«ALJIR» fılminde ol qýǵyn-súrginge ushyraǵan Alash arystarynyń jesirlerin sóıletip, olardyń bastan keshken barlyq qıyn taǵdyrlaryn jaryqqa shyǵardy. Keıipkerleri Sáken, Ilııas, Beıimbet, Maǵjandardyń qalaı atylǵandaryn aıtqan saıyn shańyraqty kóterip turǵan bir ýyq shart etip synatyn. Al bári týraly aıtylyp bolǵanda shańyraq ortasyna tústi. Bul qazaq rýhanııatynyń «shańyraǵy ortasyna túskenin» meńzegen tapqyr rejısserlik sheshim edi. Sol jyldary da, tipti qazir de bul fılmdi tolqymaı kóretin jan joq.
Bulardan basqa Aıaǵan «Báıterek», «Barbol», «Tolǵaý», «Akter Ánýarbek Moldabekov», «Rejısser Jumat Shanın», «Dombyra úni», «Altynbektiń ánderi», t.b. derekti fılmderdi túsirip, qazaqtyń dara uldarynyń halqymen emen-jarqyn tabysýyna qyzmet etti. Odaqtyq jáne qazaqstandyq kınostýdııalar túsirgen birneshe kórkemsýretti fılmderde epızodtyq rólderdi oınady jáne rejısserdiń kómekshisi qyzmetterin atqardy.
Aıaǵan tym aqkóńil, elgezek jan edi. Onyń boıyndaǵy meıirim shýaǵy únemi ańqyldap turatyn. Ol jasy úlkenniń bárine iltıpatpen qarap, jasy kishiniń bárine «oı, baýyrymdap» elpekteıtin. Qaıtse de aldymen halqyna, sosyn jaqyndaryna, joldastaryna bir paıdamdy, jaqsylyǵymdy tıgizsemeken degen oı onyń únemi basynda júretin.
«Qazaq ádebıeti» gazetinen jazýshy Júsipbek Qorǵasbektiń «Jansebil» degen áńgimesin oqyp, qýǵyn-súrginge ushyraǵan jap-jas qazaq jigitiniń taǵdyryna tolqyǵany sondaı, jatpaı-turmaı ony kınodan kórsetýge bel býady. Aqyry óz degenine jetip, «Jansebildi» KSRO taramaı turyp, búkilodaqtyq ekranǵa shyǵaryp úlgerdi. Fılmdi mamandar men kórermender jyly qabyldap, joǵary baǵasyn berdi. «Ashǵabad-92» kınofestıvalinde «Úzdik rejısserlik debıýt» nomınasııasy boıynsha jeńimpaz boldy. Al «Tegeran-93» halyqaralyq kınofestıvalinde «Úzdik er adam rólin somdaǵany» úshin fılmdegi basty róldi oınaǵan Qasym Jákibaev laýreat atandy. Mundaı úlken tabystarǵa ol jyldardaǵy «Qazaqfılm» stýdııasynyń ónimderi jete qoımaıtyn. Sondyqtan da Aıaǵannyń eńbegi Memlekettik syılyqqa usynylǵan edi, alaıda aıaqtan shalǵan ishtarlyqtyń kesirinen bul marapatqa qoly jetpedi.
О́zgege ózegin sýyryp berýge daıyn júretin ańqyldaǵan Aıaǵan ózin qorǵaýdy bilmegen eken. Aqyry ol júrek dertinen 1994 jyly kútpegen jerden qaza boldy. Esil erdiń esimin týǵan halqy umytpaıdy. Aıaǵan akter, rejısser ǵana emes, sheber jýrnalıst te edi. Kınomatografııa salasynda júrip ol kóz kórgen kónelerdiń áńgimeleri men estelikterin de jazyp júrdi. Mysaly, «El basyna kún týsa» fılmin túsirý barysynda qarajat jetpeı qalyp, ony bastyqtardan suraý úshin kınostýdııanyń dırektory Zet Boshaev pen rejısser Májıt Begalın Baýyrjan Momyshulynyń ózin alyp, Máskeýge barǵandaryn, ondaǵy batyrdyń qylyqtaryn, kerekti qarajatty qalaı op-ońaı bóldirgeni týraly qyzyqty áńgimeni jazyp ketken de Aıaǵan edi...
Jerlesteri ony halyq jadynan óshirmes úshin Esil aýdanynyń ortalyǵyndaǵy qazaq mektebine esimin bergizdi. Petropavl qalasyndaǵy ortalyq kóshelerdiń biri de Aıaǵan Shájimbaevtyń atyn aldy. Jora-joldastary, aǵaıyn-týystary, tanys-bilisteri qatysyp, eki ret estelik kitabyn shyǵardy. Qazaq kınomatografııa salasynda bıik tabystarǵa jetken Aıaǵannyń áriptesteri ol týraly baspasóz betterinde tamasha maqalalar jazdy.
Bıyl qarasha aıynda Aıaǵan Shájimbaevtyń 70 jyldyǵy týǵan jerinde keńinen atalyp ótti. Sonyń ishinde Sábıt Muqanov atyndaǵy oblystyq ámbebap kitaphanada úlken ádebı kesh boldy. Oǵan rejısserdiń týystary, tanystary, synyptastary, zııaly qaýym ókilderi, stýdentter men mektep oqýshylary qatysty. Internattyń qara nanyn qaq bólip birge jegen synyptasy Eslámbek Bekmurzınniń áńgimeleri óte qyzyqty jáne áserli boldy. Jastar odan Aıaǵannyń jas kezin, alǵashqy mahabbatyn surap, erekshe minezderin bilip, kóp maǵlumattar aldy. Aǵalarynyń sportqa da beıim bolǵany, kúreske qatysyp talaı ret júldeli oryndar alǵany da belgili boldy. Qyzdarǵa da ótimdi bolyp, talaı sulýlarmen áńgimeleri jarasa ketetini aıtyldy. Kitapty da kóp oqyp, únemi izdenip, talaptanyp júretini jetkizildi. Gazetterge úzbeı maqala jazyp, oblystyq gazettiń «shtattan tys jas tilshisi» de atanypty. Sonyń arqasynda mektepten soń birden oblystyq gazetke tilshi bolyp ornalasqan eken. Al QazMÝ-dyń jýrnalıstıka fakýltetiniń túlegi Qoshan Qalı jastyq shaqtarynda Almatyda birge júrgen jalyndy shaqtaryn eske aldy. Aıaǵannyń týǵan aǵasy Qudaıberdiniń, aqyn Maral Ospanovanyń eske alý áńgimeleri de tyńdarmandardy beı-jaı qaldyrmady.
PETROPAVL
