2022 jyldyń 9 qarashada elordada QR men QHR arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastyń 30 jyldyǵyna arnalǵan «Qazaqstan-Qytaı: tatý kórshilik jáne ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń úsh onjyldyǵy» atty mereıtoılyq kitaptyń tusaýkeseri ótti.
Is-sharany Qytaıdy zertteý ortalyǵy, L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııalyq ulttyq ýnıversıteti, Abylaı han atyndaǵy Qazaq halyqaralyq qatynastar jáne álem tilderi ýnıversıteti, Qazaqstandaǵy QUMK Internasıonal, Qazaqstan Respýblıkasynyń Qytaı Halyq Respýblıkasyndaǵy Elshiligi, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Elshiligi birlesip uıymdastyrǵan.
Tusaýkeserge QR-dyń QHR-daǵy Tótenshe jáne О́kiletti Elshisi Shahrat Nuryshev, QHR-nyń QR-daǵy Tótenshe jáne О́kiletti Elshisi Chjan Sıao, QR Tuńǵysh Prezıdenti kitaphanasy, L.N. Gýmılev atyndaǵy EUÝ, Abylaı han atyndaǵy QazHQ jáne ÁTÝ, Qazaqstan jáne Qytaı Syrtqy ister mınıstrlikteri, analıtıkalyq qurylymdarynyń ókilderi, sondaı-aq qazaqstandyq joǵary oqý oryndarynyń professorlyq-oqytýshylyq quramy qatysty.
Kitap Qazaqstannyń QHR-daǵy Elshiligi men QHR-dyń Qazaqstandaǵy Elshiliginiń, Qytaıdy zertteý ortalyǵynyń tyǵyz jáne jemisti shyǵarmashylyq yntymaqtastyǵy nátıjesinde dúnıege kelgen.
Basylymnyń basty ereksheligi – qazaq, orys jáne qytaı tilderindegi úsh bloktan turýy. Ondaǵy usynylyp otyrǵan resmı qujattardyń basym bóligi alǵash ret memlekettik tilge aýdarylǵanyn erekshe atap ótken jón.
«Bıyl Qazaqstan Respýblıkasy men Qytaı Halyq Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastyń ornaǵanyna 30 jyl tolyp otyr. Osy ýaqyt ishinde bizdiń qarym-qatynasymyz joǵary senim men shynaıy strategııalyq áriptestik deńgeıine jetti. Búgin bizdiń memleketterimiz óz damýynyń jańa dáýirine aıaq basyp otyr. Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev aıtqandaı, onda bizdi yntymaqtastyǵymyzdyń kelesi «altyn 30 jyldyǵy» kútýde. Mereıtoılyq basylymda 1992-2022 jyldardaǵy ekijaqty qatynastar zerttelgen. Onda QR Tuńǵysh Prezıdenti kitaphanasy, QR Syrtqy ister mınıstrligi, «Kazahstanskaıa pravda» gazeti redaksııasynyń muraǵat materıaldarynyń negizinde biregeı anyqtamalyq derekter, asa mańyzdy resmı qujattar, sırek fotosýretter jınalyp, 30 jyl ishinde qol qoıylǵan qoldanystaǵy kelisimder men sharttardyń tizimi jasalyndy. Basylymnyń halyqaralyq saıasatqa arnalǵan ǵylymı ádebıetter qatarynda laıyqty oryn alatynyna senimdimin», dedi jıynnyń moderatory, QR Tuńǵysh Prezıdenti kitaphanasynyń dırektory Baqytjan Temirbolat.
QR-dyń QHR-daǵy Tótenshe jáne О́kiletti Elshisi Shahrat Nuryshevtyń aıtýynsha, Bul kitaptyń ishinde buryn basylmaǵan eki tarap qol qoıǵan qujattardyń tolyq tizilimi jáne negizgi startegııalyq qujattardyń mátinderi berilgen
«Kópshilikke jáne ekijaqty qatynastardy zertteýshilerge qyzyqty bolatyn 30 jyl ishindegi memleket basshylary deńgeıindegi ózara saparlardyń jylnamasy, QR jáne QHR arasyndaǵy qazirgi kezdegi máńgilik jan-jaqty strategııalyq áriptestikti damytýdy kózdeıtin túrli deńgeıdegi tetikter týraly aqparat usynylǵan. Qytaı – elimizdiń eń iri saýda seriktesteriniń biri. 2021 jyly ekijaqty saýda aınalymy 18,2 mıllıard AQSh dollaryna jetse, osy jyldyń 8 aıynyń statıstıkasy boıynsha bul kórsetkish 26%-ǵa ósip, 15,4 mıllıard AQSh dollaryn qurady. Iаǵnı jyldyń qorytyndysy boıynsha saýda aınalymy jańa bıik mejege jetý yqtımaldyǵy joǵary», deıdi ol.
«Kitaptyń ıdeıasy birneshe jyl buryn paıda boldy, bul asa mańyzdy, ári tıtanıkalyq jumys edi. О́tken onjyldyqtar tarıhı mańyzy bar iri jarqyn oqıǵalarǵa toly. 1992 jylǵy 3 qańtarda Qazaqstan Respýblıkasy men Qytaı Halyq Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qatynastardy ornatý týraly birlesken kommıýnıkege, 1994 jylǵy 26 sáýirde Qazaqstan-Qytaı memlekettik shekarasy týraly kelisimge, 2005 jylǵy 4 shildede Strategııalyq áriptestikti ornatý jáne damytý týraly birlesken deklarasııaǵa qol qoıyldy, 2013 jylǵy 7 qyrkúıekte QHR Tóraǵasy Sı Szınpın «Bir beldeý, bir jol» jahandyq bastamasyn jarııalady, al aǵymdaǵy jyldyń 14 qyrkúıeginde QHR Tóraǵasy eki jyldyq úzilisten keıin alǵashqy sheteldik saparyn Astanaǵa jasady. Bul issapar ekijaqty qarym-qatynastardyń jańa altyn 30 jyldyǵynyń bastalýyn belgileıdi», dedi óz sózinde Qytaıdyń Qazaqstandaǵy dıplomatııalyq mıssııasynyń basshysy Chjan Sıao.
Basylym halyqaralyq qatynastar, shyǵystaný salasyndaǵy dıplomattarǵa, mamandar men stýdentterge jáne Qazaqstannyń zamanaýı syrtqy saıasaty men Qazaqstan-Qytaı qatynastarynyń damýyna qyzyǵýshylyq tanytatyndardyń barlyǵyna arnalǵan.
Kitaptyń avtorlyq ujymynyń ókili Tımýr Shaımergenov usynylǵan mereıtoılyq basylymnyń ózi bizdiń memleketterimiz ben halyqtarymyz arasyndaǵy 30 jyldaǵy ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń kórinisi ekenin aıtady.
«Kitaptyń bólimderinde kórshiles eki memlekettiń birin-biri senimdi seriktes, tıimdi múmkindikter kózi retinde qabyldap, budan da joǵary nátıjelerge qol jetkizý úshin birlese jumys isteıtini naqty mysaldarmen kórsetilgen. Qazirgi ýaqytta Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy ózara tıimdi qarym-qatynastar tórtinshi onjyldyqqa senimdi qadam basyp, jańa tarıhı bıikke dáıekti túrde umtyla otyryp, jan-jaqty damyp keledi», dedi ol.
«Osydan bir jyl buryn bizdiń qazaqstandyq mamandardyń maǵan jolyǵyp, «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń muraǵatyna ruqsat suraǵany esimde. Bizdiń basylym Qazaqstandaǵy barlyq syrtqy saıası oqıǵalardy aqparattyq qamtýǵa árqashan úlken kóńil bóledi. Demek, osydan otyz jyl buryn bolǵan kúnder týraly materıaldar qajet bolǵan kezde gazet muraǵaty shynymen de derekterdiń, sıfrlardyń, esimder men oqıǵalardyń senimdi derekkózine aınalǵany kezdeısoq emes. Qazaqstandyq jáne qytaılyq mamandar, tájirıbeli dıplomattar birlesip atqarǵan osynaý úlken shyǵarmashylyq jáne zertteý jumysynyń nátıjesin búginde kórip otyrmyz. Buǵan deıin Beıjińde «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń arnaıy tilshisi retinde birneshe ret jumys isteýge, memleket basshylyǵynyń Qytaıǵa resmı saparlaryn jarııalaýǵa múmkindik aldym. Men basylymdardyń avtory retinde olardyń muraǵatta joǵalmaı, osy kitapty daıyndaýda paıdalanylǵanyna eki ese qýanyshtymyn. Avtorlar ujymyna jańa jetistikter men tabystar tileımin! Alda jańa qyzyqty shyǵarmashylyq jobalar bolatynyna senimdimin. Gazetimizdiń redaksııasy jemisti yntymaqtastyqqa árdaıym daıyn», dedi «Egemen Qazaqstan» RG JShS bas dırektordyń birinshi orynbasary Vladımır Kýrıatov.
Is-shara sońynda basylymnyń kóshirmelerin L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııalyq ulttyq ýnıversıtetiniń qorlaryna tapsyrý rásimi ótti.
