Ázirleýshilerdiń aıtýynsha, osy bastamanyń arqasynda keleshekte qarjy jáne tólem naryǵynyń qatysýshylary óz tutynýshylaryna jeke derekterdi basqarýdyń jańa, qaýipsiz nusqasyn usyna alady. Joba aıasynda birneshe tólem qyzmetin jetkizýshiniń servısi men qosymshalary bir ınterfeıste birigedi. Sonyń nátıjesinde qarjy jáne tólem qyzmetine qoljetkizý múmkindigi artady. Eń bastysy bank sektoryndaǵy sıfrly alaıaqtyq pen urlyq táýekeli tómendeıdi. Qarjy ınstıtýttarynyń tranzaksııa júrgizýge ketken jáne ákimshilik shyǵyndary azaıady.
«Ashyq bankıng naryq qatysýshylaryna túrli ınnovasııalyq tólem jáne qarjy servısterin qurýǵa jol ashady, olardyń qoljetimdiligin arttyrady. Operasııa júrgizýdegi ýaqyt shyǵyndaryn azaıtady, sol sııaqty básekeni de kúsheıtedi», delingen Ulttyq bank habarlamasynda.
Ulttyq bank tóraǵasy Ǵalymjan Pirmatovtyń aıtýynsha, bul jumysta tutynýshynyń múddesine aıryqsha basymdyq beriledi. Naryq bıligi tutynýshynyń qolynda bolýy kerek, sonda ǵana kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qunyna báseke ornaıdy. Osy prınsıpterdiń bári «Open Banking» tujyrymdamasymen tyǵyz baılanysty. Onyń mánisi sonda – klıentke óziniń jeke derekterin túrli qarjy ınstıtýttary arasynda qaýipsiz ári tıimdi bere alýyna jaǵdaı jasaý.
Ulttyq bank ókilderiniń aıtýynsha, ashyq bankıng tujyrymdamasy klıenttiń shoty, onyń tólem tarıhy jáne aýdarymdary týraly dástúrli túrde bankter jınaıtyn jáne saqtaıtyn tehnologııalyq aqparat almasýdy júzege asyratyn «ashyq» «API»-di (ashyq baǵdarlamalaý ınterfeısine negizdelgen derektermen qaýipsiz almasý platformasy) qoldanýǵa negizdelgen.
Joba ázirleýshileriniń aıtýynsha, kún sanap artyp kele jatqan suranys pen tutynýshy múddesi, aqparattyq tehnologııalar men ınnovasııalardyń keńinen damýy, derekterdiń ashyqtyǵy men qundylyǵyn arttyrý jospary qarjy salasyndaǵy tyń strategııany qajet ete bastaǵan bolatyn. Onyń ústine pandemııa týdyrǵan táýekelder onlaın qyzmetke degen suranysty eselep arttyryp jiberdi. Qazir tutas birneshe sala – óndiris, logıstıka, servıstik qyzmet kórsetý, bilim, medısına barlyǵynda tıimdi sıfrly sheshimder qajettiligi týyp tur. Ulttyq bank zertteýinde naryqta sıfrly múmkindikterdi beıimdeý prosesiniń áserli nátıjelerge bastaǵany, klıenttermen ózara is-qımyldyń yńǵaıly arnalary qurylǵany, jańa bıznes modelder ázirlenip, usynylatyn qyzmetter men ónimderdiń tizbesi ulǵaıǵany atap ótilgen.
Sıfrly bank búkil álemde trendke aınaldy. «Accenture» konsaltıngtik kompanııasy men «N26» nemis neobankiniń «Global Digital Banking Index 2021» zertteýine sáıkes saýalnamaǵa qatysqan 28 eldegi sıfrly banktik shoty bar tutynýshylar sany 450 mıllıon adamnan asqan. Bul kórsetkish boıynsha kóshbasshy elder – Saýd Arabııasy, Birikken Arab Ámirlikteri, Brazılııa jáne Qytaı. 2018-2020 jyldar aralyǵynda sıfrly bank qyzmetterin engizýdiń eń úlken ósimi Shveısarııa, Brazılııa, Irlandııa, Ulybrıtanııa jáne Fransııada tirkelgen.
Qarjy sektorynyń sıfrly turǵyda damýy naryqqa jańa oıynshylar men jańa ınvestısııalardyń kelýine jol ashyp beredi. Qazir ınvestorlar ózindik startap-jobasy bar fınteh kompanııalarǵa úlken qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Mamandardyń aıtýynsha, «Open API» engizý jáne ashyq bankıng platformalaryn qurý úrdisi qarjy uıymdarynyń minez-qulyq modelin túbegeıli ózgertedi, bul dástúrli tásilderdi, tehnologııalardy jáne konservatıvti qarjylyq modelderdi sıfrly tehnologııalyq sheshimderdi qoldana otyryp, ashyq, ınnovasııalyq strategııaǵa aýystyrýǵa májbúr etedi.
Qazaqstannyń fınteh-naryǵyn damytýdyń negizgi segmentteriniń ishinde onlaın nesıe berý, skorıng jáne tólem servısteri jobalary kósh bastap tur. Qazirdiń ózinde tehnologııalyq turǵyda táp-táýir damyǵan, iri bankter elektrondy kommersııanyń saýda alańdaryn quryp, memlekettik qyzmetter men jetkizý, tapsyrystar, onlaın-satyp alý servısterine ótinim berýdiń jańa arnalaryn biriktirip jatyr. Al mobıldi qosymshalardyń kómegimen jol júrý jáne saıahat, tólem júıelerin ońtaılandyrýda. Bankterdiń, marketpleısterdiń, onlaın-dúkenderdiń mobıldi qosymshalarynyń qarqyndy damýy kóbine tutynýshylardyń joǵary suranysyna negizdelgen.
Buǵan «PwC Kazakhstan» kompanııasy men «Sıfrlyq Qazaqstan» qaýymdastyǵy usynǵan taldaý nátıjeleri de dálel. 2021 jyldyń 12 aıynda satýdyń jalpy kólemindegi mobıldi qurylǵy kómegimen júzege asyrylǵan onlaın satyp alý úlesi 93 paıyzdy quraǵan. Bólshek elektrondy kommersııanyń marketpleısterinen satýdyń jalpy úlesi 2021 jyly 8 paıyzdy qurap, tranzaksııalardyń jalpy sany 37 mln birlikke jetken. Bul 2020 jylmen salystyrǵanda 45 paıyzǵa joǵary. Ulttyq bank deregine súıensek, sońǵy 5 jylda halyqtyń qolma-qol aqshasyz tranzaksııalarynyń kólemi 24 ese ósip, 73 trln teńge bolǵan. Bul kórsetkishter elektrondy kommersııa naryǵynyń aıtarlyqtaı alǵa basqanyn, tutynýshylyq belsendiliktiń artqanyn jáne shyǵyndardy ońtaılandyrý men kóbirek qamtý úshin bıznestiń onlaın ortaǵa kóshe bastaǵanyn kórsetedi.
«API» tehnologııasy búkil álem boıynsha bank salasyna sátti beıimdelip, júzege asyrylyp jatyr. 50-den astam el jáne 10 myńnan astam bank klıent múddesine nazar aýdara otyryp, qarjylyq qyzmetterdi usynýda ashyqtyqqa belsendi túrde kóshýde. Ulybrıtanııanyń «Juniper Research» zertteý ortalyǵynyń málimeti boıynsha búkil álemdegi ashyq bankıngti paıdalanýshylar sany úsh jyldan az ýaqyt ishinde eki ese artady: 2019 jylǵy 18 mıllıonnan 40 mıllıonnan astam paıdalanýshyǵa deıin. Al 2026 jylǵa qaraı úshinshi tarap provaıderleri arqyly tólemder aınalymy 116 mıllıard dollardan asady.
Degenmen elder arasyndaǵy Open Banking júıesin engizý jáne damytý tásilderi ár alýan. Biryńǵaı reglament, ortaq talap joq. Qazaqstanda bul júıeni damytý boıynsha bıyl turaqty jumys toby qurylyp, birqatar ınfraqurylymdyq jáne normatıvtik sheshim ázirlenedi dep kútilip otyr. Paıdalanýdyń túrli ssenarııin egjeı-tegjeıli ázirleý arqyly tutynýshynyń paıdasyn eseleýge basymdyq beriledi. Tujyrymdamada kózdelgen barlyq bastama 2025 jyldyń sońyna deıin júzege asyrylmaq.
