Osy kúni jan-jaǵymyzǵa qarasaq, keıbir kórshiles elderdegi shekara daýy, jerge talas, qasyndaǵy memlekettermen qyryq pyshaq bolyp soǵysýy alańdatpaı qoımaıdy. Bul turǵyda eldiń aýyzbirligi, yntymaqtasa ómir súrý qandaı mańyzdy ekenin baǵamdaısyń, beıbit ómirdiń qadirin túsinesiń.
О́tken ýaqytqa bir sát nazar salsań, oryn alǵan kemshilikterdi, talaı keleńsizdikterdi baıqaısyń. Qoǵamda áleýmettik, ádilettilik oryn alyp, árkim eńbegine qaraı tabysyn, ıgiligin kórgeni abzal. Elimizde qymbatshylyqtyń aýyzdyqtalmaı otyrǵany, alaıaqtardyń kóbeıip ketkeni, jemqorlyq pen qoǵamdyq tártipti nyǵaıtý, aýyldy jerlerde mal urlyǵynyń órshýi halyq arasynda narazylyqty qoıýlata túsedi. Áleýmettik salalarda ádildik ornyǵyp, Memleket basshysy tarapynan qolǵa alynyp jatqan sharalar oń ózgeristerge ákelýge tıis. Mine, sondyqtan da Prezıdent saılaýy Ádiletti Qazaqstanǵa tyń múmkindikter berip, túbegeıli ózgeristerge betburys jasap, ekonomıkalyq daǵdarystan shyǵýǵa jol ashady.
Memleket basshysy Q.Toqaev bilim salasyn damytýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynda ǵylymı áleýetti nyǵaıtý úshin qyrýar qarjy bólýdi josparlap otyr. Sondaı-aq Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes jas ǵalymdardy qoldaýǵa jyl saıyn 3 mlrd teńgeden astam qarjy bólinedi. Jalpy, baǵdarlama aıasynda bilim berýdi qarjylandyrý kólemi eselep ósýde.
Al ózimizdiń salaǵa keler bolsaq, ınstıtýttyń memlekettik ǵylymı-zertteý mekeme retindegi negizgi mindetteri – qazaqstandyq qoǵamnyń zııatkerlik jáne rýhanı-adamgershilik áleýetin damytýǵa baǵyttalǵan fılosofııalyq-dúnıetanymdyq, fılosofııalyq-ádisnamalyq, saıasattanýlyq, dintanýlyq jáne áleýmettanýlyq zertteýler júrgizý. Búginde Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýty – joǵary kásibı ǵylymı-zertteý ortalyǵy. Instıtýt onyń qurylymyn aıqyndaıtyn úsh basty baǵyt boıynsha jumys isteıdi: fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný. Instıtýt qabyrǵasynda Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-men birlese otyryp «Ǵylym ordasy» negizinde ǵylymı-zertteý ınstıtýttardyń ǵylymı kadrlardy daıarlaý da oń jolǵa qoıylǵan. Ǵylym men bilimniń birigýi jobasy aıasynda jas ǵalymdar bilim alyp jatyr.
Osy turǵyda Memleket basshysy Q.Toqaevtyń Joldaýda elimizdiń bilim-ǵylym salasyna qomaqty qarjy bólý kerek dep tıisti oryndarǵa tapsyrma berýi ǵalymdar qulshynysyn arttyryp, ǵylymnyń damýyna tyń serpin berýde. Ǵylym men bilimge edáýir kóńil bólinetin bolsa, bizdiń damyǵan elderdiń qataryna qosylatynymyz anyq. Osy oraıda Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýtynyń ǵalymdary qatarynda ǵylymǵa den qoıǵan jastardyń úlesi aıtarlyqtaı. Olardyń áleýmettik ahýaly da jaqsarǵan. Búgingi tańda álemdik órkenıette óz ornyn oıyp alǵan ál-Farabı babamyzdyń ilimin ári qaraı zerttep, tanyp-bilý, ony ult múddesine jaratý – taýsylmas rýhanı azyq, baǵa jetpes qundylyq. Sondaı-aq biz ulttyq sanany jańǵyrtamyz jáne básekege qabiletti ult qalyptastyramyz desek, uly Abaıdyń shyǵarmalaryn odan ári nasıhattaı berýimiz kerek.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyna saı elimizdiń odan ári damý barysyna oraı naqty tujyrymdary anyq kórsetilgen. Bul turǵyda alǵa qoıylǵan naqty mindetterdi atap ótsek, onda kórsetilgen jalpy qoǵam men respýblıkadaǵy demokratııalyq úrdisterdiń keńeıe túsýine, memlekettik basqarý organdaryn damytýda jaýapkershilikti arttyrýdyń alǵysharttary aıqyn kórsetilgen. Halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý, áleýmettik jaǵdaıdy jaqsartýdyń ǵylymı negizderine úńilip, baǵdarlamalyq qujattarda syndarly saraptama jasaý negizgi mindet retinde tanyldy.
Memleket basshysy Q.Toqaev Joldaýda ekonomıkalyq máselelerge qatysty birqatar jaıtqa, atap aıtqanda ekonomıkanyń shıkizat óndirýshiden bilim ekonomıkasy jáne ınnovasııa salasyna ótýge oraı usynystaryn qadap aıtty. Bul sharalar birtindep júzege asa bastady. Demek elimizdi áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń jańa sapaly deńgeıine shyǵarý Q.Toqaev saıasatynyń zańdy baǵyty jáne respýblıkamyzdyń táýelsizdik jyldary qol jetken jetistiginiń saıası-áleýmettik reformasynyń sabaqtastyǵy sanalady.
Bıliktiń halyqpen tıimdi ári turaqty dıalogte bolýy óte mańyzdy. Sol sebepti azamattyq qoǵammen belsendi aralasýdy arttyryp, árdaıym baılanysty nyǵaıtý maqsatynda, qarapaıym adamdarmen tikeleı qatynasta bolý múmkindigin arttyrý qajet. Bul baǵytta zamanaýı sıfrlyq kommýnıkasııanyń tıimdiligin paıdalana otyryp, ózara is-qımyldy arttyrýda ashyq alańdar qurý qajet. Memleket turaqty túrde jumys isteıtin, jańadan qurylǵan Ulttyq keńes qoǵamdyq senim uıymyna úlken úmit artady. Qoǵamdyq senim artqan rotasııalyq mehanızm arqyly Ulttyq keńes múshelerine memleket basshylyǵy jurtshylyqtyń ártúrli saladaǵy ókilderiniń pikirlerine qulaq asyp, kózqarastaryna nazar aýdarady. Sondaı-aq bul alań jurtshylyqtyń san alýan qoǵamdyq pikiri men ınnovasııalyq ıdeıalaryna nazar aýdaryp, qoǵamnyń aldyndaǵy mańyzdy máselelerdi sheshýge jol ashady.
Kúni keshe Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev dástúrli Digital Bridge-2022 halyqaralyq tehnologııalyq forýmyna qatysyp, is-sharanyń plenarlyq otyrysynda sóılegen sózinde sarapshylardyń boljamy boıynsha, on jyldan keıin əlemde ónimder men qyzmetterdiń 70 paıyzy sıfrlyq platformalyq modelder negizinde qurylatynyn məlimdedi. Mundaı jaǵdaıda Qazaqstan ózine Eýrazııalyq keńistiktegi eń iri sıfrlyq habtardyń birine aınalý strategııalyq mindetin qoıdy. Memleket basshysynyń aıtýynsha, búginde Qazaqstan BUU-nyń sıfrlanǵan memleketter reıtınginde úzdik otyz eldiń qataryna kiredi.
Elimizde prezıdent saılaýyna oraı saıası báseke bastaldy. Osyǵan oraı saıası partııalar ózderiniń sezderin ótkizýge ázir. Memleket basshysy jańa strategııaǵa səıkes basty memlekettik ınstıtýttardy keshendi túrde qaıta jańǵyrtýǵa kirisý qajet dep sanaıtynyn jetkizdi. Bul qadam azamattardyń əl-aýqatyn arttyrý jəne eldi órkendetý jolyndaǵy ortaq jumysty jandandyrýǵa múmkindik beredi.
Prezıdent saılaýy osyndaı kezeńge sáıkes kelip otyr. Osy turǵyda qandaı jaǵdaı bolsa da Memleket basshysy atap kórsetkendeı, saılaýdy ádiletti ótkizý, halyq múddesine saı keletindeı, qalyń buqaranyń talap-tilegimen sanasyp, demokratııanyń mindetterin saqtaı otyryp ilgeri basý mańyzdy.
Saıasat BEIISBAI,
Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýtynyń bas sarapshysy
