Qazaqstan – Koreıa: Strategııalyq áriptestiktiń jańa kezeńi

Keshe Aqordada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev elimizge memlekettik saparmen kelgen Koreıa Respýblıkasynyń Prezıdenti Pak Kyn Hemen kezdesti. Qazaqstan basshysynyń shaqyrýyna oraı jasalǵan bul sapar joǵary deńgeıdegi baılanystardy nyǵaıtýǵa, saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq-tehnologııalyq yntymaqtastyq aıasyn keńeıtýge, sondaı-aq, Qazaqstan men Ońtústik Koreıanyń strategııalyq seriktestigin damytýǵa baǵyttalǵan. Koreıa basshysyn qarsy alý­dyń barlyq resmı sharalary at­qa­ryl­ǵan soń Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Prezıdenti Nur­sul­tan Nazarbaev pen Koreıa Respýblıkasynyń Prezıdenti Pak Kyn He shaǵyn quramda kez­desip, baılanystardy joǵary deń­geıde nyǵaıtýdyń, saýda-ekono­mıkalyq jáne ınves­tı­sııalyq-tehnologııalyq yn­tymaqtastyqtyń, sondaı-aq, Qa­zaqstan men Ońtústik Koreıa strategııalyq seriktestiginiń negizgi baǵyttaryn talqylady. Taraptar halyqaralyq kún tártibindegi ózekti taqyryptar jóninde de pikir almasyp, halyqaralyq jáne óńirlik uıymdar aıasyndaǵy ekijaqty is-qımyldyń negizgi máseleleri boıynsha ustanymdaryn salystyrdy. Memleket basshysy Ońtústik Koreıa Prezıdentiniń sapary Qa­­zaqstan úshin eleýli oqıǵa ekenin atap ótti. Biz Sizdiń elde júr­­gizilgen reformalardy táýel­sizdigimizdiń alǵashqy kúnderinen bastap-aq zerdelep kelemiz. Men Ro De Ý-dan bastap, Oń­tústik Koreıanyń barlyq pre­zıdentterimen kezdestim. Sol jyl­dary bastalǵan bizdiń qarym-qatynasymyz qazir óte jaqsy deńgeıde. Sizdiń saparyńyz budan da joǵary yntymaqtastyqqa jol ashady dep úmittenemin. Biz Sizdiń elmen saıası jáne ekonomıkalyq tyǵyz qarym-qatynas ornatýǵa múd­delimiz, dedi Nursultan Na­zarbaev. Koreıa Respýblıkasynyń Pre­zıdenti Qazaqstan Prezıdentimen ótken jylǵy qyrkúıekte Sankt-Peterbýrgte ótken G20 sammıti aıasyndaǵy kezdesýin erekshe jyly sezimmen eske alatynyn aıtty. Bizde shynynda da yntymaqtastyq úshin aýqymdy keńistik pen ekonomıkalyq yqpaldastyqtyń zor áleýeti bar. Men búgin joǵary ekonomıkalyq ósim deńgeıin kórsetip otyrǵan, qarqyndy damyp kele jatqan Astanany óz kózimmen kórdim, dedi Pak Kyn He. Sonymen qatar, ol uzaq merzimdi «Qazaqstan-2050» Strategııasy tabysty júzege asyrylatynyna senimdi ekenin málimdedi. Memleket basshylarynyń sha­ǵyn quramdaǵy kezdesýi aıaqtalǵan soń, Qazaqstan men Ońtústik Koreıa prezıdentteriniń qatysýymen keńeıtilgen quramdaǵy kelissózder ótti. Alǵashqy bolyp sóz alǵan Qazaqstan Prezıdenti meımannyń bul alǵashqy memlekettik sapary qazaq-koreı strategııalyq seriktestigi tarıhynda jańa kezeńniń basy bolatyndyǵyna senim bildirdi. Koreıa basshysyna «Sevol» kemesiniń apatyna baılanysty Qazaqstan halqy atynan kóńil aıta kelip, Ońtústik Koreıa tarıhı turǵydan qysqa merzim ishinde agrarlyq elden álemdegi ekonomıkasy eń ozyq jıyr­ma memlekettiń birine aınalyp, «ekonomıkalyq keremetti» júzege asyrǵanyn atap ótti. Elderimiz arasynda energetıka, avtomobıl qurastyrý, mashına jasaý, qurylys, taý-ken ónerkásibi, densaýlyq saqtaý, sondaı-aq, bilim berý men ǵylym salasyndaǵy óza­ra yqpaldastyq qarqyndy damyp keledi, dedi Qazaqstan Prezıdenti. Al jalpy taýar aınalymymyz 1,5 mıllıard dollarǵa jetti. Osy sapardyń nátıjesinde biz yntymaqtastyǵymyzdy ekonomıkada da, saıasatta da jańa deńgeıge kóterýge qol jetkize alatynymyzǵa senimdimin. Sondaı-aq, Elbasy Ońtústik Koreıa Respýblıkasynyń Koreı túbegin denýklearızasııalaý jónindegi saıasatyn Qazaqstannyń qoldaıtynyn bildirdi. Koreıa Respýblıkasynyń Pre­zı­denti Qazaqstanǵa saparmen kelýge shaqyrǵany úshin rızashylyǵyn bildirdi. Biz barlyq sala boıynsha yntymaqtastyq máselelerin talqylaǵan kezdesýge men erekshe mán berip otyrmyn. Elderimiz arasynda berik dostyq qarym-qatynas qalyptasqan. Bizdiń halyqaralyq jaǵdaıǵa baılanysty máselelerdi, sonyń ishinde Soltústik Koreıanyń ıadrolyq problemasyn talqylaǵanymyzdy men quptaımyn, dedi Ońtústik Koreıa basshysy. Pak Kyn He Qazaqstannyń Ko­reıa Respýblıkasy úshin negiz­gi seriktes el bolyp sanalaty­nyn da atap ótti. Sondaı-aq, ol halyqaralyq mańyzdy basta­ma­larǵa, onyń ishinde AО́SShK aıasyndaǵy ózara senimge qurylǵan qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa, Koreı túbeginde beıbitshilik pen senim ornatýǵa jáne «Eýrazııalyq bastamaǵa» kórsetilgen qoldaýy úshin alǵysyn aıtty. Kelissózder qorytyndysy boıynsha birqatar qujattarǵa – Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Koreıa Respýblıkasy Úkimetiniń arasyndaǵy ózara vızalyq talaptardy joıý týraly kelisimge; Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádi­let mınıstrligi men Koreıa Respýblıkasynyń Memle­ket­tik zańnama mınıstrligi arasyn­daǵy ózara túsinistik jáne yn­ty­maqtastyq týraly memorandýmǵa; Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstrligi men Koreıa Respýblıkasy Ǵylym, aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııa­lar jáne bolashaq josparlaý mınıstrliginiń arasyndaǵy ǵylym jáne ǵylymı-tehnıkalyq qyzmet salasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandýmǵa; Qazaqstan Respýblıkasynyń Qorshaǵan orta jáne sý resýrstary mınıstrligi men Koreıa Respýblıkasynyń Orman sharýashylyǵy qyzmeti arasynda orman sharýashylyǵy jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ormandaryn qalpyna keltirý salasyndaǵy yntymaqtastyq boıynsha ózara túsinistik týraly memorandýmǵa jáne О́ndirýshi qondyrǵylardyń elektr qýatyn ázir kúıde ustap turý boıynsha kórsetiletin qyzmetti satyp alý shartyna qol qoıyldy. Qujattarǵa qol qoıý rásiminen keıin eki eldiń basshylary bir­lesken málimdeme jasady. Nur­sul­tan Nazarbaev Koreıa Respýb­lıkasy Prezıdentiniń sapary túrli baǵyttar boıynsha jaqsy damyp kele jatqan ekijaq­ty is-qımyldar qarqynyn kúsheı­tetindigine senim bildirdi. Oń­tús­tikkoreıalyq seriktestermen shıkizattyq emes saladaǵy ynty­maqtastyq júıeli túrde keńeıip keledi. Qazirdiń ózinde 300-den asa birlesken kásiporyn quryldy. Onyń ishinde jeńil avtomobılder men júk jáne jolaýshy tasymaly kólikterin qurastyrý kásiporyndary bar. Balqash JES-iniń, Atyraý oblysyndaǵy gaz-hımııa kesheniniń qurylysy, «Jambyl» kenishin ıgerý sekildi iri jobalar tabysty ilgerileýde. Sondaı-aq, kelissózder barysynda biz Pak hanymmen birge koreılik bıznestiń Qazaqstannyń Údemeli ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq da­mý baǵdarlamasyna qatysýy jaı­yn da talqyladyq. Taraptar «teh­nologııalardy resýrsqa almas­tyrý» formýlasy boıynsha yn­tymaqtasýǵa múddeli ekendigin qýattady, dedi Qazaqstan basshysy. Nursultan Nazarbaev Qa­zaq­stan – Koreıa bıznes-forýmy aıa­synda mańyzdy kelisimderge qol qoıylatynyn da atap ótti. Son­daı-aq, qyrkúıek aıynda «Qazaqstan Respýblıkasy – Koreıa Respýblıkasy» iskerlik forýmy josparlanǵanyn habardar etti. Budan soń Elbasy bızneske jaqsy múmkindikter usynatyn «Investısııalar týraly» jańa Zańǵa qol qoıylǵanyna nazar aýdardy. Kompanııalar kor­poratıvtik jáne tabys salyǵynan 10 jylǵa, múlik salyǵynan 8 jyl­ǵa bosatylady. Olardyń kúr­deli shyǵyndarynyń 30 paıyzy óteledi. Jumys kúshin tartý kvotasyz jáne ruqsattamalarsyz júzege asady, sondaı-aq, bizdiń el­derimiz arasynda vızasyz rejim or­natyldy. Osynyń barlyǵy eki memleket úshin de yńǵaıly já­ne tıimdi bıznestik ahýal qa­lyp­tas­tyrady, dedi Qazaqstan Pre­zıdenti. Nursultan Nazarbaev eki eldiń yntymaqtastyǵy halyqaralyq deńgeıde de tıimdi júzege asyp jatqanyna da toqtaldy. Seýldiń AО́SShK jumysyna belsene qa­tysýyn qanaǵattanýshylyqpen atap ótemiz. Biz EKSPO-2017 kórmesine belsene qatysý jóninde de ótinish jasadyq. Koreılik ozyq kompanııalar kórme aýmaǵynda jańa zertteý ortalyqtaryn qurýǵa kómektese alar edi. Biz Ońtústik Koreıa tarapynyń Eýrazııalyq eko­no­mıkalyq odaq ıdeıamyzben sáı­kesetin «Eýrazııalyq bastamasyn» qoldaımyz. Soltústik Koreıanyń ıadrolyq qarýsyz mártebesi týraly Koreıa Respýblıkasynyń ıdeıa­sy men usynysyn, sondaı-aq, túbekti beıbit negizde biriktirý máselesin sheshýdi qoldaımyz. Biz soltústikkoreıalyq seriktesterdi ıadrolyq arsenaldan bas tartyp, polıgondy japqan Qazaqstannyń tájirıbesin eskerýge shaqyramyz, dedi Qazaqstan basshysy. Sóziniń sońynda Nursultan Nazarbaev Pak Kyn Hege eliniń aldynda turǵan máselelerdi sheshýde sáttilik tiledi. Al Koreıa Respýblıkasynyń Prezıdenti óziniń osy saparyna aıryqsha mán beretinin, óıtkeni, Eýrazııa óńirinde negizgi ról atqa­ra­tyn Qazaqstan ekono­mı­ka­lyq yntymaqtastyqta mańyzdy seriktes bolyp sanalatynyn ata­dy. Búgin biz 1992 jyly dıplo­matııalyq qarym-qatynas orna­tylǵan sátten bastap barlyq salada júıeli damyp kele jatqan ekijaqty qarym-qatynastardy jańa, áldeqaıda tıimdi jáne bola­shaqqa mejelengen deńgeıge alyp shyǵýǵa ýaǵdalastyq. Men búgin qabyldanǵan Birlesken málimdeme qarym-qatynastarymyzdyń da­mý baǵyty men túrli saladaǵy prak­tıkalyq yntymaqtastyqtyń naqty sharalaryn aıqyndap, eki eldiń ózara yqpaldastyǵynyń damý úderisinde «nusqaýlyq» rólin atqarady dep úmittenemin, dedi Pak Kyn He. Ońtústik Koreıa Prezıdenti eki el bir-birin ózara tolyqtyratyn ekonomıkalyq qurylymǵa ıe ekenin atap ótti. Byltyr elderimiz arasyndaǵy taýar aınalymy bú­kil tarıhymyzdaǵy rekordtyq kórsetkishke jetti. Qazaqstan Koreıa ınvestısııasynyń Ortalyq Azııadaǵy iri naryǵy bolyp sanalady. Biz birlesken úsh úlken jobanyń – Balqash JES-i qurylysynyń, Atyraý oblysyndaǵy gaz-hımııa kesheniniń, «Jambyl» kenishi ıgerilýiniń júzege asyrylýyna qatysýdamyz. Sonymen qatar, biz Teńiz ken ornynda óndiris aıa­synyń keńeıtilýi tárizdi jańa jobany ilgeriletýdiń kózdelip otyrǵanyn da qoldaımyz, dedi Koreıa Prezıdenti. Pak Kyn He yntymaqtastyqtyń jańa pishinin ázirleý jóninde kelisimge qol jetkizilgeninen, onyń aıasynda sınergııalyq nátıjeni paıdalaný úshin resýrstar men tehnologııalar biriktiriletininen habardar etti. Biz ınfraqurylymdyq qurylys, ǵylym men tehnologııa, orman sharýashylyǵy men ekologııa sııaqty salalardaǵy yntymaqtastyq aıasyn keńeıte otyryp, eki eldiń birlese damýyna jáne Qazaqstan ekonomıkasyn ártaraptandyrýǵa úles qosý jóninde kelisimge keldik. Biz eki eldiń bolashaqqa mejelengen qarym-qatynasy úshin mádenı-gýmanıtarlyq salalarda tájirıbe almasýdy jandandyryp, bastapqy kezeńde ınvestısııalyq kedergilerdi azaıtý mańyzdy ekeni jóninde ortaq pikirge keldik, dedi ol. Pak Kyn He Koreıa Respýb­lı­kasy Qazaqstannyń DSU-ǵa kirý jónindegi umtylysyn qoldaı­tynyn aıtyp, bul eki el arasyn­daǵy saýda-ınvestısııalyq ynty­maqtastyqty arttyra túsetinine, al bizdiń elimizdiń álemdik ekonomıka damýyna budan da mol úles qosatynyna degen senimin bildirdi. Sóziniń sońynda ol osy sapar ótken jıyrma jyl ishinde qalyptasqan senimdi qarym-qatynastar áleýetiniń budan ári damytylýyna aıtarlyqtaı serpin beretinin atap ótti. Álısultan QULANBAI, «Egemen Qazaqstan». Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.