Kandıdattardy tirkeý aıaqtaldy

Kún tártibiniń birinshi máselesi bo­ıynsha oblystardyń, Astana, Almaty, Shym­kent qalalarynyń aýmaqtyq saılaý ko­mıssııalarynyń tóraǵalary Parlament Senatynyń depýtattyǵyna kandıdattardy tirkeý qorytyndylary týraly baıandady.

24 jeltoqsanda jergilikti ýaqytpen saǵat 18.00-de kandıdattardy tirkeý aıaq­taldy. Oblystardyń, Astana, Al­maty jáne Shymkent qalalarynyń saı­laý komıssııalary Parlament Senaty depýtat­tarynyń 20 mandatyna usy­nyl­ǵan 130 úmitkerdiń 66 kandıdatyn tirkedi. Kandıdattar arasynda 95,5 paıyz (63) – ózin-ózi usynýshylar jáne 4,5% (3) máslıhattar usynǵan. Tirkelgen kandıdattar qatarynda: 46 (69,7%) erler jáne 20 (30,3%) áıelder; kandıdattardyń arasynda: 4 (6,1%) Parlament Senatynyń qazirgi depýtattary, 15 (22,7%) memlekettik uıymdardyń, kásiporyndar men mekemelerdiń qyzmet­ker­leri, 29 (43,9%) memlekettik qyz­metshiler, 13 (19,7%) kommersııalyq qury­lymdardyń qyzmetkerleri, 5 (7,6%) qo­ǵam­dyq uıymdardyń ókilderi bar;

Mamandyqtary boıynsha: dárigerler – 3 (4,5%), ınjenerler – 7 (10,6%), zańgerler – 8 (12,1%), saıasattanýshylar – 1 (1,5%), jýrnalıster – 1 (1,5%), oqytýshylar – 14 (21,2%), ekonomıster – 9 (13,6%), aýyl sharýashylyǵy qyzmetkerleri – 10 (15,2%), basqalary – 13 (19,7%). Kandıdattardyń ortasha jasy – 51,8 jas. Eń kóp kandıdattar Jambyl oblysy men Almaty qalasynda tirkelgen: 5 kandıdat. Osylaısha, tirkelgen mandattardyń ishinen orta eseppen bir mandatqa Senat depýtattyǵyna 3 kandıdat úmitker bolyp tizimge endi.

Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi Anastasııa Shegorsova otyrys barysynda qatysýshylardyń nazaryn saılaý aldyndaǵy úgit erekshelikterine aýdardy. Kandıdattardy tirkeý merzimi aıaqtalǵan sátten bastap saılaý aldyndaǵy úgit bastaldy, ıaǵnı 2022 jylǵy 24 jel­toq­sanda saǵat 18.00-den keıin bastalyp, 2023 jylǵy 13 qańtarda saǵat 00.00-de aıaq­talady.

Barlyq kandıdattar úgitti buqaralyq aqparat quraldary arqyly da, saılaý aldyndaǵy jarııa is-sharalardy ótkizý jolymen de, úgit materıaldaryn shyǵarý jáne taratý arqyly da júzege asyrýǵa quqyly.

Ekinshi másele boıynsha Ortalyq saı­laý komıssııasynyń hatshysy Muhtar Erman baıandama jasady. «Qazaq­stan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń 12-baby­nyń 6) tarmaqshasyna sáıkes OSK óz ókilet­tik­te­rine sáıkes Parlament Senaty depýtattaryn saılaý jónindegi da­ýys berýge arnalǵan bıýlletenderdiń nysanyn, olardy daıyndaý tártibin, qorǵalý dárejesin belgileıdi, sondaı-aq Parlament depýtat­taryn saılaý jónindegi saılaý bıýlletenderin daıyndaýdy qamtamasyz etedi.

Saılaý bıýlleteniniń qorǵalý dáre­jesi árbir saılaý naýqany úshin belgi­lenedi. Ofsettik basyp shyǵarý tásilimen qoldanylatyn polıgrafııalyq qorǵaý ádisterin, túsin, basyp shyǵarý qarpin jáne basqalaryn kózdeıdi. Saılaý bıýlletenine memlekettik tildiń álipbılik tártibimen tegi, aty, ákesiniń aty (eger ol jeke basty kýálandyratyn qujatta kór­setilgen bolsa) kórsetile otyryp, bar­lyq tirkelgen kandıdattar jáne «Bá­rine qarsymyn» degen jol engiziledi. Saılaý týraly Konstıtýsııalyq zańnyń 37-babyna sáıkes saılaý bıýlletenderi saılaý okrýgindegi saılaýshylardyń (oblys tańdaýshylarynyń) jalpy sanynyń 1 paıyzy rezervimen daıyndalady. Saılaý týraly Konstıtýsııalyq zańnyń talaptaryna sáıkes saılaý bıýlletenderi ornalasqan úı mórlenedi jáne ishki ister organdarynyń kúzetýine tapsyrylady.

Saılaý týraly Konstıtýsııalyq zańnyń 24, 25, 26-baptaryna sáıkes Parlament Senaty depýtattaryn saılaý jónindegi tańdaýshylardyń tizimderin tıisti oblystyq, respýblıkalyq mańyzy bar qalalar men respýblıka astanasy máslıhat hatshysynyń usynýy boıynsha oblystyń aýmaqtyq saılaý komıssııasy jasaıdy. Saılaýshylar tizimine oblys aýmaǵynda ornalasqan máslıhattardyń barlyq depýtaty engiziledi. Tańdaý­shy­lar tizimine oblys aýmaǵynda ornalasqan más­lıhattardyń barlyq depýtaty, res­pýb­lıkalyq mańyzy bar qalalar, astana máslıhatynyń depýtattary engiziledi.

Senat depýtattaryn saılaý boıynsha tańdaýshylar tizimderi tanysý úshin jergilikti buqaralyq aqparat qural­da­rynda jarııalaý jolymen usynylady, sondaı-aq saılaýdan keminde jeti kún buryn oblys máslıhatynyń ınternet resýrsynda ornalastyrylady. Tańdaý­shy­larǵa saılaý komıssııasynyń úı-jaıynda tizimdermen tanysý, sondaı-aq olarǵa engizilgen tańdaýshylar týraly derekterdiń durystyǵyn tekserý múmkindigi qamtamasyz etiledi.

Saılaý týraly Konstıtýsııalyq zań­nyń normalaryna súıene otyryp, «2023 jylǵy 14 qańtarǵa taǵaıyndalǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty depýtattaryn saılaý boıynsha saılaý bıýlletenderin daıyndaý týraly» qaýly qabyldandy. Qaýlyǵa sáıkes, oblystardyń, Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń saılaý komıssııalaryna 2023 jylǵy 14 qań­tarǵa taǵaıyndalǵan Parlament Senaty depýtattaryn saılaý jónindegi saılaý bıýlletenderin ákimshilik-aýmaq­tyq birliktiń tıisti máslıhattary saılaý­shy­larynyń sanyna sáıkes, onyń ishinde tańdaýshylardyń jalpy sanynyń 1 paıy­zy­nyń rezervin daıyndaý tapsyryldy.

Otyrystyń úshinshi máselesi boıynsha Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi Shavkat О́temisov baıandama jasady. Baıandamashy OSK músheleriniń qaraýyna «2023 jylǵy 14 qańtarǵa taǵaıyndalǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty depýtattarynyń saılaýyn ótkizý kezinde Qazaqstan Respýblıkasy Orta­lyq saılaý komıssııasynyń ınternet resýrsynyń fýnksıonalyn paıdalaný regla­mentin bekitý týraly» qaýly jobasyn shyǵardy.

Qaýlyǵa sáıkes, saılaý prosesine múd­deli qatysýshylardy Parlament Senaty depýtattaryn saılaý barysy týraly jedel habardar etý jáne ınternet resýrsqa tańdaýshylardyń kelýi, daýys berýdiń aldyn ala nátıjeleri týraly naqty ýaqyt rejiminde aqparat usyný maqsatynda 2023 jylǵy 14 qańtarda daýys berý kúni OSK ınternet resýrsynyń qosymsha fýnksıo­nalyn paıdalaný usynylady.

Otyrys qorytyndysy boıynsha Orta­lyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Ábdirov Parlament Senaty de­pý­tattarynyń aldaǵy saılaýy zańnamaǵa sáıkes, transparenttilik pen básekelestik jaǵdaıynda ótkizilýge tıis ekenin atap ótti.