Rýhanııat • 27 Jeltoqsan, 2022

Tynyq muhıtyndaǵy dombyra-kópir

1420 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazaq qaıda júrse de – qazaq. Ol bolmysymen, minezimen, tipti is-áreketimen elden erekshe. Qazirgideı ozyq zamanda ózge jurtpen terezesi teń turarlyq deńgeıdegi jetistikterge jetken qazaq balasyn estisek, alysta bolsaq ta, taqym qysyp, alaqaılaıtyn boldyq. Bul sezim – baýyrmaldyqtyń, tutastyqtyń bir parasy.

Tynyq muhıtyndaǵy dombyra-kópir

Alyp jerdiń mańyzdy bir bólshegi sanalatyn Tynyq muhıtynda dombyra beınesinde úlken kópir salynǵanyn osy jurttyń biri bilse, biri bilmes. Onyń qurylysyn jobalaǵan – О́rleýhan Qısauly esimdi sheteldegi qandasymyz. Onyń tabandy izdenisi aqyry úl­ken jetistikke jol ashty. Tynyq muhı­tynyń kireberisine ornalasqan Gon­kong, Makao, Djýhaı sııaqty úsh iri qala­ny bir-birine tutastyryp turǵan dom­byra pishindi kópir bul kúnderi álem jurtshylyǵynyń tańdaıyn qaq­tyrady.

Atalǵan kópir jobasy 2009 jyldyń aıaǵynda bastalǵan. Alyp kópirdi aıaqtaýǵa toǵyz jyl ýaqyt ketipti. Qu­ry­lys jol, týnnel jáne jasandy aral sııaqty úsh úlken bólikten turady. Al jol alty bólik­ten quralǵan. Jal­py uzyndyǵy 55 sha­qyrym, onyń 38 shaqyrymy kópir bolyp tabylady. Ultymyzdyń uly aspaby beı­nelengen kópirdiń 7 shaqyrymy mu­hıt astynan ótetin týnnelderden turady.

Qazaq sáýletshisiniń qolynan shyq­qan alyp nysan paıdalanýǵa berilgen soń, Gonkong pen Djýhaı qalalary ara­syndaǵy úsh saǵattyq jol ýaqyty nebári jarty saǵatqa qysqarǵan. Bir ǵa­jaby, qurylystyń mańyzdy bóligi sanalatyn týnnelder sý astynda 48 metr tereńdikte ornalasqan. Atalǵan jobaǵa álemdegi tańdaýly qurylystardy sal­ǵan London qalasynda ornalasqan «Arup Group» kompanııasy.

Arhıtektor О́rleýhan Qısauly Qy­taıǵa qarasty Altaı aımaǵynda dú­nıege kelgen. Italııa tehnıkalyq ýnıver­sıtetiniń magıstri. Japonııa­daǵy Shyǵys ýnıversıtetinde arhıtektor mamandyǵy boıynsha dok­torlyq dıssertasııa qorǵaǵan. О́zi jobalaǵan dombyra beıneli kópir paıdalanýǵa berilgen sátte ol: «Bul dombyra kópirdiń ǵumyry 120 jyl dep eseptedik, tehnıkalyq baqylaý jumys­taryn arttyrý arqyly onyń shydam­dylyǵyn 150 jylǵa deıin uzartýǵa bolady» degen oıyn jetkizgen.

Iá, álemniń ár shetinde óz salasynda tabys jaratyp, úlken jetistikterge jetken qazaq qandy aǵaıyn barshylyq. Úlken jobany bastarda ata-babasynyń san ǵasyrlyq syry men muńy, búkil ómiri ja­zylǵan qasıetti dombyranyń beınesin uly muhıtty kesip ótip, úlken shaharlardy bir-birine jalǵaǵan alyp kópirge aınaldyrý О́rleýhandaı azamattyń aldaǵy asýlary budan da bıik ekenin kórsetse kerek.