«Miras» – Túrkistan tórinde

Keńes tóraǵasy, Májilis depýtaty Aman­jol Áltaı bastaǵan qaıratkerler Q.A.Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń Mádenıet saraıyn­daǵy «Babadan qalǵan muralar» atty kór­meni aralady. Kóshpeli otyrysqa óńirlik keńes­tiń músheleri, oblystyń zııaly qaýym jáne má­denıet ókilderi, etnomádenı birlestikterdiń tóraǵalary, belgili professorlar, ÚEU músheleri qatysty. Sonymen qatar kórshiles О́zbekstannan arnaıy qonaqtar keldi.

Kún tártibinde eki másele qaraldy. Birin­shisi, partııanyń saılaýaldy baǵdar­la­ma­syndaǵy mádenı jáne zııatkerlik qoǵam, birtutas, uıymshyl ult jáne azamattyq qoǵam­dy damytý máseleleri boıynsha tarmaq­tardyń Túrkistan oblysynda júzege asyrylýy bolsa, ekinshisi Túrki halyqtarynyń máde­nı-rýhanı yqpaldastyǵy týraly oılar ortaǵa salyndy.

Alǵashqy sóz saıası uıymnyń aımaq­tyq fılıalynyń tóraǵasy Altynsary Úmbetá­lıevke berildi. Ol ózekti taqyryptardy qoz­ǵaı­tyn jáne uly bastamalarǵa uıytqy bolyp otyrǵan keńes jumysyna sáttilik tiledi. Sodan keıin oblystyq mádenıet basqar­masynyń basshysy Ázimhan Qoıly­baev Jol kartasy tarmaqtarynyń 2022 jyly oryndalýy boıynsha atqarylǵan ju­mys­tardy baıandady. Onyń aıtýynsha, baǵdarlama aıasynda sońǵy eki jylda 8 mádenı nysan salynyp, paıdalanýǵa berilgen. Tozyǵy jetken 14 mádenıet nysanǵa jóndeý jumystary júr­gizilip, qazirgi tańda qoldanysta. Bul jumystar aýyldy jerlerde jalǵasyn tabady. Al óńirlik qoǵamdyq keńestiń tóraǵasy Qalıma Jantóreeva byltyrǵy nátıjelerimen bólisti.

«Jumys josparǵa sáıkes oblystyq keńes­tiń 4 otyrysy ótkizildi. Jalpy esepti merzimde qoǵamdyq keńes tarapynan mem­lekettik mekemelermen basqa da uıymdarǵa 41 usynys berilip, onyń 90%-y oryndal­dy. Depýtattyq saýal joldaýymnyń nátı­jesinde Shardara aýdanynda «Qazaq radiosy» men «Shalqar» radıosynyń, Jetisaı men Maqtaaral aýdandarynda «Qazaq radiosy» jıiligin taratatyn radıoqondyrǵy ornatyldy», dedi Q.Jantóreeva.

Otyrys barysynda keńes músheleriniń usynys-pikirleri tyńdaldy. Bekjigit Ser­dáli kompozıtorlardyń avtorlyq quqyǵy qor­ǵalyp, shyǵarmashyl tulǵalarǵa memlekettik stıpendııa nemese grant qarastyrý týraly oıyn aıtty. Al Telman Beısen óńir­degi tarıhı-mádenı muralar, jádigerler, eskert­kishter men kıeli oryndardy memlekettik qorǵaý tizimine alýǵa yqpal jasaıtyndaı komıssııa qurylsa degen tilegin jetkizdi. Abaı Balajan kitap oqý mádenıetin qalyptastyrý, balalardyń yntasyn oıatý úshin sharalar qabyldaný kerektigin alǵa tartty.

Túrkistan mýzykalyq drama teatrynyń dırektory Álimhan Myrzahan da jaryssózde oı almasty. Qoldaýlardyń aıasynda 2022 jyly «Bórte» qoıylymy boıynsha óner salasyndaǵy tuńǵysh «Umai» ulttyq syı­lyǵynyń jeńimpazy atanǵanyn erekshe atap ótti. Degenmen ol memlekettik satylymnyń teatrlarǵa qoıylym qoıýǵa bir shama kedergi jasap jatqandyǵyna nazar salýdy surady.

Atalǵan bilim ordasynyń rektory, keńes múshesi Janar Temirbekova túr­ki halyqtarynyń rýhanı-mádenı yqpal­dastyǵyn arttyrýǵa baılanysty júzege asqan ister men jobalar týraly baıandap ótti. Ýnıversıtettiń Túrkologııa-ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń dırektory Býlent Baıram joıylýy múmkin túrki tilderi boıynsha júrgizilgen zertteýlerge toqtaldy.

О́zbek eliniń belgili horeografy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Hýlkar Ham­raeva: «Ádiletti Qazaqstan – 130 ult pen ulys­­ty baýyryna basyp, onyń ishinde ózbek aza­mat­taryna kórsetilip jatqan qoldaý degen uǵym­­ǵa saıady» dedi. Rýhanı-mádenı qarym-qaty­nasty nyǵaıtýda «Amanat» partııasyna arqa súıeıtinin bildirip, syı-sııapatyn tartý etti.

Amanjol Dúısenbaıuly kóshpeli oty­rys­­tyń rýhanı shaharda ótkizilýiniń mańy­­zyna erekshe mán berdi. «Túrkistan – dala da­nysh­pandarynyń izi qalǵan, túrki jur­tynyń quty qonǵan, ǵylymymyz, bili­mimiz jáne mádenıetimizdiń qasterli qara­sha­ńyraǵy ári saıası ortalyǵy. Zııaly qaýym ókilderiniń aıshyqty oılaryn tyńdadyq. Prob­lemalar ashyq aıtyldy. Biz jınaqtap, Orta­lyq deńgeıde sheshýge úlesimizdi qosamyz. Keńestiń basty maqsaty da osynda. Usy­nystaryńyzdy aldaǵy ýaqytta kótere­min. О́ńirdi ári qaraı damytýǵa kúsh salý bári­mizdiń ortaq mindetimiz», dedi A.Áltaı.