«Qazirgi jaǵdaıda Úkimet otandyq óndiristi qoldaýǵa baǵyttalǵan saıasatty jalǵastyrýǵa nıetti. Bul – qoljetimdi shıkizatpen jáne qarjylandyrýmen qamtamasyz etý, ishki qundylyqty damytý, ımportqa táýeldilikti azaıtý, jumys istep turǵan óndiristerdi jańǵyrtý jáne jańa óndiristerdi qurý», dedi mashına jasaýshylar forýmyna qatysqan Premer-Mınıstr Álıhan Smaıylov.
Qazaqstandyq mashına jasaý salasynyń basymdyqtarynyń biri – temirjol mashına jasaý salasy. Oǵan anyq dálel – sheteldik tikeleı ınvestısııanyń tartylýy.
«Bizdiń zaýyt General Electric Transportation tehnologııasy boıynsha lokomotıv qurastyrýmen aınalysatyn Ortalyq Azııadaǵy jalǵyz zaýyt. Qazirge deıin bizdiń zaýyt 450-den astam lokomotıv qurastyryp shyǵardy. Alty elge eksporttaı aldyq, olar – Qyrǵyzstan, Tájikstan, Ázerbaıjan, Túrikmenstan, Ýkraına jáne Moldova. Zaýyt jas ekenine qaramastan eksporttyq áleýetimiz joǵary. О́ndiristi damytyp jatyrmyz. Bıyl 43 lokomotıv qurastyrý jospary tur. Sonyń 14 birligi ǵana qaldy. Biz ony jyl sońyna deıin jasap bitiremiz. Zaýyt qurylǵaly beri «Qazaqstan temir joly» nemese basqa da satyp alýshylar aldynda uıatqa qalǵan emes», deıdi «Lokomotıv qurastyrý zaýyty» AQ prezıdenti Marat Tileýbaev.
Zaýyt kelesi jyly 90 lokomotıv shyǵarýdy josparlap otyr. Aksıonerler bıyl zaýytqa 2,5 mlrd dollar kóleminde ınvestısııa quıǵan. Sol sebepti óndiris eki esege artpaq.
«Otandyq mashına óndirýshilerge jaıly jaǵdaı jasaý úshin men mynadaı sharalardy usynamyn. Onyń birinshisi – qazaqstandyq óndirýshiden lokomotıv satyp alý úshin jeke tasymaldaýshylarǵa jeńildetilgen nesıeleý usyný, nesıe mólsherlemesi boıynsha syılyqaqy stavkasyn sýbsıdııalaý. Ekinshiden, bizdiń elde kez kelgen lokomotıv Transporttyq baqylaý komıtetinde tirkeledi. Sol tirkeýge deıin lokomotıvtiń qanshalyqty senimdi ekenin, qaýipsiz ekendigin anyqtap, qarap, baǵalaıtyn qabyldaý komıssııasyn qurý kerek. Eger rasymen shetelden ımporttalǵan lokomotıv bizdiń lokomotıvterden myqty bolsa, onda sóz joq, satyp ala bersin. Eger olaı bolmaı shyqsa, onda búkil jyljymaly quramdy tirkep jibermeýdiń aldyn alar edik», dep óz usynysyn da bildirdi zaýyt basshysy.
«Rostselmash» dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Konstantın Babkın «QazRostInjınırıng» kompanııasymen jáne Qazaqstandyq agroınnovasııalyq korporasııamen birlesip 5 kombaın modelin, 4 traktor modelin lokalızasııalaǵanyn atap ótti.
«Keler jyly taǵy bir traktor modelin ázirleýdi josparlap otyrmyz. Bizdiń kompanııamyz belsendi damýda. Biz úshin Qazaqstan basym naryq sanalady jáne mashınalarymyzdy qazaqstandyq seriktesterimizge usynatyn bolamyz», deıdi K.Babkın.
Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵynyń tóraǵasy Meıram Pishembaevtyń aıtýynsha, tap qazirgi kezeńdegi basty mindet – ımport kólemin tómendetý.
«Jalpy alǵanda, mashına jasaý salasy – kez kelgen el ekonomıkasyndaǵy ındýstrııalyq qýattyń basty kóziri. Bul salaǵa álemdik ónerkásiptik óndiristiń 40 paıyzy tıesili. Qazaqstan ónerkásibindegi mashına jasaý úlesi 7 paıyzdan aspaıdy. 2021 jyly taýar ımporttaýdyń jalpy kólemi 41 mlrd dollardy qurady. Sonyń 17 mlrd dollary, ıaǵnı 41 paıyzy – mashına jasaý ónimderi. Sońǵy 10 jylda óndiris kólemin 370 mlrd teńgeden 2 jarym trln-ǵa deıin jetkize aldyq. Endigi maqsat – ımporttan barynsha alystaý», dedi odaq basshysy.
Bul salada 3 myńdaı kásiporyn bar jáne olarda 115 myńnan astam adam jumys isteıdi. Saladaǵy eń iri sektor – avtomobıl qurastyrý (33,1 paıyz). Jýyq arada elimizde jınalatyn modelder sany arta túspek. Sonymen qatar avtokomponentter (bamper, oryndyq, tereze, plastık bólshekter, dóńgelek) óndirisiniń de aıasy keńeıedi degen jospar bar.
