«Samuryq-Energo» AQ-nyń baspasóz qyzmeti taratqan bul aqparat energetıka salasynyń mamandaryn eleń etkizgen bolar dep oılaımyz. Sebebi Qazaqstanda keıingi jyldary elektr energııasyn tutyný ústi-ústine óskenimen, jańadan iske qosylyp jatqan energııa kózderiniń úlesi óte az. Byltyr jeltoqsan aıynda eldegi energııa tutynýdyń tarıhı maksımýmy tirkelip, 1200 MVt elektr qýaty jetispeıtini málim boldy. Tapshylyq Reseıden keletin jospardan tys elektr qýaty esebinen jabylyp otyr. Ári bul keleńsizdik aldaǵy jyldary jalǵasa beretin túri bar. Ekibastuzdyń otyn-energetıkalyq keshenindegi tyń jobalar bul muqtajdyqtan qutqaratynyna sengimiz keledi.
Kompanııanyń málimetinshe, aldaǵy jyldary eki jańa energııa blogyn ornatý arqyly Ekibastuz MAES-2-ni keńeıtý boıynsha jumystar jalǵasady. Kompanııada sondaı-aq Ekibastuz MAES-3 stansasynyń qurylysy boıynsha jobalaý aldyndaǵy is-sharalary bastaldy.
Aksıonerlik qoǵamnyń basqarma tóraǵasy Serik Túıtebaevtyń aıtýynsha, otandyq energetıka salasyndaǵy negizgi ınfraqurylymdyq jobalar – Ekibastuz ben Almatynyń energııalyq keshenderinde ómirsheń baǵyt. Birqatar jańa nysan qazirdiń ózinde paıdalanýǵa berildi, ózgeleri boıynsha jobalardy iske asyrý merzimi 2030 jylǵa deıin aıaqtalady dep boljanyp otyr. Samruk-energy.kz saıty habarlaǵandaı, aldaǵy ýaqytta iske asyrylatyn iri jobalar jaıynda kompanııa menedjerleriniń qatysýymen ótken alqaly jıynda talqylanǵan.
Osy jyldyń jeltoqsan aıynda Ekibastuz MAES-1-degi qalpyna keltirilgen №1 energııalyq blok iske qosylady dep kútilip otyr. Jańartylǵan keshende jańa elektr súzgileri ornatylady. Jańǵyrtý nátıjesinde kásiporynnyń elektr óndirý generasııasy jobalyq qýatyna shyǵady, ıaǵnı 4000 MVt-ǵa deıin óse túspek.
Al 2026 jylǵa deıin Ekibastuz №2 MAES-ynda qurylysy ondaǵan jyldar boıy talqylanyp kelgen úshinshi energııalyq blok qoıylady dep josparlanyp otyr. Zamanǵa saı blok iske qosylsa, munda jańadan 636 MVt elektr energııasy paıda bolady ári jylyna qosymsha 4,8 mlrd kVt/saǵat qýat óndiriledi. Energetıkalyq nysan munymen toqtap qalmaı 2027 jyly dál sondaı qýattylyqqa ıe №4 energııalyq blokty, al 2029 jáne 2030 jyldary qosymsha taǵy eki blokty iske qosamyz dep qulshynyp otyr. Sóıtip aldaǵy 7 jylda energııalyq bloktar sany altaýǵa jetedi dep kózdelgen.
Josparǵa sáıkes, №3 aımaqtyq elektr stansasy 2029 jylǵa deıin paıda bolady. Mamandardyń sózine súıensek, ol qolda bar ınfraqurylymnyń bazasynda turǵyzylady. Qurylys barysynda qorshaǵan ortaǵa túsetin qaldyqtardy barynsha azaıtatyn zamanǵa saı tehnologııalar qoldanylady dep kútilýde. Bul stansanyń qýattylyǵy shamamen 1200 MVt-ty baǵyndyrady. Iаǵnı elimizde qazirgi kúni jetispeıtin jaryq kózin bir ǵana stansa tolyq óteýge qaýqarly.
KEGOC kompanııasynyń derekterine súıensek, Qazaqstan boıynsha Birtutas elektr energetıkalyq júıe (BEJ) negizgi úsh aımaqtan turady. Elektr stansalardyń, elektr jetkizý jelileri men qosalqy stansalardyń jıyntyǵynan turatyn bul júıede Pavlodar oblysyndaǵy aımaqtyq elektr stansalar aıryqsha mánge ıe ekenin atap ótken jón. Júıeniń «Soltústik aımaǵyna» Shyǵys Qazaqstan, Abaı, Pavlodar, Aqmola, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan, Aqtóbe, Qaraǵandy jáne Ulytaý oblystary enedi. Al «Ońtústik aımaqqa» – Almaty, Jetisý, Jambyl, Túrkistan jáne Qyzylorda oblystary, «Batys aımaqqa» Batys Qazaqstan, Atyraý jáne Mańǵystaý oblystary baılaýly. Buǵan qarap elimizdegi ónerkásipti aımaqtar men aýyr óndirisi damyǵan óńirler negizinen Ekibastuzdaǵy elektr stansalarynyń qýatyna táýeldi ekenin baıqaýǵa bolar. Onyń ústine otandyq elektr qýatynyń 40 paıyzdan astamy Ertis-Baıan jerinde óndiriletinin eskergen abzal. Eldegi ulttyq mańyzy bar 8 elektr stansasynyń úsheýi Pavlodar oblysynda ornalasqan (Ekibastuz MAES-1, Ekibastuz MAES-2 jáne «EEK» AQ elektr stansasy). Olardyń belgilengen jıyntyq qýaty – 7035 MVt.
KEGOC kompanııasynyń júıelik qyzmetter jáne ulttyq elektr torabyn damytý jónindegi basqarýshy dırektory Bekjan Muqatovtyń pikirinshe, sońǵy jyldary elimizde elektr qýatynyń jetispeýi úlken máselege aınalyp otyr. Tapshylyqtyń paıda bolýynyń negizgi faktorlary – elektr stansalaryndaǵy apattyq jaǵdaılardyń jıilep ketýi (jabdyqtardyń tozý kórsetkishi shamamen 60 paıyz) jáne elimiz boıynsha energııa tutyný deńgeıiniń kúrt ósýi. 2021 jyly tutyný kólemi 6 paıyzǵa ósken. Bul aldyndaǵy jyldardaǵydan 3 ese artyq. Mysaly, 2020 jyly elektr energııasyn tutynýdyń ósimi 2 paıyzdy, 2019 jyly 1,9 paıyzdy quraǵan.
– Energetıka mınıstrliginiń buıryǵyna sáıkes, 2022 jyly 119,7 mlrd kVt/saǵ elektr energııasy qajet delindi. Byltyr energııa tapshylyǵyn tómendetý jáne halyqty, otandyq ekonomıkanyń naqty sektoryn elektrmen turaqty qamtý maqsatynda Qazaqstanda sıfrlyq maınıngti júzege asyratyn tutynýshylarǵa shekteýler engizildi. Elimizde Birtutas elektr energetıkalyq júıeler boıynsha qýat teńgerimin basqarý táýliktik kesteler negizinde uıymdastyrylady. Bul rette «Elektr energetıkasy týraly» zańǵa sáıkes, elektr energııasy tapshy bolǵan jaǵdaıda el aýmaǵynan tys jerlerden, ıaǵnı Reseı Federasııasynyń Birtutas elektr energetıkalyq júıesinen nemese Qazaqstannyń energııa júıesimen qatar jumys isteıtin Ortalyq Azııa elderinde óndiriletin elektr energııasyn satyp alýǵa bolady. Negizi baıqap otyrǵanymyzdaı, «Arselor Mıttal Temirtaý» AQ, «AMО́Z» JShS, «Qazsınk» JShS jáne sol sekildi el ekonomıkasynyń draıveri bolyp sanalatyn ózge de iri kásiporyndarǵa elimizde tutynylatyn elektr energııasynyń 32 paıyzy tıesili. Qazirgi ýaqytta óndiristik kásiporyndar sany ústi-ústine ósip kele jatyr. Sondyqtan bul tapshylyq aldaǵy ýaqytta ulǵaıa túsetini aıqyn. Al bul tyǵyryqtan jańa energııalyq kózderdi qurý arqyly ǵana shyǵa alamyz, – deıdi Bekjan Muqatov.
Statıstıkalyq derekter boıynsha, 2021 jyly Ekibastuzdaǵy MAES-1 stansasy 22,8 mlrd kVt/saǵat, MAES-2 – 6,4 mlrd kVt/saǵat, al Aqsý elektr stansasy 15,2 mlrd kVt/saǵat elektr energııasyn óndiripti. Úsh energetıkalyq keshen Birtutas elektr energetıkalyq júıeniń Soltústik aımaǵy boıynsha bir jylda óndirilgen qýattyń 44,4 paıyzyn bergen. Jańa energııalyq bloktardyń arqasynda bul kórsetkish 2024 jyldan bastap óse bastaıdy. Mamandar 2030 jylǵa qaraı Ekibastuzdaǵy energetıkalyq keshender syrttan satyp alynyp otyrǵan elektr qýatynyń (jetispeıtin qýat) ornyn tolyqtaı jabady dep boljap otyr. Qazaqstan ázirshe kómirmen jumys isteıtin elektr stansalarynan bas tarta almaıtyny anyq. Qazirgi kúni el aýmaǵynda mundaı 29 kásiporyn bar. Olar burnaǵy jyly 78,9 mlrd kVt/saǵat qýat óndirgen. Bul – respýblıka boıynsha óndiriletin jalpy elektr energııasynyń 70 paıyzy.
Pavlodar oblysy,
Ekibastuz qalasy
