý tehnologııasy, jerdi melıorasııalaý, baptaý jáne qorǵaý, agrarlyq tehnıka jáne tehnologııa, aýyl sharýashylyǵyn energııamen qamtamasyz etý) mamandyǵy boıynsha joǵary (nemese joǵarydan keıingi) bilim jáne kásibı qyzmet baǵyty boıynsha eńbek ótili 3 jyldan kem emes. 3. Bas agronom Laýazymdyq mindetteri. О́simdik sharýashylyǵy salasyn uıymdastyrýshylyq-tehnıkalyq basqarýdy júzege asyrady. Eginshiliktiń ǵylymı-negizdelgen júıelerin ázirleýdi jáne engizýdi, jerlerdi, negizgi qorlardy, eńbek jáne materıaldyq resýrstardy tıimdi paıdalaný, ónim óndirisin ulǵaıtý jáne sapasyn arttyrý, onyń ózindik qunyn tómendetý maqsatynda aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ósirýdiń qarqyndy tehnologııalaryn engizý jáne olardyń tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalardy júzege asyrýdy uıymdastyrady. Topyraq qunarlylyǵyn arttyrýǵa, astyq sharýashylyǵyn nyǵaıtýǵa, mal sharýashylyǵy úshin myqty jemshóp bazasyn qurýǵa baǵyttalǵan agrotehnıkalyq jáne uıymdastyrýshylyq-ekonomıkalyq is-sharalardy ázirleýdi jáne engizýdi qamtamasyz etedi. Dándi jáne basqa da aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ósirý, barynsha tıimdi merzimde jáne agrotehnıkanyń joǵary deńgeıinde aýyl sharýashylyǵy jumystaryn júrgizý tehnologııalaryn jetildirý boıynsha is-sharalar uıymdastyrady. Aýyspaly egistiń, topyraqty erozııadan qorǵaýdyń, topyraqty óńdeýdiń, tyńaıtqysh qoldanýdyń, egisterdi zııankesterden, aýrýlardan jáne aramshópterden qorǵaýdyń ǵylymı negizdelgen júıelerin ázirleıdi jáne engizedi. Sharýashylyqishilik jerge ornalastyrý, jerler melıorasııasy, daqyl-tehnıkalyq jumystar jobalaryn, tuqym sharýashylyǵy, aýdandastyrylǵan, perspektıvaly jáne tapshy tuqymdardy jyldam kóbeıtý, sort aýystyrýdy jáne sort jańartýdy jedeldete júrgizý, sharýashylyqty sapasy joǵary sorttyq tuqymmen qamtamasyz etý jáne olardy durys paıdalaný jónindegi jumystardy oryndaýdy uıymdastyrady. Naryqtyq ekonomıka jáne sharýashylyq bólimsheler mindetteri jaǵdaıynda sharýashylyqty damytýdyń perspektıvalyq jáne jyldyq josparlaryn ázirleýge qatysady. О́simdik sharýashylyǵy boıynsha tehnologııalyq kartalardy, óndiristik baǵdarlamalardy jáne jumys josparlaryn ázirleıdi. Sharýashylyq bólimshelerine óndiristik qyzmetke taldaý júrgizýge, ósimdik sharýashylyǵy óndirisin ulǵaıtý jáne ónim sapasyn arttyrý jónindegi is-sharalardy ázirleýge, aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ósirý jáne olardyń perspektıvaǵa qajettiligin aıqyndaý úshin tehnıkalyq quraldarmen jıyntyqtaýǵa kómek kórsetedi. Daıyndaýshy, qaıta óńdeýshi, qyzmet kórsetýshi jáne basqa kásiporyndarmen ósimdik sharýashylyǵy ónimderin ótkizý boıynsha sharttar jasasýdy uıymdastyrady jáne jasasady, olardyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. О́simdik sharýashylyǵy salalarynyń agroónerkásiptik keshenniń qaıta óńdeýshi, qyzmet kórsetýshi jáne basqa kásiporyndarymen (uıymdarymen) utymdy óndiristik-ekonomıkalyq baılanysyn ornatý boıynsha usynystar ázirleıdi. Alqaptar tarıhynyń kitabyn, jerdiń baýly kitabyn jáne basqa da eseptik qujattardy júrgizý, esepterdi ýaqtyly rásimdeý jáne olardy memlekettik organdarǵa usyný boıynsha jumystardy uıymdastyrady. О́simdik sharýashylyǵy salasy boıynsha bólimshelerdiń, aýyl sharýashylyǵy ýchaskeleriniń qyzmetin úılestiredi, agrohımııalyq qyzmetke basshylyq jasaıdy. О́simdik sharýashylyǵyndaǵy óndiristik prosesterdi keshendi mehanıkalandyrý jáne avtomattandyrý jónindegi is-sharalardy engizýge yqpal etedi. Jer qoryn, mashına-traktorlyq parkti, janar maıdy jáne hımııalandyrý zattaryn utymdy paıdalanýdy qamtamasyz etedi. О́simdik sharýashylyǵynda paıdalanylatyn mashınalardy, jabdyqtardy, qosalqy bólshekterdi, tyńaıtqyshtardy, hımıkattardy, otyndy, ydysty jáne basqa da materıaldyq resýrstardy satyp alýǵa ótinim jasaýǵa qatysady. Kásiporyn ishindegi basqa bólimshelerge berilgen ósimdik sharýashylyǵy ónimderiniń, sondaı-aq, daıyndaýshy uıymdarǵa nemese qaıta óńdeýshi kásiporyndarǵa ótkizilgen ónimniń mólsheri men sapasyna arnaıy saraptama júrgizýdi qamtamasyz etedi. Eńbekti uıymdastyrý men eńbekaqy tóleýdiń, kásiporyn bólimshelerinde jaldamalyq, kooperatıvtik qatynastardy uıymdastyrýdyń, sharýa qojalyqtaryn qurýdyń progressıvti nysandaryn damytýǵa jáne engizýge yqpal etedi. Olarǵa óndiris tehnologııasy máseleleri boıynsha konsýltasııalyq kómek kórsetedi. О́simdik sharýashylyǵy qurylystaryn salý jobalaryn qarastyrýǵa, olardy salý oryndaryn tańdaýǵa, jańadan salynǵan, kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeýden ótken obektilerdi qabyldaýǵa, sondaı-aq, merdiger uıymdar oryndaǵan jumystardy qabyldaýǵa qatysady. Saladaǵy agrotehnıkalyq esepti durys júrgizýdi qamtamasyz etedi. Aýyl sharýashylyǵy jumystaryn sapaly jáne ýaqytyly júrgizýdi, tehnıkany tıisinshe paıdalanýdy, saladaǵy eńbek jáne materıaldyq-aqsha qarajatyn utymdy paıdalanýdy uıymdastyrady, óndirilgen ónimniń sapasyn qamtamasyz etedi. Qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi zańnama talaptarynyń oryndalýyn, eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi qaǵıdalary men normalarynyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Mynalardy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyn, «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tilder týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryn, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańnamalyq jáne zańǵa táýeldi normatıvtik quqyqtyq aktilerin, agroónerkásiptik keshen jáne aýyl sharýashylyǵy birlestiginiń (uıymynyń) óndiristik qyzmeti máseleleri boıynsha basshylyq, normatıvtik, nusqaýlyq jáne ádistemelik materıaldardy, aýyl sharýashylyǵy daqyldary óndirisiniń tehnologııasyn, mádenı ósimdikter seleksııasyn jáne tuqym sharýashylyǵyn, olardyń bıologııalyq erekshelikterin jáne olardy ósirý agrotehnıkasyn, ósimdik sharýashylyǵy ónimderine arnalǵan standarttardy, ósimdik sharýashylyǵy salasyndaǵy ǵylymnyń jetistikteri men otandyq jáne sheteldik kásiporyndar jumysynyń ozyq tájirıbelerin, ekonomıkany, óndiristi, eńbekti uıymdastyrýdy jáne basqarýdy, eńbek jáne jer zańnamalary negizderin, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne tabıǵat resýrstaryn utymdy paıdalaný salasyndaǵy zańnama negizderin, eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi qaǵıdalary men normalaryn bilýi tıis. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. (Agronomııa, jemis-kókónis sharýashylyǵy) mamandyǵy boıynsha joǵary (nemese joǵarydan keıingi) bilim jáne kásibı qyzmet baǵyty boıynsha eńbek ótili 5 jyldan kem emes. 4. Bas agrohımık Laýazymdyq mindetteri. Aýyl sharýashylyǵynda tyńaıtqyshtardy jáne hımııalandyrý zattaryn tıimdi paıdalaný boıynsha jumystardy uıymdastyrýshylyq-tehnologııalyq basqarýdy júzege asyrady. Tyńaıtqyshtarǵa jáne topyraq jaqsartýshy zattarǵa taldaý júrgizýdi, tyńaıtqyshtarmen egistik tájirıbeler júrgizýdi uıymdastyrady jáne olarǵa qatysady. Topyraq qunarlylyǵynyń jaı-kúıi men ózgerý serpinin baǵalaýdy uıymdastyrady jáne júrgizedi. Hımııalandyrýdyń perspektıvaly jáne jyldyq josparlaryn jasaýǵa, uıymdarmen sharttar jasasýǵa jáne óndiristik baǵdarlamalardy ázirleýge qatysady, olardyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. Materıaldy-tehnıkalyq quraldarǵa, arnaıy kıimge jáne jeke qorǵanys quraldaryna degen qajettilikti aıqyndaıdy. Taldaýlardyń sapaly jáne ýaqtyly oryndalýyn qamtamasyz etedi. Belgilengen qujattamany, esep jáne eseptilikti júrgizedi. Mıneraldy jáne organıkalyq tyńaıtqyshtardy tıimdi qoldaný, topyraqtyń hımııalyq melıorasııasy boıynsha jobalyq-smetalyq qujattamany ázirleýge qatysady. Ǵylym jetistikteri men ozyq tájirıbeni nasıhattaýdy jáne engizýdi qamtamasyz etedi. Qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi zańnama talaptarynyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. Eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi qaǵıdalary men normalarynyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Mynalardy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyn, «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tilder týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryn, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańnamalyq jáne zańǵa táýeldi normatıvtik quqyqtyq aktilerin, agroónerkásiptik keshen, uıymynyń óndiristik qyzmeti máseleleri boıynsha basshylyq, normatıvtik, nusqaýlyq jáne ádistemelik materıaldardy, agrohımııany, tyńaıtqyshtardy tasymaldaý, saqtaý jáne engizý tehnologııasyn, tyńaıtqyshtardy taldaý ádisterin, tyńaıtqyshqa arnalǵan standarttardy, ekonomıka, aýyl sharýashylyǵyndaǵy eńbekti uıymdastyrý, óndiris jáne basqarý negizderin, eńbek jáne jer zańnamalary negizderin, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne tabıǵat resýrstaryn utymdy paıdalaný jónindegi zańnamany, eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi qaǵıdalary men normalaryn bilýi tıis. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. (Agronomııa, jemis-kókónis sharýashylyǵy, topyraqtaný jáne agrohımııa) mamandyǵy boıynsha joǵary (nemese joǵarydan keıingi) bilim jáne kásibı qyzmet baǵyty boıynsha eńbek ótili 5 jyldan kem emes. 5. О́simdikterdi qorǵaý jónindegi bas agronom Laýazymdyq mindetteri. Aýyl sharýashylyǵy ósimdikteriniń zııankesterimen, aýrýlarymen jáne aramshóptermen kúres boıynsha jumysqa basshylyq jasaýdy júzege asyrady. О́simdikterdi qorǵaý jónindegi memlekettik mekemeler ókilderimen birlesip aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń negizgi zııankesteri jáne aýrýlarynyń mólsheri men damý serpinin anyqtaıdy. Sharýashylyqtarmen ósimdikterdi qorǵaý boıynsha is-sharalardy oryndaýǵa sharttar jasasý jóninde usynystar beredi. О́simdikterdi qorǵaý boıynsha jyldyq jáne kúntizbelik is-sharalar josparyn jasaıdy jáne olaryń oryndalýyn qamtamasyz etedi. О́simdikterdi qorǵaý quraldaryn qoldanatyn avıasııaǵa jerden qyzmet kórsetý boıynsha jumystardy uıymdastyrady. Josparlanǵan pestısıdterdi daıyndaýdy jáne olardyń sharýashylyqtarǵa ýaqytyly túsýin jáne tıisinshe paıdalanylýyn, agregattardyń utymdy jınaqtalýyn qamtamasyz etedi, olardyń utymdy jumys rejımin ornatady. Qyzmet kórsetýshi sharýashylyqtarmen utymdy óndiristik-ekonomıkalyq baılanys ornatady. О́simdikterdi qorǵaý boıynsha oryndalǵan jumystardyń sapasyn aıqyndaý jónindegi komıssııaynyń jumysyna qatysady. О́simdikterdi qorǵaý jónindegi mashınalardyń standarttardyń belgilengen talaptaryna jáne tehnıkalyq sharttarǵa sáıkes saqtalýyn uıymdastyrady. О́simdikterdi zııankesterden, aýrýlardan jáne aramshópterden qorǵaý boıynsha ǵylym jetistikterin jáne ozyq tájirıbeni óndiriske engizedi. Hımııalyq ósimdikterdi qorǵaý zattarymen jumys isteý kezinde eńbekti, qorshaǵan ortany qorǵaý qaǵıdalary men normalarynyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Mynalardy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyn, «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tilder týraly», «О́simdikterdi qorǵaý týraly», «О́simdikter karantıni týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryn, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańnamalyq jáne zańǵa táýeldi normatıvtik quqyqtyq aktilerin, agroónerkásiptik keshen, ósimdikter qorǵaý jáne karantın máseleleri boıynsha basshylyq, normatıvtik, nusqaýlyq jáne ádistemelik materıaldardy, aýyl sharýashylyǵy daqyldary men tuqymdaryn pestısıdtermen óńdeý tehnologııasyn, zııankestermen jáne aýrýlarmen kúrestiń ádisteri men quraldaryn, ekonomıka, aýyl sharýashylyǵyndaǵy eńbekti uıymdastyrý, óndiris jáne basqarý negizderin, ósimdikter zııankesterimen jáne aýrýlarymen kúres jónindegi otandyq jáne sheteldik ǵylym men tehnıkanyń jetistikterin, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne tabıǵat resýrstaryn utymdy paıdalaný jónindegi zańnamany, eńbek jáne jer zańnamalaryn, eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi qaǵıdalary men normalaryn bilýi tıis. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. (Agronomııa, jemis-kókónis sharýashylyǵy, ósimdikterdi qorǵaý jáne karantın) mamandyǵy boıynsha joǵary (nemese joǵarydan keıingi) bilim jáne kásibı qyzmet baǵyty boıynsha eńbek ótili 5 jyldan kem emes. 6. Bas bakterıolog Laýazymdyq mindetteri. Karantındik-fıtosanıtarııalyq jáne veterınarııalyq-sanıtarııalyq saraptama júrgizýdi uıymdastyrady. Ǵylymı-óndiristik baǵdarlamalardyń jekelegen tapsyrmalaryn oryndaıtyn jumysshylar tobyn basqarady. Saraptamalar, tekserýler, zertteýler júrgizý ádisterin ázirleıdi. Jańa zertteýler men ázirlemelerdiń baǵyttaryn jáne olardy oryndaý ádisterin negizdeıdi, ǵylymı-óndiristik jumystardyń josparlaryna qosýǵa usynys engizedi. Karantınge jatqyzylǵan ónimniń halyqaralyq jáne otandyq standarttarǵa sáıkestigine synaýlar, karantındik taldaý jáne karantındik saraptama júrgizedi. О́lgen maldardy baıqap qaraýdy jáne soıýdy júrgizedi. Janýarlar aýrýlarynyń qozdyrǵyshtaryn anyqtaýdy jáne tıpke jatqyzýdy júzege asyrady. Janýarlar asa qaýipti aýrýlarynyń jasyryn nysandaryn anyqtaıdy. Zertteýge kelip túsken materıaldy qabyldaıdy, zertteý aıaqtalǵanǵa deıin onyń saqtalýyn qamtamasyz etedi, zertteý jáne sanıtarlyq óńdeý júrgizýge jumsalǵan materıaldar shyǵysy boıynsha qujattama resimdeıdi. Bokstyń zararsyzdandyrylýyn, jumys ornynyń óńdelýin, qural-saımandardyń sterıldendirilýin, reaktıv eritindileriniń, qorektik ortanyń daıyndyǵyn, bıologııalyq materıal qaldyqtarynyń joıylýyn, sondaı-aq sanıtarııa jáne órtke qarsy qorǵanys qaǵıdalarynyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Taldaýlar nátıjelerin resimdeıdi jáne beredi. Aǵymdaǵy jumys nátıjeleri boıynsha qujattama resimdeıdi. Kolleksııalyq materıaldyń esebin júrgizedi, onyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Zerthanalyq taldaýlar men saraptamalar júrgizýdiń jańa ádisterin ázirleýge jáne qoldanystaǵylaryn jetildirýge qatysady. Kadrlardyń biliktiligin arttyrý jáne daıarlaý boıynsha jumystar júrgizedi. Veterınarııalyq esepke alýdy jáne eseptilikti júrgizedi, Qazaqstan Respýblıkasynyń veterınarııa salasyndaǵy zańnamasynda belgilingen tártipte eseptilik usynady. Mynalardy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyn, «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tilder týraly», «О́simdikterdi qorǵaý týraly», «О́simdikter karantıni týraly», «Veterınarııa týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryn, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańnamalyq jáne zańǵa táýeldi normatıvtik quqyqtyq aktilerin, zerthanalyq jabdyqty paıdalaný jáne mıkroorganızmdermen jumys qaǵıdalaryn, veterınarııalyq mıkrobıologııany, bakterıologııany jáne fıtopatologııany, ósimdikter aýrýlary zııandylyǵynyń ekonomıkalyq shegin, janýarlar men ósimdikterdiń bakterıaldy aýrýlary qozdyrǵyshtaryn birdeılendirý ádisterin, karantınge jatqyzylǵan ónim úlgilerin synaý ádistemelerin, janýarlar aýrýlarymen kúres jónindegi ádistemelerdi jáne nusqaýlyqtardy, veterınarııalyq preparattardy qoldaný jónindegi nusqaýlardy, janýarlardan alynatyn ónimdi jáne shıkizatty saraptaýdyń veterınarııalyq-sanıtarııalyq qaǵıdalaryn, materıaldardy zerthanalyq zertteýdiń ádistemelerin, janýarlardan alynatyn ónimdi óndirý jáne qaıta óńdeý tehnologııasyn, eńbek zańnamasynyń negizderin, ishki eńbek tártibi qaǵıdalaryn, eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi jónindegi qaǵıdalardy bilýi tıis. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. (Bıologııa, bıotehnologııa, veterınarlyq medısına, veterınarlyq sanıtarııa) mamandyǵy boıynsha joǵary (nemese joǵarydan keıingi) bilim jáne kásibı qyzmet baǵyty boıynsha eńbek ótili 3 jyldan kem emes. 7. Bas veterınar dáriger Laýazymdyq mindetteri. Sharýashylyqtyń veterınarııa qyzmetine basshylyqty júzege asyrady. Mal sharýashylyǵy ónimderiniń óndirisin ulǵaıtýdy, onyń sapasyn arttyrýdy jáne ózindik qunyn tómendetýdi qamtamasyz etetin bekitilgen ǵylymı negizdelgen veterınarııalyq-sanıtarııalyq is-sharalardy engizedi. Josparlar ázirleıdi jáne zootehnıkalyq qyzmetpen jáne bólimsheler basshylarymen birlesip mal sharýashylyǵynda profılaktıkalyq, veterınarııalyq-sanıtarııalyq, epızootııaǵa qarsy jáne emdik is-sharalar júrgizýdi júzege asyrady. Basqa sharýashylyqtarmen, qaıta óńdeýshi jáne qyzmet kórsetýshi kásiporyndarmen óndiristik-ekonomıkalyq baılanysty ázirleýge qatysady. Sharýashylyqtyń (uıymnyń) dári-dármekterge, bıopreparattarǵa, veterınarııalyq jabdyqtarǵa, qural-saımandarǵa, dezınfeksııalyq zattarǵa degen qajettiligin aıqyndaıdy jáne olarmen qamtamasyz etýdi uıymdastyrady. Fermalardyń, soıý jáne sút pýnkteriniń, maldan alynatyn ónimder men shıkizattardy saqtaý qoımalarynyń, sondaı-aq maldardy, ónimder men shıkizatty ótkizý pýnkteriniń veterınarııalyq-sanıtarııalyq qolaılylyǵyn qamtamasyz etedi. Mal men qusty veterınarııalyq baıqaýdy, et pen et ónimderin veterınarııalyq-sanıtarııalyq saraptaýdy júrgizýdi uıymdastyrady. Aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn qoldan uryqtandyrý boıynsha is-sharalar uıymdastyrady. Etti, et ónimderin jáne maldan alynatyn shıkizatty saqtaý sharttarynyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Maldardy azyqtandyrý sapasyn qadaǵalaıdy, jemshóp bazasyn nyǵaıtý, jemshópti durys daıyndaý, saqtaý jáne paıdalaný, jaıylymdardy, sýattardy paıdalaný jónindegi is-sharalardy ázirleýge jáne júzege asyrýǵa qatysady. Maldardyń árbir basyn veterınarııalyq baıqaýdy júıeli túrde júrgizedi, sıyrlardyń býazdyǵyn tekseredi, qysyr qalýdyń aldyn alý boıynsha sharalar qabyldaıdy, analyq bastyń qaıta kúıleý sebepterin zerdeleıdi. Mal sharýashylyǵy fermalarynda, ónimder men shıkizattar saqtaýǵa arnalǵan úı-jaılarda dezınfeksııa, dezınseksııa jáne deratızasııa uıymdastyrady. Maldardy jáne mal sharýashylyǵy ónimderin jappaı zalaldanýdan qorǵaý boıynsha is-sharalardy ázirleýge qatysady. Janýarlardyń qyrylý sebepterin aıqyndaıdy. Veterınarııalyq is-sharalardy júrgizý kezinde eńbekti, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi jónindegi qaǵıdalar men normalardyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Veterınarııalyq esepke alýdy jáne eseptilikti júrgizedi, Qazaqstan Respýblıkasynyń veterınarııa salasyndaǵy zańnamasynda belgilingen tártipte eseptilik usynady. Mynalardy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyn, «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly», «Veterınarııa týraly», Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryn, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń jáne Keden odaǵynyń ózge de zańnamalyq jáne zańǵa táýeldi normatıvtik quqyqtyq aktilerin, veterınarııa, halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq saýlyǵy, tamaq ónimderiniń qaýipsizdigi salasyndaǵy basshylyq, normatıvtik, nusqaýlyq jáne ádistemelik materıaldardy, veterınarııalyq-sanıtarııalyq qaǵıdalardy, kásiporynnyń óndiristik qyzmetine, mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý tehnologııasyna, qoldan uryqtandyrýdy júrgizý tehnologııasyna qatysty normalardy jáne nusqaýlyqtardy, erejelerdi jáne basqa da basshylyq qujattardy, óndirý, baqylaý jáne óndirilgen ónimniń sapasy jónindegi standarttardy jáne nusqaýlyqtardy, veterınarııalyq-sanıtarııalyq saraptamany, mıkrobıologııa men epızootologııany, ekonomıka, eńbekti uıymdastyrý, óndiris jáne basqarý negizderin, jer jáne eńbek zańnamalary negizderin, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne tabıǵat resýrstaryn utymdy paıdalaný jónindegi zańnamany, eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi qaǵıdalary men normalaryn bilýi tıis. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. (Veterınarlyq medısına) mamandyǵy boıynsha joǵary (nemese joǵarydan keıingi) bilim jáne kásibı qyzmet baǵyty boıynsha eńbek ótili 5 jyldan kem emes. 8. Bas vırýsolog Laýazymdyq mindetteri. Karantındik-fıtosanıtarııalyq jáne veterınarııalyq-sanıtarııalyq saraptama júrgizýdi uıymdastyrady. Ǵylymı-óndiristik baǵdarlamalardyń tapsyrmalaryn oryndaıtyn jumysshylar tobyn basqarady. О́simdikterdi qorǵaýdyń bıologııalyq quraldaryn taldaýdy júrgizedi. Karantınge jatqyzylǵan ónimniń halyqaralyq jáne otandyq standarttarǵa sáıkestigine synaýlar, karantındik taldaý jáne karantındik saraptama júrgizedi. О́lgen maldardy baıqap qaraýdy jáne soıýdy júrgizedi. Janýarlar aýrýlarynyń qozdyrǵyshtaryn anyqtaýdy jáne tıpke jatqyzýdy júzege asyrady. Janýarlar asa qaýipti aýrýlarynyń jasyryn nysandaryn anyqtaıdy. Jańa zertteýler men ázirlemelerdiń baǵyttaryn jáne olardy oryndaý ádisterin negizdeıdi, ǵylymı-óndiristik jumystardyń josparlaryna qosýǵa usynys engizedi. Jabdyqtar men aspaptardyń jańa túrlerin synaýǵa, janýarlar men ósimdikterdiń vırýstyq aýrýlaryn dıagnostıkalaýdyń qazirgi zamanǵy ádisterin ázirleýge qatysady. Zertteýge kelip túsken materıaldy qabyldaıdy, zertteý aıaqtalǵanǵa deıin onyń saqtalýyn qamtamasyz etedi, zertteý jáne sanıtarlyq óńdeý júrgizýge jumsalǵan materıaldar shyǵysy boıynsha qujattama resimdeıdi. Bokstyń zararsyzdandyrylýyn, jumys ornynyń óńdelýin, qural-saımandardyń sterıldendirilýin, bıologııalyq materıal qaldyqtarynyń joıylýyn, sondaı-aq sanıtarııa jáne órtke qarsy qorǵanys qaǵıdalarynyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Zertteýler nátıjelerin resimdeıdi jáne saraptama aktisin beredi. О́z quzyreti sheginde barlyq jumys túrlerin uıymdastyrýǵa ádistemelik jáne praktıkalyq kómek kórsetedi. Kolleksııalyq materıaldyń esebin júrgizedi, onyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Kadrlardyń biliktiligin arttyrý jáne daıarlaý boıynsha jumystar júrgizedi. Veterınarııalyq esepke alýdy jáne eseptilikti júrgizedi, Qazaqstan Respýblıkasynyń veterınarııa salasyndaǵy zańnamasynda belgilingen tártipte eseptilik usynady. Mynalardy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyn, «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tilder týraly», «О́simdikterdi qorǵaý týraly», «О́simdikter karantıni týraly», «Veterınarııa týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryn, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańnamalyq jáne zańǵa táýeldi normatıvtik quqyqtyq aktilerin; zerthanalyq zertteýler jónindegi ádistemeler men nusqaýlyqtardy, qoldanylatyn aspaptar men jabdyqtardyń jumys qaǵıdatyn jáne paıdalaný qaǵıdalaryn, janýarlar men ósimdikterdiń vırýstyq aýrýlary qozdyrǵyshtaryn birdeılendirý ádisterin, veterınarııalyq-sanıtarııalyq talaptardy, veterınarııalyq mıkrobıologııany, bakterıologııany jáne fıtopatologııany, ósimdikter aýrýlary zııandylyǵynyń ekonomıkalyq shegin, karantınge jatqyzylǵan ónim úlgilerin irikteý ádistemelerin; janýarlar aýrýlarymen kúres jónindegi ádistemelerdi jáne nusqaýlyqtardy, veterınarııalyq preparattardy qoldaný jónindegi nusqaýlardy, janýarlardan alynatyn ónimdi jáne shıkizatty saraptaýdyń veterınarııalyq-sanıtarııalyq qaǵıdalaryn, janýarlardan alynatyn ónimdi óndirý jáne qaıta óńdeý tehnologııasyn, eńbek zańnamasynyń negizderin, ishki eńbek tártibi qaǵıdalaryn, eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi jónindegi qaǵıdalardy bilýi tıis. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. (Bıologııa, bıotehnologııa, veterınarlyq medısına, veterınarlyq sanıtarııa) mamandyǵy boıynsha joǵary (nemese joǵarydan keıingi) bilim jáne kásibı qyzmet baǵyty boıynsha eńbek ótili 3 jyldan kem emes. 9. Bas gerbolog Laýazymdyq mindetteri. Karantınge jatqyzylǵan ónimderge zerthanalyq zertteý júrgizýge, aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń lastanýyna fıtosanıtarııalyq monıtorıng jáne baǵalaý júrgizýge basshylyqty júzege asyrady. Barynsha kúrdeli problemalar boıynsha ǵylymı-tehnıkalyq sheshimder, saraptamalar, zertteýler, tekserýler júrgizý ádisterin ázirleıdi, ol úshin qajetti quraldy tańdaıdy. Jańa zertteýler men ázirlemelerdiń baǵyttaryn negizdeıdi, ǵylymı-óndiristik jumystardyń josparlaryna qosýǵa usynys engizedi. Aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń lastanýyna fıtosanıtarııalyq monıtorıngti jáne baǵalaýdy jáne uıymdarǵa fıtosanıtarııalyq jaı-kúı týraly aqparat usynýdy júzege asyrady, aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń karantındik aramshópterimen kúrestiń bastalý, aıaqtalý merzimderi jáne olardyń boljamdary týraly habardar etedi. Karantınge jatqyzylǵan ónimniń halyqaralyq jáne otandyq standarttarǵa sáıkestigine synaýlar, karantındik taldaý jáne karantındik saraptama júrgizedi. Aǵymdaǵy jumys nátıjeleri boıynsha qujattama resimdeıdi. О́z quzyreti sheginde barlyq jumys túrlerin uıymdastyrýǵa ádistemelik jáne praktıkalyq kómek kórsetedi. Kolleksııalyq materıaldyń esebin júrgizedi, onyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Sanıtarııa jáne órtke qarsy qorǵanys qaǵıdalarynyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Zerthanalyq taldaýlar men saraptamalar, monıtorıng jáne aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń lastanýyna baqylaý júrgizýdiń jańa ádisterin ázirleýge jáne qoldanystaǵylaryn jetildirýge qatysady Kadrlardyń biliktiligin arttyrý jáne daıarlaý boıynsha jumystar júrgizedi. Mynalardy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyn, «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tilder týraly», «О́simdikterdi qorǵaý týraly», «О́simdikter karantıni týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryn, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańnamalyq jáne zańǵa táýeldi normatıvtik quqyqtyq aktilerin, ósimdikterden alynatyn ónimge karantındik aramshóptermen lastaný mánine saraptama júrgizý ádisterin, karantınge jatqyzylǵan ónim úlgilerin irikteý ádistemelerin, aspaptar men jabdyqtardy paıdalaný jónindegi nusqaýlyqtardy, qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi zańnama negizderin, eńbek zańnamasy negizderin, ishki eńbek tártibi qaǵıdalaryn, eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi jónindegi qaǵıdalardy bilýi tıis. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. (Agronomııa, jemis-kókónis sharýashylyǵy, ósimdikterdi qorǵaý jáne karantın, bıologııa) mamandyǵy boıynsha joǵary (nemese joǵarydan keıingi) bilim jáne kásibı qyzmet baǵyty boıynsha eńbek ótili 3 jyldan kem emes. 10. Bas zootehnık Laýazymdyq mindetteri. Mal sharýashylyǵy (qus sharýashylyǵy) salasyn basqarýdy júzege asyrady. Sala ónimderiniń óndirisin ulǵaıtýdy, ózindik qunyn tómendetýdi, onyń sapasy men tıimdiligin arttyrýdy qamtamasyz etetin ǵylymı negizdelgen mal sharýashylyǵy júıelerin ázirleýdi jáne engizýdi júzege asyrady. Mal sharýashylyǵyn damytý, tabynnyń ósimin molaıtýdy jaqsartý, maldardyń ónimdiligin arttyrý, tóldiń shyǵysyn ulǵaıtý, maldardy ustaý, azyqtandyrý jáne kútip-baǵý, jaıylymdardy jáne basqa jemshóptik alqaptardy utymdy paıdalaný boıynsha is-sharalardy ázirleýdi jáne oryndaýdy uıymdastyrady. Myqty jemshóp bazasyn jáne azyqtardyń saqtandyrý qoryn josparlaýǵa jáne qurýǵa qatysady. Veterınarııa qyzmetimen birlesip veterınarııalyq-profılaktıkalyq is-sharalar josparyn jasaýǵa qatysady. Mal sharýashylyǵy salalarynyń basqa sharýashylyqtarmen, daıyndaýshy, qaıta óńdeýshi jáne qyzmet kórsetýshi uıymdarmen jáne kásiporyndarmen óndiristik-ekonomıkalyq baılanysy boıynsha usynystar ázirleıdi. Daıyndaýshy, qaıta óńdeýshi, qyzmet kórsetýshi jáne basqa kásiporyndarmen jáne uıymdarmen mal sharýashylyǵy ónimderin ótkizý boıynsha sharttar jasaýdy uıymdastyrady jáne jasasady, olardyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. Eńbekti uıymdastyrý men eńbekaqy tóleýdiń, kásiporyn bólimshelerinde jaldamalyq, kooperatıvtik qatynastardy uıymdastyrýdyń, sharýa qojalyqtaryn qurýdyń progressıvti nysandaryn damytýǵa jáne engizýge yqpal etedi, mal sharýashylyǵy ónimderi óndirisiniń tehnologııalary máseleleri boıynsha olarǵa konsýltatıvtik kómek kórsetedi. Agrohımııalyq qyzmetpen jáne bólimsheler basshylarymen birlesip jemshóptik bazany nyǵaıtý, kópjyldyq daqyldar jaıylymdary men pishendikterdi qurý, jasyl konveıer uıymdastyrý, pishen, súrlem, shóptik jáne vıtamındik un óndirisi úshin jasyl massa daıyndaý boıynsha is-sharalar josparyn ázirleıdi jáne júzege asyrady. Maldy jazdyq jaıylymdyq jáne qystyq qotandyq maýsymǵa aýystyrý, jemshópterdi paıdalaný jáne saqtaý, azyqtandyrýdyń tolyqqandy rasıondaryn jasaý boıynsha jumystardy uıymdastyrady. О́nimdiligi joǵary maldardy ósirip shyǵarý, analyq bastyń qysyrlyǵyn tómendetý boıynsha seleksııalyq-asyldandyrý jumystaryna basshylyq jasaıdy. Súttiń maılylyǵyn, tyǵyzdyǵyn, qyshqyldyǵyn jáne tazalyǵyn aıqyndaý boıynsha taldaýlar júrgizýdi uıymdastyrady. Mal sharýashylyǵy úshin qajetti jabdyqtardy, qosalqy bólshekterdi, jóndeý materıaldaryn jáne basqa da mıneraldy zattardy satyp alýǵa ótinimder jasaýǵa qatysady jáne olardyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. Tıisti kezeńdegi óndiristik qyzmetti taldaý jáne mal sharýashylyǵy ónimderiniń óndirisin ulǵaıtý jáne sapasyn arttyrý boıynsha is-sharalar ázirleý kezinde bólimshelerge kómek kórsetedi. Mal sharýashylyǵy úı-jaılaryn sa