Tarıftiń jaıyn tolǵasaq

Tabysqa qunyǵyp alǵan monopo­lıs­ter ınfraqurylymdyq ınje­ner­lik júıelerge ınvestısııa salýdy únemi keıinge qaldyryp keledi. Infraqurylymdardy ja­ńar­t­pa­ǵan­dyq­tan elimizdegi elektr qýa­ty­men qam­tamasyz etetin jeli­­ler­diń úshten ekisiniń, jylý kommý­nı­kasııasynyń 57 paıyzynyń jáne sý qubyry jelisiniń jartysyna jýyǵynyń tozyǵy jetkeni de Joldaýda aıtyldy. Osy máseleni birtindep sheship, jeliler men qýat kózderiniń tozý deńgeıin 15 paıyzǵa deıin azaıtýdy Prezıdent Joldaýda tapsyrǵan bolatyn. Sonymen qatar onyń joly «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbas­taý» degen jańa tarıf saıasatyna kóshý ekenin de atap kórsetken. Mem­­leket basshysy jańa tarıfter ınfra­qurylymǵa qarjy salǵany jáne ashyqtyqty qamtamasyz etýdiń mem­lekettik monıtorıngi júıesine qa­­tysqany úshin berilýi kerektigin jáne menshik ıeleri ınvestısııanyń aıtarlyqtaı bóligin tarıftiń emes, óz qarjysynyń esebinen salýǵa tıis ekenin de aıtqany esimizde.

Jýyrda biz Prezıdent tapsyrma­sy­nyń oryndalý barysyn bilmek bolyp Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Tabıǵı monopolııalardy retteý ko­mıteti Soltústik Qazaqstan oblysy bo­ıynsha departamentiniń basshysy Damır Toqtamysovtyń baıandamasyn tyńdadyq.

«Prezıdenttiń tapsyrmasyn oryn­­daý ba­ǵytynda bizde birqatar shara ótkizilýde. Sonyń ishinde Tabıǵı mo­­no­polııalar týraly qoldanystaǵy zań­namalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý úshin usynys­ta­rymyzdy ázirledik», dedi Damır Toqtamysov.

Uzaq jyldar boıy Petropavldaǵy tabıǵı monopolıster de ınfra­qu­ry­lymdarǵa aqsha quıyp, jóndeý, jańalaý jumystaryna tıisti dárejede kóńil bólmegeni anyq. Olardy tek tabys qana qyzyqtyrǵany sózsiz. Son­dyq­tan da ınfraqurylymdar qazirgi tańda oblysta 60-70 paıyzdyq tozý deńgeıine jetken. Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha Tabıǵı monopo­lııa­lardy retteý komıteti mono­po­­lıstermen tarıfterdi kóterý arqy­ly túsetin jańa tabystyń biraz bóli­gin apatty jaǵdaıǵa jetip turǵan ınfra­qurylymdarǵa ınvestısııa re­tin­de quıyp, jańǵyrtý jumystaryn júrgizýge saıatyn edi. Jańa tarıf saıa­sa­­tynyń «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyr­bastaý» atalý sebebi de son­dyq­tan. Alaıda D.Toqtamysovtyń sózderi bul baǵytta bizge naqty jaýap bola al­ma­dy.

Onyń aıtýyna qaraǵanda, osy jyldyń basyna deıin oblys boıyn­sha kommýnaldyq qyzmetterdiń ta­rıf­teri ósken joq. Biraq aldaǵy ýaqytta ınflıasııa deńgeıine sáıkes tarıfterdiń ósýi aıqyn. О́kinishke qaraı, tarıfterdiń ósýimen túsken tabystyń qansha bóligi ınjenerlik ınfraqurylymdardy jóndeýge jum­salatynyn, bul másele jóninde monopolıstermen qandaı ke­lisim bar ekenin aıtpady.

Naqty aıtatyn bolsaq, 2022 jyl­­dyń qorytyndysyna qaraǵanda Petro­pavl qalasyndaǵy kommýnaldyq jú­ıe­­niń tozýy 65,4 paıyzǵa jetken. Sonyń ishinde jylýmen jabdyq­taý júıeleri 72,2 paıyzǵa, sý qu­ry­­­lymdary 58 paıyzǵa, elektr jelileri 81,7 paıyzǵa deıin tozǵan. Bulardyń negizgi bóligi jekemenshiktiń qo­lyn­da. Petropavldaǵy ınjenerlik ınfra­qurylymdardyń tozǵany, apat­­tyq jaǵdaıdyń bolý múmkindigi olar­dyń ıelerin asa alańdatpaıdy, buǵan bola bas qatyrmasy da anyq. «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» týraly jańa saıasatpen olardy ın­fraqurylymdardy jóndeýge qyzyq­ty­ra alamyz ba, joq pa? Másele – sonda.

Osyndaı negizgi máselege tereń boılamaı, basqa dúnıelerdi aıtqan Damır Toqtamysov bizge zańnamaǵa engiziletin ózgerister arqyly bul máseleler qarastyrylatynyn dálel­deýge tyrysty. Sonyń ishinde ol buryn tarıfterdi ulǵaıtýǵa strate­gııa­lyq taýarlar baǵasynyń ósýi, kórse­tiletin qyzmetter sanynyń artýy, salyqtar jáne basqa da mindetti bıýdjet tólemderiniń kóbeıýi negiz bolsa, endi solarǵa ortasha nomı­nal­dyq eńbekaqynyń ósýi, basqa múlikterdi senimdi basqarýǵa alýy sııaqty negizdemeler de qosylatyny aıtyldy. Sóıtip, ózgertýler birin­shi kezekte tutynýshylardyń emes, mono­polısterdiń múddesin qorǵaı­tyn sııaqty. D.Toqtamysov sony aıtyp otyr. Sonymen birge ol kom­mý­nal­dyq qyzmet sektoryna ınves­tısııa tartymdylyǵyn arttyrý úshin qarjylandyrýdyń bıýdjettik kre­dıtteý nemese sýbsıdııalaý, ha­lyq­­­aralyq zaımdar tartý sııaqty jańa tetikterin qoldanamyz deıdi. Al Prezıdenttiń «menshik ıeleri ın­ves­tısııanyń aıtar­lyq­taı bóligin tarıftiń emes, óz qar­jy­synyń ese­binen salýǵa tıis» degen tapsyrmasyn umytyp ketken sııaqty.

Qalaı desek te, bilikti basshylyq qana tabıǵı monopolıstermen ortaq til taýyp, ortaq problemany joıa alatyny belgili. Halyqtyń, eldiń, memlekettiń múddesin tereń túsine almaıtyn ústirt sheshimdermen másele sheshilmesi anyq.

PETROPAVL