Qysqasy, jańa tehnologııa adamnyń sóılegen sózin mátinge aınaldyryp otyrady. Bul úshin Siri jáne Alexa daýystyq kómekshileri, vırtýaldy assıstentter jáne daýys júıeleriniń úlgisi paıdalanylady. Osylaısha, Nazarbayev University-ne qarasty aqyldy júıeler men jasandy ıntellekt ınstıtýtynyń (NU ISSAI) ǵalymdary qazaq, ázerbaıjan, bashqurt, ózbek, qyrǵyz, saha, tatar, túrik, uıǵyr jáne chývash tilderin tanıtyn jańa model ázirlep shyǵardy. Buǵan qosa tehnologııa aǵylshyn jáne orys tilderin de «tanıdy».
– Bizdiń maqsatymyz – aıtylǵan sózdi taný modelin ázirleý. О́ıtkeni ınternette túrki tilderine arnalǵan qoljetimdi sóıleý derekteri óte az. Túrki tilderiniń jalpy erekshelikterin leksıka, fonologııa jáne morfologııa turǵysynan paıdalana otyryp, on túrki tili bir-birin ózara tolyqtyratyn, alǵashqy jalpy ári senimdi kóptildi model jasaǵymyz keldi, – deıdi NU ISSAI derekter taldaýshysy Saıda Musahodjaeva.
Aıtylǵan sózdi taný úderisinde tehnologııa óte az qate jiberetin kórinedi. «Bashqurt, qazaq, tatar, túrik, uıǵyr jáne ózbek tilderi úshin sımvoldardaǵy qatelikterdiń úlesi 5 paıyzdan az. Modelimiz túrki tilderiniń uqsastyǵyn paıdalanady. Eger árbir til úshin jeke model jasaıtyn bolsaq, qazirgideı nátıjelerge qol jetkize almas edik», deıdi ýnıversıtettiń 4-kýrs stýdenti Qaısar Dáýletbek.
NU ISSAI jasaǵan kóptildi modeldi ınstıtýttyń saıtynda erkin testileýge bolady. Jobada paıdalanylǵan modelder, derekqorlar jáne kodtar qoljetimdi.
– Bul jobalardyń eń mańyzdy nátıjesi joǵary bilikti tehnıkalyq sarapshylardy daıarlaý boldy dep esepteımiz. Olar Qazaqstannyń tehnologııalyq damýyn yntalandyryp qana qoımaı, bolashaq urpaq úshin tyń múmkindikter jasaıdy. Sondaı-aq olar tehnologııalardy basqa elderde ilgeriletý úshin óziniń kásibı bilimi men tájirıbesin bólisýge ári qoldanýǵa daıyn bolady, – deıdi ISSAI negizin qalaýshy-dırektory, ýnıversıtet professory Hýseın Atakan Varol.
Instıtýt ǵalymdary ashyq bastapqy kody bar qazaq tiliniń alǵashqy korpýstaryn (KSC jáne KSC2) qurǵan. Sonymen qatar ashyq bastapqy kody bar qazaq tilindegi mátindi sóılem retinde aıtýǵa arnalǵan korpýstardy (KazakhTTS jáne kazakhtts2) ázirlep shyǵar. Atalǵan nysandardy qazaq tilinde tanýǵa arnalǵan eń iri ashyq derekter jıyntyǵyn (KazNERD) qurýda da aıtarlyqtaı tabysqa jetip otyr.
– Instıtýt sıfrlyq álemde qazaq tilin ilgeriletýge aıtarlyqtaı kúsh salyp otyr. Sondaı-aq bizdiń ınstıtýt til men sóz tehnologııalaryna degen qyzyǵýshylyǵyn basqa túrki tilderine de baǵyttamaq. Instıtýt túrki álemi men Eýrazııadaǵy jasandy ıntellekt jáne derekter týraly ǵylymnyń jetekshi ǵylymı ortalyqtarynyń birine aınalady, – deıdi professor Varol.
