Qazaqstan Prezıdenti óz sózinde sammıtke qatysýshy memleketterdiń basshylaryna rızashylyǵyn bildirip, bul Keńesti qurý týraly bastamanyń kóterilgenine 30 jyl tolyp otyrǵanyn atap ótti. Osy kezeńde AО́SShK kópjaqty yntymaqtastyq platformasyna jáne halyqaralyq zamanaýı dıplomatııa ınstıtýtyna aınaldy. Memleket basshysy uıymǵa múshe memleketterdiń qataryna kirgen Kýveıtti arnaıy quttyqtady.
Sonymen qatar álemdegi geosaıası jaǵdaıǵa erekshe nazar aýdardy.
«Búgin biz buryn-sońdy bolmaǵan geosaıası shıelenis pen álemdik ekonomıkadaǵy kúsheıe túsken daǵdarys jaǵdaıynda ómir súrip jatyrmyz. Bul qubylys qazirdiń ózinde «jahandyq dısfýnksııa» dep ataldy. AО́SShK-tiń buǵan deıingi 2019 jyly ótken sammıtinen beri álemdik qoǵamdastyq aýyr synaqtardy bastan ótkerdi. Onyń saldary jahandyq damýǵa áli de áser etip otyr. Meniń oıymsha, bizdiń aldymyzda turǵan erekshe mańyzdy mindet – týyndaǵan zor qaýip-qaterler jaǵdaıynda halyqaralyq qatynastardaǵy turaqtylyqqa qol jetkizý. Kópjaqty mehanızmderge tyń serpin berý jáne ashyq dıalogqa oralý asa mańyzdy», dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Onyń aıtýynsha, Azııa adamzat órkenıetiniń damýyna zor úles qosty. Myńdaǵan jyldar boıy bizdiń makroóńirdegi memleketter búkil adamzattyń qoǵamdyq, mádenı, tehnologııalyq damýynyń negizgi qozǵaýshy kúshi boldy.
«HHI ǵasyr Azııa ǵasyry bolady degen boljam búginde shyndyqqa aınaldy. Azııa nomınaldy jalpy ishki ónim men satyp alý múmkindigi boıynsha álemdik ekonomıkalyq kóshbasshy retinde moıyndaldy. Aımaq aıtarlyqtaı adamı jáne tabıǵı resýrstarǵa ıe. Álemdegi eń iri 30 qalanyń 21-i Azııada ornalasqan. 2030 jylǵa qaraı orta taptyń qajetine jumsalatyn 30 trıllıon dollardyń tek 1 trıllıon dollary batys ekonomıkasyna tıesili bolmaq. Degenmen Azııanyń bolashaǵy mádenıetter, dástúrler men dúnıetanymdar arasyndaǵy dıalogty nyǵaıtýǵa ujymdyq daıyndyǵymyzǵa baılanysty. AО́SShK-ti damytý úshin qabyldanǵan qadamdar osy maqsatqa saı keletinine senimdimin», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdenttiń pikirinshe, Qazaqstan osy uıymnyń tóraǵasy retinde AО́SShK aıasyndaǵy úderisti odan ári ilgeriletýge baǵyttalǵan kúsh-jigerdi arttyrý mindetin ózine alyp otyr. Byltyr AО́SShK-tiń senim sharalarynyń katalogy qaıta qaraldy. Oǵan epıdemıologııalyq qaýipsizdik, densaýlyq saqtaý jáne farmasevtıka, aqparattyq jáne kommýnıkasııalyq tehnologııalar qaýipsizdigi sııaqty yntymaqtastyqtyń jańa basym baǵyttary engizildi.
«AО́SShK-tiń taldaý ortalyqtarynyń forýmy Azııanyń túpkir-túpkirinen kelgen sarapshylar men mamandarǵa tájirıbe, ıdeıa almasý jáne birlesken ǵylymı jobalardy júzege asyrý úshin ámbebap platforma bolady. Bıyl Astanada AО́SShK-tiń Iskerlik keńesi men Bıznes forýmy, sondaı-aq AО́SShK Jastar keńesiniń besinshi otyrysy ótti. Búgin AО́SShK Qory qurylady. Onyń maqsaty – AО́SShK jobalaryn irikteýge jáne olardy júzege asyrýǵa erikti túrde qarajat jınaýdyń arnaıy tetikterin qalyptastyrý. Sondaı-aq baqylaýshylar men seriktesterdiń sany artyp keledi. Túrikmenstan AО́SShK-ke baqylaýshy el retinde qosyldy. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqpen jáne Ońtústik-Shyǵys Azııa elderi qaýymdastyǵymen (ACEAN) yntymaqtastyq ornatý týraly sheshim qabyldandy», dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, Qazaqstan óziniń tóraǵalyǵy kezinde AО́SShK-ny tolyqqandy halyqaralyq uıymǵa aınaldyrýǵa negizdelgen birqatar mańyzdy basymdyqty iske asyrýdy kózdedi.
«Saıası dıalogtyń aımaqtyq platformasy retinde AО́SShK-tiń kemeldigi men tıimdiligi ony odan ári transformasııalaýdyń bastaýy bolmaq. Múshe memleketter qazirdiń ózinde AО́SShK-tiń is-júzinde uıym retinde jumys istep jatqanyn birneshe ret talqylady jáne solaı ekenine kelisedi. Biz jańa uıym qurmaıtynymyzdy, kerisinshe ınstıtýsıonaldy damýdyń jańa kezeńine ótip jatqanymyzdy atap ótkim keledi. Keńestiń mártebesin kóterý Azııanyń álemdik isterdegi artyp kele jatqan rólin nyǵaıtyp, múshe memleketterdiń ózara is-áreketin jańa deńgeıge shyǵarady», dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń 2022-2024 jyldary jańa merzimge tóraǵalyq etý týraly ótinishin qoldaǵan AО́SShK-ge múshe memleketterdiń bárine alǵys aıtty. Memleket basshysy elimizdiń aldynda mańyzdy mindetter turǵanyna toqtalyp, Keńeske múshe memleketterdiń tyǵyz yntymaqtastyǵy men qoldaýyna senim artatynyn aıtty.
«Birinshi, ekonomıkalyq ólshem. О́zara turaqty baılanys jónindegi AО́SShK Keńesin qurý der kezinde qabyldanǵan sheshim dep sanaımyn. Jahandyq logıstıkalyq tizbekterdiń úzilýi tıimdi kólik-tranzıt dálizderin qalyptastyrýǵa jańa kózqaraspen qaraýdy talap etedi. Júk tasymalynyń ońtaıly ári qoljetimdi joldary – ekonomıkamyzdyń turaqty ósiminiń mańyzdy faktory. Kommýnıkasııa men júkterdi jetkizýdiń ártaraptandyrylǵan baǵyttaryn pysyqtaý arqyly kólik-tranzıt áleýetin júzege asyrýǵa basa mán berý mańyzdy», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Prezıdent AО́SShK-tiń Qarjy sammıtin turaqty jumys isteıtin alańǵa aınaldyrýdy usyndy. Onyń pikirinshe, AО́SShK-ke múshe memleketterdiń qarjy salasyndaǵy yntymaqtastyǵyn jandandyrý úshin QHR-dyń bul bastamasynyń mańyzy zor. Transformasııa ekonomıkany qalpyna keltirýge, ornyqty ári ınklıýzıvti damýǵa, Keńes aıasyndaǵy aımaqtyq jáne sýbaımaqtyq qarjylyq yntymaqtastyq úshin qolaıly jaǵdaı jasaýǵa septigin tıgizedi.
Memleket basshysy ekologııalyq ólshem máselesine de erekshe nazar aýdardy.
«Klımattyń ózgerýi ýaqyt ótken saıyn boljap bilýi qıyn, ári zardaby aýyr tabıǵat apattaryna alyp keledi. 2021 jyly Azııada mundaı jaǵdaılardan 57 mıllıon adam zardap shekti. 2050 jylǵa qaraı Azııa ekonomıkasyna osyndaı tabıǵı kataklızmderden keletin yqtımal zalal JIО́-niń 26 paıyzyna deıin jetýi múmkin. Taıaýda Pákistandaǵy joıqyn sý tasqyny orasan zor gýmanıtarlyq apatqa ushyratty. Osyndaı qıyn kezde biz Pákistan halqymen jáne úkimetimen birge ekenimizdi taǵy da dáleldedik. Klımattyq daǵdarys áskerı qaqtyǵystarǵa alyp kelip, alapat ári basqarýǵa kelmeıtin mıgrasııalyq nópirdiń katalızatoryna aınalýy múmkin. Azııa úshin ekonomıkany kómirteginen aryltý – óte ózekti másele. Bul mindetti sheshý úshin buryn-sońdy bolmaǵan kólemde ınvestısııa kerek. Bir aıdan keıin Mysyrda klımat jónindegi COP27 konferensııasy ótedi. Sonymen qatar AО́SShK-ke múshe elderdegi ekologııa problemalary boıynsha 2024 jyly Astanada joǵary deńgeıde konferensııa ótkizýdi usynamyn. Atalǵan konferensııanyń nátıjeleri ekologııa salasyndaǵy yntymaqtastyq máseleleri jónindegi AО́SShK Keńesin qurýǵa negiz bolady», dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Qasym-Jomart Toqaev AО́SShK keńistiginde shyn máninde jumys isteıtin azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etetin mehanızm qajet ekenine nazar aýdardy.
«Azııa álemdegi aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń úshten birin óndirgenimen, bul saladaǵy olqylyqtardan áli de tolyq aryla qoıǵan joq. Biz mańyzdy ónimderdiń ulttyq standarttarǵa sáıkestigin baǵalaýdyń biryńǵaı tásilderin ázirleýimiz kerek. Sondaı-aq taýarlardyń bul sanaty úshin AО́SShK-ge múshe memleketter arasynda «jasyl dálizder» ashýymyz qajet. Shtab-páteri Astanada ornalasqan azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi Islam uıymymen AО́SShK arasyndaǵy yntymaqtastyqty jolǵa qoıý perspektıvti bolmaq. Sonymen qatar elderimizdiń aýyl sharýashylyǵy áleýetin eskere otyryp, biz muqtaj elderdi azyq-túlikpen jáne tyńaıtqyshtarmen qamtamasyz etý úshin sharalar qabyldaı alar edik», dedi Memleket basshysy.
Budan bólek, Qazaqstan Prezıdenti adamı ólshem, adamı resýrstardy qorǵaý jáne damytý basty nazarda bolý kerek dep sanaıdy.
«Bıyl shilde aıynda Astanada Jastar keńesi otyrysynyń sátti ótkizilýi osy baǵyttaǵy ózara is-áreketterdiń keleshegi zor bolatynyn dáleldeıdi. Osyǵan baılanysty 2024 jyly Astanada Jastar keńesiniń qoldaýymen AО́SShK-ke múshe elderdiń eriktiler qozǵalysy kóshbasshylarynyń sletin ótkizýdi usynamyn. AО́SShK-ge múshe memleketterdiń jetekshi ýnıversıtetteriniń seriktestik jelisin qurýdyń da perspektıvasy zor. Osy jeli arqyly IT, nanotehnologııa jáne jańartylatyn energııa kózderi sııaqty ınnovasııalyq salalardaǵy ázirlemelerdi almasýǵa bolady», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń AО́SShK-ni odan ári damytýǵa nıetti ekenin taǵy da naqtylady. Sondaı-aq keńestiń biregeı formaty men geografııasyn eskere otyryp, onyń perspektıvalary men bolashaǵy zor ekenine senim bildirdi.
.JPG)
