Qalaı desek te, avtor munda keıipkeriniń jalǵyzdyǵy, sharasyzdyǵy, úmitiniń sóngenin aıtý arqyly ótken ǵasyrdyń basyndaǵy qazaq halqynyń basyna túsken aýyr taǵdyrdy, júrekten óshpeıtin tragedııalardy qaıyra eske salyp otyrǵany shyndyq. Jalǵyzdyq demekshi, keıipker Qojanyń uly da, qyzy da, jalǵyz Ardaq. Biraq ol saqaý. Qojanyń ıen dalada aýylynan aýa kóship, saıaq ketýiniń de bir sebebi – osy. Qalaı qarasań da, ony jalǵyzdyq qorshap turady. Eline qaıta kóship barsa da, aldynan sol jalǵyzdyq shyǵady. О́sek, aǵaıyn ara berekesizdik, renish pen ókpe bári-bári ony jalǵyzdyq qamalyna qamap tynady.
«Qoja, Ardaq saqaý ma? – dedi. Qapelimde ne derin bilmeı sasqalaqtap qalǵan Qoja:
– Jo-joq, ózi erkelep sóıleıdi, dep qyzaraqtaı jaýap berdi. Biraq Almas ákesine: saqaýlanyp sóıleıtinin, tipti óziniń qyz ekenin bilmeıtinin aıtyp qoıdy. Shalabaı myrs-myrs kúlip, bálem, bar kúıikti osy erke qyzyńnan tarttyramyn dep, atyn baýyryna tartyp-tartyp jiberip, bort-bort jele jóneldi. Osydan bir aı ótken soń, Qojanyń jalǵyz qyzy saqaý eken degen laqap búkil aımaqty kezip júrdi». Áńgimeni oqyp otyryp, Ardaqtyń da, ákesiniń de taǵdyryna balta shapqan sol bir eski kózqaras, baqastyq pen baqtalastyq ekenin sezinemiz de, ishimiz ýdaı ashıdy. Abaı ilimin kókeıine myqtap túıgen jazýshy Hakimniń «Birińdi qazaq biriń dos, kórmeseń istiń bári bos», degen danalyq tápsirin qazaqqa qaıta aıtyp otyr ma degen oı da sap ete túsedi. Qalaı dese te, adamnyń taǵdyry onyń ultynyń taǵdyry.
Áńgimeniń aıaqtalýy da taǵdyrdyń isi degendi eske salady. «– Ákesiniń aýzyn uraıyn! Baıǵa tımese – tımeı-aq qoısyn. Artymda at ustaıtyn tuıaq qaldy... Kempir, áı, qatyn, myna jylbysqa erkek bala ǵoı! – dep, Marqaqólge bir malyp ap qoınyna tyǵa saldy.
Sábıdiń dúnıege kelý minin óz moınyna alǵan Marqaqól: «ákeń menmin, ákeń menmin» dep, tebirene kúbirlep jatyr...». Iá, myna ómirde qanshama Ardaq jazyqsyz azap kórip, qanshama Marqakól oǵan áke, ana retinde dem berip otyr kim bilsin!
Oralhan Bókeıdiń shyǵarmashylyq álemin qalyń oqyrmanǵa tanytqan taǵy bir týyndysy «Ataý kere» romany. Atalǵan shyǵarmanyń basty keıipkerleri – Taǵan, Erik, Aına. Taǵan bárinen habardar, jańalyqqa umtylǵan jas aspırant. Biraq onyń taǵdyry basqa arnaǵa burylady. Jazýshy sol kezdegi qoǵamnyń kúrdeli máselelerin keıipker Taǵannyń aýzymen aıtqyzady. Sondaǵy tapqan sátti sheshimi «Nege biz osy...» degen uly suraqtyń astynda bári ashyq aıtylady. «Oý, aǵaıyn, es-aqyldaryńdy jıyńdar! Biz qatygezdenip baramyz. Biz ımansyzdanyp baramyz. Biz aınalaıyn anamyzdyń aq sútin aqtaı almaı júrmiz, bir kúngi qyzdy-qyzdy qyzyqqa mastanyp, tasyrańdap kettik, kózimizdi shel basty, kóńilimiz kór, jigerimiz qum bolyp, qurdym dáýrenniń áláýláıin shyrqap júrmiz; tamasha ómirdiń tasqynymen yǵyp, yǵysyp aǵamyz kelip, aǵysqa qarsy júzý ne jaǵalaýǵa qaraı umtylý joq». Mine, Taǵan sol kezde baıqaǵan máseleler bizdiń janymyzda, rýhymyzda, qoǵamymyzda áli bar. Taǵansha aıtsaq, «Nege biz osy?». Jazýshy «Ataý kere» arqyly tek ulttyq qana emes, búkil dúnıejúzilik máselelerdi aq qaǵazǵa jaıyp salady. Qalaı desek te, bizge belgili ári belgisiz Oralhannyń ártúrli keıipkerleri óz zamanynyń sózin kitap betinen oqyrman júregine jetkize alǵan keıipkerler bolǵany shyndyq.
