Elimizdiń kásibı medıa salasyndaǵy irgeli uıymdardyń biri «HQEDO-Qazaqstan» medıa holdıngi bastamashy bolǵan jobaǵa ár óńirden júzdegen kóshbasshy maman shaqyryldy. Kadr mamandarynyń forýmy dep aıdar taǵylǵan basqosýda kópshiliktiń aldynan kóldeneńdep shyǵatyn kóp suraqtyń naqty jaýaby saralanyp, densaýlyq saqtaý, bilim berý, ózin-ózi damytý, jumyspen qamtý baǵytyndaǵy ótkir máseleler talqylandy. Munda negizge alynǵan basty másele – buqaranyń sıfrlyq alańdar qyzmetin tıimdi paıdalanýyna durys baǵyt-baǵdar berý jaıy.
Sala mamandary kóptegen otandasymyz sandyq tehnologııalardyń áleýetin ońtaıly paıdalanbaıtynyn aıtady. Sonyń saldarynan azamattar úıden shyqpaı-aq kompıýter aldynda, ıá bolmasa smartfon arqyly tyndyrýǵa bolatyn sharýany qamdaý úshin mekemelerge shapqylap áýre-sarsańǵa túsedi. Tipti túrli jeliniń jiligin shaǵatyn jastar da memlekettik qyzmet alý máselesine kelgende sıfrlyq múmkindikterdi qoldanýǵa belsendilik tanyta qoımaǵan. Mamandar muny aqparattyń tıisti deńgeıde jetpeýimen hám qolda turǵan múmkindikterdi meńgerýge qulyqsyzdyq sıpatymen baılanystyrady. Osy jáne ózge de máseleler tóńireginde kadr qyzmetkerleri men áleýmettik damytý salasynyń ókilderi túsindirý jumystaryn júrgizdi.
Aıtalyq, jumyssyz qaldyńyz, ne isteısiz, qaıda, kimge barasyz? Mundaı kúıge túsken azamattarǵa memleketten beriletin úlken qoldaý baryn bilesiz be? Endeshe, este saqtańyz. Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy jumyssyz adamdarǵa da, jumys berýshilerge de qyzmet kórsetýge mindetti. Atap aıtqanda, jumyssyz tulǵalardy tirkeý, laıyqty bos jumys oryndaryn izdeý jáne jumysqa ornalasýǵa járdemdesý, áleýmettik kásiptik baǵdarlaý (mamandyq tańdaýda kómek kórsetý, kásibı keńes berý, testileý), eńbek naryǵynda suranysqa ıe mamandyqtar boıynsha qysqa merzimdi kásiptik oqytý, bıznes-ıdeıalardy iske asyrýǵa memlekettik granttar berý, áleýmettik jumys oryndary, qoǵamdyq jumystarmen aınalysý sekildi birneshe baǵytta tegin qoldaýǵa ıe bolýǵa kez kelgen Qazaqstan azamaty quqyly.
– Jastardy jumysqa ornalastyrýǵa arnalǵan birneshe tıimdi baǵdarlama jumys isteıdi. Sonyń biri – «Alǵashqy jumys orny» baǵdarlamasy. Oǵan 29 jastan aspaǵan, jumys tájirıbesi joq jastardyń ókilderi, atap aıtqanda, alǵash ret jumys izdep júrgen mektep túlekteri men kolledj jáne JOO túlekteri ótinim bere alady. Baǵdarlamaǵa tirkelý úshin jeke kýálik, bilimi týraly qujattyń kóshirmesi (bar bolsa) jáne ótinish jazý jetkilikti. Qatysý uzaqtyǵy 18 aıdan aspaıtyn bul baǵdarlamada ótinim berýshi 30 AEK mólsherinen kem emes jalaqy alady. Sol sekildi «Urpaqtar kelisimsharty» dep atalǵan birden birneshe mindetti sheshýge baǵyttalǵan jobamyz bar. Baǵdarlama tájirıbesiz jas mamandarǵa jumys beredi, jumys berýshige zeınetaqy demalysyna shyǵatyn jumyskerdi almastyrýǵa kómektesedi jáne jumyssyzdyq máselesin sheshedi. Oǵan da 29 jastan aspaǵan sońǵy eki jyl ishinde oqýyn aıaqtaǵan oqý oryndarynyń túlekteri qatysa alady. Sondaı-aq sońǵy 3 jyl ishinde oqýyn aıaqtap, jumyssyz júrgen JOO men kolledjdiń túlekterine arnalǵan «Jastar tájirıbesi» deıtin jobanyń múmkindikteri keń. Bir jylǵa jalǵasatyn tájirıbe alańy jastarǵa kásipke shyńdalyp ári jaqsy tabys tabýǵa jol ashady, – deıdi Almaty qalasy ákimdiginiń halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy basshysynyń orynbasary Ádilet Jańabaev.
Atalǵan jobalardyń maqsaty – jumys izdeýshi mamandar men jumys berýshilerdiń arasyna altyn kópir ornatý. Memlekettik qoldaý sheńberinde arnaýly mamandardan tegin quqyqtyq keńes pen kásibı baǵdar alýǵa bolady.
Egde jastaǵy azamattarǵa arnalǵan «Kúmis jas» jobasy týraly da kópshilik bile bermeıdi. Bul joba jumys berýshi zeınetkerlik jasqa deıingi (zeınetke shyqqanǵa deıin 2 jyl) adamdardy jumysqa ornalastyrý úshin qurǵan jumys orny. «Kúmis jas» jobasyna qatysý merzimi 12 aıdan aspaıdy. Qatysý merzimi aıaqtalǵan soń jumys berýshi zeınetkerlik jas aldyndaǵy adamdy zeınetkerlikke shyqqanǵa deıin turaqty jumys ornyna ornalastyrady. Jalaqy aı saıyn tólenedi. Jalaqynyń bir bóligi bıýdjet qarajaty esebinen sýbsıdııalanady. Jalaqyǵa beriletin aı saıynǵy sýbsıdııa mólsheri jalaqy mólsheriniń 50%-yn quraıdy, biraq ekologııalyq ústemeaqylar boıynsha tólemderdi esepke almaǵanda, salyqtardy, mindetti áleýmettik aýdarymdardy, paıdalanylmaǵan eńbek demalysyna ótemaqylardy jáne bank qyzmetterin eskere otyryp, 30 AEK-ten aspaıdy.
Aıta keteıik, azamattar bul jobalarǵa joldama alý úshin Almaty qalasynyń Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵyna júginýi qajet. Ondaǵy mamandar turaqty túrde bos jumys oryndary jármeńkesin ótkizip turady. Jyl basynan beri Almatyda 28 bos jumys oryndary jármeńkesi ótkizilip, oǵan 8 myńnan astam adam qatysqan. Nátıjesinde, 1 myńǵa jýyq adam jumysqa ornalasqan.
«Almaty aglomerasııasy aıasynda bıyl Almaty oblysynyń jumyspen qamtý ortalyqtarymen birlese otyryp, Esik qalasynda eki bos jumys oryndary jármeńkesi ótti. Jyl sońyna deıin Qaskeleń qalasynda bos jumys oryndary jármeńkesin ótkizý josparlanyp otyr. 19 qazan kúni saǵat 11:00-de «Arbat» alańynda jalpyqalalyq bos jumys oryndary jármeńkesi ótedi dep josparlandy. Is-sharaǵa qalanyń 150-den astam kásiporny qatysady. Osy múmkindikti paıdalana otyryp, jumys izdep nemese qyzmetker tapqysy keletinderdiń barlyǵyn jalpyqalalyq bos oryndar jármeńkesine qatysýǵa shaqyramyz», deıdi Jumyspen qamtý ortalyǵynyń mamandary.
Jumyssyzdyq máselesi elimizdegi ótkir problemanyń biri. Bul ásirese kún sanap halyq sany eselep ósip jatqan alyp megapolıs úshin basty taqyrypqa aınalǵan. Eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaı turaqtalyp keledi desek te, qaladaǵy jumyssyzdyq deńgeıi 5,1%-dy qurap otyr. Shahar bıligi jyl basynan beri 17,1 myń jumys orny, onyń ishinde 7,3 myń turaqty jumys orny qurylǵanyn málimdedi. Jańa ári sapaly jumys oryndaryn qurý jónindegi júıeli sharalarǵa kóshý kózdelgen.
17 jyldan beri el turǵyndaryna kásibı bilik turǵysynan qoldaý kórsetip kele jatqan «HQEDO-Qazaqstan» uıymy memlekettik satyp alý, kadrlar jáne eńbekti qorǵaý, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalarynda Qazaqstannyń joǵary bilikti kadrlyq áleýetin qalyptastyrýǵa yqpal etip keledi. Forým aıasynda kadr qyzmetiniń róli, jumys berýshiniń jaýapkershiligi syndy eń ózekti, ótkir taqyryptar sóz boldy.
– О́z isiniń úzdigine aınalǵan kásipker hanymdardy, bilikti kadr mamandaryn bir alańda jınaǵan forým kásibı ómirimizdegi mańyzdy oqıǵa dep ataǵan bolar edim. Búgin negizge alynǵan bastamalar sózsiz kadr isin júrgizý men HR prosesin jaqsartýǵa úles qosady ári mamandardy jemisti jumys isteýge yntalandyrady dep senemin. Men osy oraıda memlekettiń nazaryn kadr qyzmetkeriniń mártebesin kóterý, mańyzdy mamandyqty tıisti deńgeıde baǵalaý jaıyna aýdarǵym keledi. О́ıtkeni jumysshy ujymdardyń ál-aýqaty, jeke uıymnyń ǵana emes, búkil eldiń kadrlyq áleýetin damytý osy salanyń mamandarynyń qyzmetine tikeleı baılanysty. Búgingi is-shara kadr mamany men HR mamandyǵynyń ımıdjin qalyptastyrý men nyǵaıtýdaǵy mańyzdy qadam bola bildi. Bizdiń mıssııamyz – qoǵamnyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa tıimdi áser etetin mamandardyń ekojúıesin qalyptastyrýǵa yqpal etý, – deıdi «HQEDO-Qazaqstan» JShS-nyń bas dırektory Tolqyn Bektursynova.
«Jarnamasy jer jarǵanymen, qoǵamǵa paıdasy joq maqsatsyz jıyndar az emes. Qazir sózdiń emes, istiń zamany. Kásibı quzyretimizdi arttyryp, bilim-biligimizdi jetildiretin osyndaı jobalar kóp bolsa ıgi. Kadr isin júrgizý salasynda jınaqtaǵan tájirıbemiz kásibı qyzmet prosesinde bizdiń kádemizge jaraıtynyna senemin. Kadr qyzmetkerleri ár mekemeniń jaýapty ókili. Olardyń kásibı biligimen qatar qoǵamdaǵy mártebesin kóterý mańyzdy mindetterdiń biri», deıdi ACTUALIS kadr isi elektrondy júıesiniń sarapshysy Svetlana Sergeenko.
Eki kúnge sozylǵan tájirıbe almasý alańynda jastardy eńbekke yntalandyrý, halyqtyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrý, Enbek.kz sekildi aýqymdy platformalardy keńinen nasıhattaý arqyly jumyssyzdyq máselesin azaıtý taqyryptary keńinen qamtyldy. Forýmǵa qatysýshylar Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń aldyna kásibı merekeler kúntizbesine Kadr mamany men HR kúnin engizý týraly bastama qoıatyndaryn jetkizdi. Shyǵarmashylyq nátıjeli pikirtalasqa, belsendilikke, optımızmge jáne dostyq qarym-qatynastarǵa qol jetkizýge yqpal etken forým jumysyn jyl saıyn dástúrge aınaldyrý týraly usynys aıtyldy.
ALMATY
